Ανθολόγιο ποιημάτων για τον Χρυσόστομο Σμύρνης (Γ΄)

[Στάθης Δημητρακός]

Ανθολόγιο ποιημάτων για τον Χρυσόστομο Σμύρνης (Γ')
         
                Συλλογή Στάθης Δημητρακός

    ΙΩΑΝΝΗΣ  Μ. ΓΛΑΡΑΚΗΣ *

Πρόποσις επί τη επετείω εορτή του φίλου μου Χρυσοστόμου Ν. Καλαφάτη,
Ιεροσπουδαστού εν τη κατά  Χάλκην Θεολογική Σχολή (Δράμας, Σμύρνης)
υπό των Τούρκων σφαγιασθείς (28 Αυγ.1922)

Εις νησί χαριτωμένο ξακουστό και ζηλευμένο
βρίσκεται  χρυσό καμάρι των γονιών ξενιτευμένο
της πατρίδος λαχταράει να πατή τώρα το χώμα
να μιλή και να γελάη με γλυκό χρυσό το στόμα.

Πικραμένο το καϋμένο ειν' αυτή τη λαμπρά μέρα
ουδέ  βλέπει τον πατέρα ούτε την χρυσή μητέρα
θολωμεν΄ από το  δάκρυ τα γλυκά έχει ματάκια
στην αγκάλη του δεν σφίγγει τα καλά του αδελφάκια.

Βλέπει πεύκα, βλέπει μάνα τυχερή γαλανομάτα
ν' αγκαλιάζη να φιλάη με τα χείλη της τ' αφράτα
τη Χάλκη όπου λούεται με χάρι σαν χηνάκι
στην αγκαλιά της μάνας της και παίζει το νεράκι.

Εις σχολείο φημισμένο ο Χρυσόστομος σπουδάζει
και σπιτιού την ευτυχία εκεί μέσα ετοιμάζει
και αν βλέπει εκεί τώρα ράσους μόνον πετραχήλια
πετά όμως στη φιλτάτη ο νους πατρίδα Τρίγλια.

Τ' όνομά σου εορτάζει εν τω μέσω ρασοφόρων
και προ τραπέζων, ω φίλε, σπουδαστών βιβλιοφόρων
αλλά μεσ' την πατρίδα σου οι συγγενείς και φίλοι
το όνομά σου έχουνε, Χρυσόστομε, στα χείλη.

Μικροί μεγάλοι έρχονται, ω φίλτατε, τρεχάτοι
στην πατρική φωλίτσα σου χαρούμενοι δροσάτοι
κι απ΄την καρδιά σου εύχονται να ζήσεις να γεράσης
και τη γλυκιά πατρίδα σου την Τρίγλια να δοξάσης.

Είσαι γονέων καύχημα και στήριγμα επίσης
και με πολλά χαρίσματα σ' εστόλισεν η φύσις
φέρεις μεγάλο όνομα καλότυχος που είσαι
ανάδειξέ το, φίλε μου, και πολλά έτη ζήσε!

Γιορτάζει ο Χρυσόστομος, ο φίλος Καλαφάτης
τον αγαπά εγκάρδια, Πηγάσου αναβάτης
ποιητικού παράτολμος αν γείνω τι πειράζει;
αρκεί ότι η καρδιά μου αισθήματα εκφράζει.

Απόψε απεφάσισα κι εγώ ένας σου φίλος
χωρίς να είμαι ποιητής χαρίεις και στωμύλος
την σκουριασμένη λύραν μου, ως φίλτατε, να τονίσω
κι ως καρδιακός σου έμμετρον την πρόποσιν τολμήσω.

Υψώνω το ποτήρι μου και πίνω στην υγειά σου
και σ' εύχομαι εγκάρδια με τη χρυσή λαλιά σου
ν' αξιωθώ ενάρετο να ιδώ πολίτη
και Εκκλησίας σέμνωμα, κλεινόν Μητροπολίτην.

