Aνθολόγιο ποιημάτων για τον Χρυσόστομο Σμύρνης (Β')

[Στάθης Δημητρακός]

    Aνθολόγιο ποιημάτων για το Χρυσόστομο Σμύρνης (Β')

                                             Συλλογή Στάθης Δημητρακός.
         
ΝΙΚΟΣ ΤΟΥΤΟΥΝΤΖΑΚΗΣ*

Μάταια η Σμύρνη αναζητά το σκυλεμένο σου κορμί
με  μοιρολογία σκάβοντας της Ιωνίας το χώμα,
ελπιδοφόρος φοίνικας η φλογισμένη σου ψυχή
λυτρωτικά φτερούγισε προς το γαλάζιο δώμα.

*Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1910. Εξάσκησε την Ιατρική στην Αθήνα. Εκτός από τις επιστημονικές εργασίες και μεταφράσεις του, τύπωσε βιβλία: α)ποιητικές συλλογές: «Ικεσία», «Ιωνία», «Απολογία», «Απόβλητοι», «Πολιτεία του μόχθου», β)λυρικούς στοχασμούς: «Δώδεκα στιγμές»και «Το βιβλίο με τα γιασεμιά», γ) τη μελέτη «Σάτιρα και Ιατρική» δ) έγραψε θέατρο. Στη σκηνή ανέβηκαν τα έργα του «Πονεμένοι» (Μάνος Κατράκης) και «Καημοί του Αιγαίου» (Τ.Καρούσος).

  Πηγές:1) «Ο Σμύρνης Χρυσόστομος» Χρήστου Σωκρ. Σολομωνίδη, Τόμος Β', Αθήνα 1971, Έκδοσις «Εθνικής Μνημοσύνης».
2) «Η ελληνική ποίηση ανθολογημένη» Μάρκου Αυγέρη, Θρ. Σταύρου, Β.Ρώτα, Μ.Μ.Παπαϊωάννου, Εκδόσις Παρθενών, Αθήνα 1977. 

   
ΣΙΤΣΑ  ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ*

Βέλαζε το ποίμνιό Σου ανταριασμένο.
Στο χειμαδειό πλάκωσαν άγριοι  λύκοι
σκορπώντας παγερή του ολέθρου φρίκη.
Καλός ποιμένας είπε: «Κοντά σας μένω».

Κι ούτε το δόντι τους το ακονισμένο,
σ' έσκιαξε, μόνο τη θεία κάλεσες δίκη.
Σφίχτηκαν της γιγάντιάς σου ψυχής οι κρίκοι
και βράχο πρότεινες τ' αστήθι το αγιασμένο.

Σου έγραψε μες στη βίβλο της η μοίρα
στη στράτα το άγιο σου λευκό κεφάλι
να συρθεί. Ύμνος να ζωντανέψει πάλι
του Πατριάρχη εκείνου η παλιά ιστορία.
Πά στη διωχμένη του λαού μας  λύρα
και τρόπαιο θα στηθεί Σου η μαρτυρία.

*Ποιήτρια από τα Μοσχονήσια, κοντά στην Αιολική ακτή της Μ.Ασίας. Στο λογοτεχνικό της έργο εκδηλώνει το δέσιμο με τον τόπο που γεννήθηκε αλλά αναφέρεται και σε άλλους τόπους της Μ.Ασίας – Αϊβαλί, Σμύρνη και στον Χρυσόστομο Σμύρνης.

Πηγές: 1) «Ο Σμύρνης Χρυσόστομος» Χρήστου Σωκρ. Σολομωνίδη, Τόμος Β', Αθήνα 1971, Έκδοσις «Εθνικής Μνημοσύνης».
2) «Απόηχοι του Μικρασιατικού Ολέθρου στην Ποίηση», Νίκου Ε.Μηλιώρη, Εκδόσεις Ιωλκός, Αθήνα 1980.
 
ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ (Σύλβιος)*

Έν'αητό βυζαντινό κρυφομεγάλωσε
Μες στης ψυχή του το ιερό- ω τη χαρά του!
Τον πότιζε το αίμα της καρδιάς του τ' άλικο
και πρόσεχε σαν τ'  Άγια, τα φτερά του.

Όμως μια μέρα λυσσασμένοι μπήκανε ΄
οι Τούρκοι στο κρυφό ιερό του
και το σεμνό, τον ασπρομάλλη γέροντα
κομμάτιαζαν μαζί με τ' όνειρό του.

Κι ο Άγγελος, τ' ακέφαλο το λείψανο,
ξεχώρισε μεσ' τα άλλα πεταμένο,
απ' το αητόπουλο που κοίτονταν στα πόδια του,
νεκρό με το αίμα του βαμμένο.
 
*Ποιητής, θεατρικός συγγραφέας από τη Σμύρνη. Ποιήματα  του είναι οι συλλογές  «Ματωμένα Συντρίμια» (Ελεγεία της Σμύρνης-1924) και «Ματωμένα Τριαντάφυλλα».

Πηγές: 1) «Ο Σμύρνης Χρυσόστομος» Χρήστου Σωκρ. Σολομωνίδη, Τόμος Β', Αθήνα 1971, Έκδοσις «Εθνικής Μνημοσύνης».
2) «Απόηχοι του Μικρασιατικού Ολέθρου στην Ποίηση», Νίκου Ε.Μηλιώρη, Εκδόσεις Ιωλκός, Αθήνα 1980.


ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ*

ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ
Αρχιθύτην κλεινόν Χρυσόστομο ραίνετε ύμνοις,
ός ποτε νέμων σώζε Μακεδονίην.
Όν στυγερή Μοίρα ιερόθυτος ώχετ' αϊστος,
Σμύρνης ολλυμένης φοινίω ενί σάλω
Του κλέους εν ζωοίσιν αγήραον ήματα  πάντα,
οψιγόνων  φήμη υψόσ' αειρόμενον.

Ερμηνεία
Τον ένδοξον Ιεράρχη Χρυσόστομο ράνετε με υμνητικά λουλούδια.
Με στιβαρό χέρι ποιμένος έσωσε τη Μακεδονία.
Στυγερή μοίρα, την ώρα που η Σμύρνη  καταστρεφόταν,
από αιματηρό κλύδωνα, προσέφερε τον εαυτό του ιερό σφάγειο και  εξαφανίστηκε.
Η δόξα θα μείνει αιώνια, ανάμεσα στους ζωντανούς,
και θα αυξάνει από τους μεταγενέστερους.

Το επίγραμμα και η ερμηνεία όπως αναγράφονται στο βιβλίο   «Ο Σμύρνης Χρυσόστομος» Χρήστου Σωκρ. Σολομωνίδη, σελ. 154, Τόμος Β', Αθήνα 1971, Έκδοσις «Εθνικής Μνημοσύνης».

*Λεωνίδας Φιλιππίδης( 1898-1973): Ιστορικός και συγγραφέας, Καθηγητής της Ιστορίας των Θρησκευμάτων της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Διετέλεσε καθηγητής στο κλασσικό Γυμνάσιο και Διδασκαλείο του Κεντρικού Παρθεναγωγείου Σμύρνης. Ιδιαίτερος γραμματέας του Μητροπολίτη Χρυσοστόμου Σμύρνης και κατόπιν του Πατριάρχη Αλεξάνδρειας Φώτιου. Διευθυντής Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας (1930-1939).  Δημοσίευσε πολυάριθμα έργα θεολογίας και θρησκευμάτων. Ανάμεσα στα έργα του είναι «ο Σμύρνης Χρυσόστομος, ο μεγαλομάρτυς Μητροπολίτης, κατά την επικήν και δραματική τριετίαν 1919-1922».

Πηγές: 1) «Ο Σμύρνης Χρυσόστομος» Χρήστου Σωκρ. Σολομωνίδη, σελ. 154, Τόμος Β', Αθήνα 1971, Έκδοσις «Εθνικής Μνημοσύνης».
2) Εγκυκλοπαίδειες : «Υδρία» και «Νέα Δομή».




ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ στο ανδριάντα  του ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ στη Νέα Σμύρνη*

Άοπλος, την τιμήν των όπλων διέσωσες,
τας  παραδόσεις των Ελλήνων ηξίωσες,
την υπεροψίαν των τυράννων κατερράκωσες,
την υπέρτατην θυσίαν εις το Έθνος
αυτοπροαιρέτως προσέφερες,
την πόλιν εσαεί ελληνική, διετήρησες,
Δέσποτα Σμύρνης Χρυσόστομε, χαίρε!

*Επίγραμμα στη βάση του ανδριάντα Χρυσοστόμου Σμύρνης που φιλοτέχνησε ο γλύπτης  Θανάσης Απάρτης. Τοποθετήθηκε στην είσοδο της πόλης Νέας Σμύρνης και τα αποκαλυπτήρια έγιναν την 14/11/1965.

ΕΛΕΝΗ ΛΑΣΚΑΡΙΔΟΥ*

Μ' ευλάβεια αείμνηστε Χρυσόστομε εδώ μπρος,
στο άγιο ιερό μνημείο σου, στην θεία την μορφή σου,
στον χάλκιν' ανδριάντα σου π' εδώ σαν οδηγός,
θυμίζει  τ' άγιον έργο σου εις όλην την ζωή σου,
την δράσι την θαυμάσια την αποστολική σου
και την φιλανθρωπία σου για σε  πούταν σκοπός,
αντλούμε ιεράρχα μας απ' την ανάμνησή σου
το θείο σου παράδειγμα Χριστού αγάπη, φως.
Του Ελληνισμού το σύμβολο η θεϊκή ψυχή σου
θεού η θεία φώτιση, σωτήριος φανός.
Αντλούμε ιεράρχα μας απ' την αναμνησή σου
Το θείο σου παράδειγμα Χριστού αγάπη, φως.
   
*Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Νέα Σμύρνη», για τον νεοστημένο(14/11/1965) τότε ανδριάντα του Χρυσοστόμου στην είσοδο της Νέας Σμύρνης. Ποιήματα της Λασκαρίδου Ελένης δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα «Προσφυγικός Κόσμος»: « Η μεγάλη τραγωδία της Σμύρνης το 1922 (23/9/1978) και «Τραγικές αναμνήσεις των Χαμένων Πατρίδων της Κυζίκου- Από το σωμό της κεμαλικής σφαγής».   

   Πηγές: 1) «Ο Σμύρνης Χρυσόστομος» Χρήστου Σωκρ. Σολομωνίδη, Τόμος Β', Αθήνα 1971, Έκδοσις «Εθνικής Μνημοσύνης».
2) «Απόηχοι του Μικρασιατικού Ολέθρου στην Ποίηση», Νίκου Ε.Μηλιώρη, Εκδόσεις Ιωλκός, Αθήνα 1980.