*Ιεροσπουδαστής στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.


Πηγή: «Διάφορα» Σημειώσεις του Ηρακλή  Α.Τσίτερ
            Κωνσταντινούπολη- Τρίγλια- Σμύρνη
         Επιμέλεια Εριφύλης Κοντοπούλου
           Εκδόσεις ΠΑΚΕΘΡΑ, Ξάνθη 2006.   


AΛEΞAΝΔΡΟΣ ΧΡ.ΜΟΥΜΤΖΗΣ*

....Δεν ξέρω αν απόμειναν πλέον για Σε να κλάψουν.
Αριμαθείαι Ιωσήφ ή μυροφόροι φίλοι
το άγιον σκήνος σου για να ενταφιάσουν
... ....  .......  ...... ......  ......... ...........  .....  ....

(Εφημερίς «Μέλισσα» Βουκουρεστίου, φύλλο 18/9/1922).

*Τριγλιανός έμπορος στο Βουκουρέστι και λόγιος. Είναι ένας από τους νέους διαπρεπείς εμπόρους Τριγλιανούς που εγκαταστάθηκαν στην Ρουμανία μετά το 1892 και εντεύθεν με παρακίνηση από τον Ιωάννη Σάπαρη.


Πηγές:1) «Ο Σμύρνης Χρυσόστομος» Χρήστου Σωκρ. Σολομωνίδη, Τόμος Β', Αθήνα 1971, Έκδοσις «Εθνικής Μνημοσύνης».
2) «Βρύλλειον Τρίγλεια», Τρύφωνος Ε. Ευαγγελίδου, Αθήναι 1934.



  ΗΡΑΚΛΗΣ  Α. ΤΣΙΤΕΡ*

Προς  τον Εθνομάρτυρα Μητροπολίτην Σμύρνης Χρυσόστομον Καλαφάτην, εκ Τριγλίας, επαρχίας Προύσης, αγρίως κατακρεουργηθέντα υπό των Κεμαλικών, εν Σμύρνη (Ικί-Τσεσμέ, 29 Αυγούστου 1922).

Χρυσόστομε Μεγαλουργέ
υποστηρικτά των Πάντων
Μεσίτευε δια τους ικέτας σου
Καθ' άπαντα τον χρόνον.


Ιεράρχα των Σμυρναίων
οπαδέ του Γρηγορίου (Ε')             
στύλε της Ελευθερίας
και εις τας πληγάς μας πάσας
πλήρη θεραπεία δίδεις.

Λαμπρό άστρον της Τριγλίας
όπου ελάμψας εν Σμύρνη
η χαριτοβρύτος χειρ Σου
μας παρέχει ευχωλήν.

Η ευχή Σου μας παρέχει
άνεσιν και ευελπισίαν,
και εις τα μέγιστα δεινά μας
μας πληροί παρηγοριάν.

Συ δεινώς εβανίσθης
Δια την Πίστιν και Ελευθερίαν
Και αφόβως ωμολογείς
τον Χριστόν με παρρησίαν.

Δέσποτα χαριτωμένε
καύχημα σεπτόν Τριγλίας
Σύ εις σφαγήν προσήλθες
χάριν της σεπτής θρησκείας.

Το ονομά Σου απίστους
ήτο τρόμος φοβερός
δι΄ο και αι ορδαί των τρισαγίων
εμαίνοντό Σου διαμελισμόν.

Ότε αι λόγχαι ανυψούντο
να διαμελίσουν το κορμί Σου
φωνή ηκούσθη εξ ουρανού
Ιεράρχα Χρυσόστομε
ατρόμητε του Χριστού
Στρατιώτα!
Ίσχυε και ανδρίζου


Αι Ικί-Τσεσμέ θα είναι
η αιώνια ταφή Σου
και εξ αυτής θ΄αναβλαστήση
η εκδίκηση της σφαγής Σου.

(19 Ιουλίου 1923, Ριζάρειος Σχολή, Αθήναι).

*Γεννήθηκε 20 Οκτωβρίου 1865. Μαθήτευσε στα σχολεία της Τρίγλιας και στη Μεγάλη Σχολή του Γένους (1879-1185). Νυμφεύθηκε την Εριφύλη Νικολάου Καλαφάτη, αδελφή του Χρυσοστόμου Σμύρνης και του Ευγένιου Καλαφάτη. Απέκτησαν τον Απόστολο (γιατρό),  τον Νικόλαο που φονεύθηκε στη μάχη του Αβγκίν στις 14/3/1921, τον  Χρυσόστομο (Μητροπολίτη Αυστρίας),τα δίδυμα τέκνα Ξενοφών και Καλλιόπη και κατόπιν την Ευτυχία. Τα «Διάφορα» του  Ηρακλή Α. Τσίτερ, το «Ημερολόγιο» όπως επικράτησε να ονομάζεται στην οικογένεια Τσίτερ, είναι σημειώσεις του παππού της επιμελήτριας κυρίας Εριφύλης Κοντοπούλου, πατέρα της μητέρας της Καλλιόπης που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Τρίγλια της Βιθυνίας. Το «Ημερολόγιο» που είχε στην κατοχή του ο τρίτος  στη σειρά γιος του, το οποίο το παρέδωσε ο ίδιος στην ανιψιά του κυρία Εριφύλη Κοντοπούλου την δεκαετία του '90 στη Βιέννη, ως ευλογία. Ο Ηρακλής Τσίτερ πέθανε στην Αθήνα 4/6/1927.


Πηγή: «Διάφορα» Σημειώσεις του Ηρακλή  Α.Τσίτερ
            Κωνσταντινούπολη- Τρίγλια- Σμύρνη
            Επιμέλεια Εριφύλης Κοντοπούλου
             Εκδόσεις ΠΑΚΕΘΡΑ, Ξάνθη 2006.   


ΓΕΩΡΓΙΟΣ  ΧΑΤΖΗΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ*
   
Ύμνος  στον Χρυσόστομο Σμύρνης

Xρυσόστομ' εσύ Πατέρα, της Σμύρνης Μητροπολίτη,
μαρτύρησες για την Πατρίδα στα χέρια ασπόνδυλου εχθρού.
Γιατί, το ποίμνιό σου δεν θέλησες ν' αφήσης,
Ούτε να το εγκαταλείψης
Σε μπόρα χαλασμού.

Μα, εσύ ψηλά στα ουράνια, στεφάνι φορείς φωτεινό
και Παραδείσου θρόνο έχεις παντοτεινό.
Κι αποκεί, να φωτίζης το νου μας, σε κάθε στιγμή,
να σώζωμε της γλυκιάς μας Πατρίδας
τη δόξα και την τιμή.

Χρυσόστομ' εσύ, Πατέρα, της Σμύρνης Μητροπολίτη,
Παράδειγμα ο θάνατός σου στις γενιές που θα ΄ρθουν.
Γιατί ψηλά κρατούσες το τίμιο μέτωπό σου,
αιώνες  θα υμνούν.

Μα, εσύ ψηλά στα ουράνια, στεφάνι φορείς φωτεινό
και Παραδείσου θρόνο έχεις παντοτεινό.
Κι αποκεί, να φωτίζης το νου μας, σε κάθε στιγμή,
να σώζωμε της γλυκιάς μας Πατρίδας
τη δόξα και την τιμή.

(Ο Ύμνος αυτός έχει μελοποιηθεί από τον Δ.Ι.Αρχιγένη).

*Τριγλιανός  χρονογράφος, λογοτέχνης, ποιητής. Μέλος του συλλόγου επιστημόνων λογοτεχνών και των «Δελφικών Αμφικτιονιών». Έμενε μόνιμα στην Αθήνα. Συνεργάτης με χρονογραφήματα και ποιήματα στα «Τριγλιανά Νέα» μέχρι το θάνατό του 5/9/1983.

Πηγή: «Τριγλιανά Νέα», Θεσσαλονίκη 16/1/1982, Αρ. Φύλλου 35. 


  XΡΗΣΤΟΣ  ΕΥΔΟΚΙΜΟΥ*

Στην Τρίγλια

Νοσταλγική η θύμηση
Πατρίδα μας χαμένη,
Πάντα σε σένα τριγυρνά
Η σκέψη πονεμένη
στα άγια σου τα χώματα
συχνά ξαναγυρίζει
σαν το διωγμένο το πουλί
που πάντα φτερουγίζει
πάνω απ΄τη πρώτη σου φωλιά.
Τρίγλια γλυκειά πατρίδα
πάντα θα καίη μέσα μας
του γυρισμού η ελπίδα.
Της Βιθυνίας καύχημα
Του Μαρμαρά στολίδι
Χρυσόστομον εγέννησες
εσύ και Καβουνίδη.
Ο πρώτος Εθνομάρτυρας
εφοπλιστής ο άλλος
και πατριώτης ένθερμος
ευεργέτης μεγάλος.
Παντοβασίλισσα γλυκειά
της  Τρίγλιας Παναγία
κάτω από τη σκέπη Σου
έχε μας την αγία
όλους εμάς τους  Τριγλιανούς
και όλους τους Χριστιανούς.   

*Μυσοπολινός (κοντοχωριανός μας στην πατρίδα) εκ Σερρών. Συνεργάτης για πολλά χρόνια των «Τριγλιανών Νέων».

Πηγή: «Τριγλιανά Νέα», Θεσσαλονίκη 1/3/1976, Αρ.φύλλου 3



ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ *

Απολυτίκιον

Μέγαν  μάρτυρα της Εκκλησίας
μέγαν πρόμαχον γένους Ελλήνων,
το της Σμύρνης υμνούμεν Χρυσόστομον,
και γαρ γενναίως αθλήσας υπέμεινεν
υπέρ πατρίδος και πίστεως θάνατον.
Ιεράρχου τε υπόδειγμα εαυτόν ανέδειξε,
τον στέφανον λαβών τον αμαράντινον.


*Λεωνίδας Φιλιππίδης( 1898-1973): Ιστορικός και συγγραφέας, Καθηγητής της Ιστορίας των Θρησκευμάτων της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Διετέλεσε καθηγητής στο κλασσικό Γυμνάσιο και Διδασκαλείο του Κεντρικού Παρθεναγωγείου Σμύρνης. Ιδιαίτερος γραμματέας του Μητροπολίτη Χρυσοστόμου Σμύρνης και κατόπιν του Πατριάρχη Αλεξάνδρειας Φώτιου. Διευθυντής Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας (1930-1939).  Δημοσίευσε πολυάριθμα έργα θεολογίας και θρησκευμάτων. Ανάμεσα στα έργα του είναι «ο Σμύρνης Χρυσόστομος, ο μεγαλομάρτυς Μητροπολίτης, κατά την επικήν και δραματική τριετίαν 1919-1922».

Πηγές: 1) «Τριγλιανά  Νέα», 1/8/1979, Αριθμ. Φύλλου 21, Στη μνήμη του Εθνομάρτυρα Χρυσοστόμου Σμύρνης.           
2) Εγκυκλοπαίδειες «Υδρία» και «Νέα Δομή»



Απολυτίκιο Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης
υπό Μητροπολίτου Πατρών ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ (Βαλληνδρά)

«Μέγαν μάρτυρα η Εκκλησία,
μέγαν ήρωα το έθνος,
σύμπαν το της Σμύρνης
υμνούμεν Χρυσόστομο.
Και γαρ γενναίως αθλήσας
υπέμεινεν υπέρ πατρίδος και πίστεως θάνατον.
Ιεράρχου τε υπόδειγμα εαυτόν
ανέδειξε  τον στέφανον λαβών τον αμαράντινον».