ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΡΙΟΝ ΤΥΡΤΑΙΟΥ- Άσμα- Θούριος

[Στάθης Δημητρακός]

ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΡΙΟΝ ΤΥΡΤΑΙΟΥ*- Άσμα- Θούριος  
               Υπό Σπυρίδωνος Τρικούπη **

Τι τιμή στο παλληκάρι, όταν πρώτo στη φωτιά,
σκοτώθη για την Πατρίδα με τη σπάθα στη δεξιά!
Πόσο λυπηρό ν' αφήνει την πατρίδα τη γλυκεία,
τα καλά του τα χωράφια και να ζει με διακονιά,
με γονιό να παραδέρνη, με γυναίκ' ομορφονιά
με γερόντισσα μητέρα και μ' ανήλικα παιδιά,
κι' απ΄ τη στέρηση και φτώχεια, όπου πάει, όπου σταθή,
να γνωρίζη  ότι είν' όλους η ζωή η μισητή!
Να ντροπιάζη τη γενιά του, να ντροπιάζεται κι αυτός
και ποτέ να μη του λείπη απ' τα χείλη ο στεναγμός!
Τέτοιον άνθρωπο καθένας ζωντανό καταφρονά,
μήτ' αφού στον τάφο πέση  τ' όνομά του μελετά.
Εις την μάχην ας χυθούμεν όλοι μ' άφοβη  καρδιά,
ο καθένας ας πεθάνη για πατρίδα, για παιδιά.
Στη φωτιά παλληκαράδες, γενήτ' όλοι ένα κορμί,
στη φωτιά μην ντροπιασθήτε, σαν φυγάδες, σαν δειλοί.
Λεοντόκαρδο το στήθος καθενός σας ας φανεί,
τους εχθρούς σας πολεμούντες μην ψηφάτε τη ζωή.
Να μη φύγετε κι αφήστε τα σεβάσμια γερατειά,
πώχουν αχαμνά τα χέρια και τα γόνατα βαριά.
Εντροπή σας, εντροπή σας, απ' οπίσω ναν΄ο νιός
κι ο αδύναμος ο γέρος να πεθαίνει μπροστινός,
πώχει κάτασπρα τα γένεια, κάτασπρη την κεφαλή,
κι εις τα χώματα ν' αφήνει την αδούλωτη ψυχή.
Όλ' οι κίνδυνοι, οι πολέμιοι, όλοι πρέπουν εις το νιό,
εις το νιό πολέμιοι πρέπουν, που το σώμα εχ' ανθηρό.
Σεβαστός είναι στους άνδρας, στές γυναίκες ποθητός,
εύμορφος  αν πρωτοπέση κι εις τον πόλεμο νεκρός.
Ας ριφθή μπροστά στο γέρο κι άσειστος ας στυλωθή,
και τα δόντια τους ας σφίξη, μες στο αίμα ας κυλισθή.    
 
 (Λέγεται  και «Το Θούριον του Τυρταίου» ή «Πολεμιστήριον Άσμα του Τυρταίου» ή «Άσμα του Τυρταίου» ) .  

Ο πατέρας μου Χρήστος Αρχ. Δημητρακός (Τρίγλια 1912-Ραφήνα 2002) έλεγε: « Μέχρι και το ποίημα- Το Άσμα του Τυρταίου, μαθαίναμε τα παιδιά στο σχολείο στην Τρίγλια!».  

*Ο Τυρταίος ήταν ελεγειακός ποιητής, που έζησε τον 7ο π.Χ. αιώνα. Ο ίδιος και άλλοι ποιητές της αρχαϊκής περιόδου έγραψαν ελεγειακά ποιήματα με στίχους που βοηθούσαν στην εξύψωση του  πνεύματος των στρατιωτών στο πεδίο της μάχης. Ο Τυρταίος με τις ελεγείες και τους παιάνες του τόνιζε την αγάπη προς την πατρίδα, εξυμνούσε την ανδρεία και την αυτοθυσία . Κατά την παράδοση, η ζωή του συνδέθηκε στενά με την ιστορία της Σπάρτης, που πιεζόταν από τον αρχηγό των Μεσσηνίων, Αριστομένη. Οι Σπαρτιάτες επειδή υπέφεραν πολλά δεινά και ήταν πολύ απογοητευμένοι, ζήτησαν χρησμό από το μαντείο των Δελφών. Η Πυθία τους είπε πως εάν ζητούσαν να πάρουν στρατηγό από την Αθήνα, θα σώζονταν. Οι Αθηναίοι όμως, επειδή ζήλευαν τους Σπαρτιάτες και δεν ήθελαν να τους δώσουν στρατηγό, αλλά και δεν τολμούσαν ν' αρνηθούν, γιατί φοβούνταν το θεό Απόλλωνα, που έδωσε το χρησμό στους Σπαρτιάτες, τους έστειλαν το χωλό ποιητή Τυρταίο. Ο Τυρταίος, φτάνοντας στη Σπάρτη, σύνθεσε  ελεγείες  που τόνιζαν την αγάπη προς την πατρίδα και  με τις οποίες καλούσε  τους πολεμιστές της Σπάρτης να φανούν αντάξιοι της πατρίδας τους. Mε τα τραγούδια του, τους έδωσε θάρρος, τους ενθουσίασε και ξαναζωντάνεψε την ανδρεία και την καρτερία τους, ώστε να ανακτήσουν τα μέρη που τους αφαίρεσαν οι γείτονές τους Μεσσήνιοι (Β΄ Μεσσηνιακός Πόλεμος).

** Μια από τις ελεγείες του Τυρταίου είναι αυτή που παρέφρασε στη δημοτική γλώσσα και τους χρόνους της Επανάστασης, ο Σπυρίδων Τρικούπης.
Σπυρίδων Τρικούπης ( Μεσολόγγι 1788- Αθήνα 1873): Λόγιος, πολιτικός και ιστοριογράφος της Επανάστασης του 1821, μετά την οποία και διορίστηκε  πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου (πρώτος πρωθυπουργός του ελεύθερου ελληνικού κράτους). Διετέλεσε επανειλημμένα πρωθυπουργός, υπουργός Εξωτερικών, πρεσβευτής, αρχηγός κόμματος κ.α. Ήταν πατέρας του μετέπειτα πρωθυπουργού Χαρίλαου Τρικούπη.

Βιβλιογραφία:
1. «Νέα Ανθολογία Περάνθη», Τόμος Β΄.
2. «Θησαυρός Γνώσεων» Χαρ. Θ. Μηχιώτη, Εκδόσεις Κασταλία, Αθήνα 1983.
3. Εγκυκλοπαίδεια «Νέα Δομή»
4. Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία».
5. «Πρόσωπα που σημάδεψαν την ιστορία των Ελλήνων», Τόμος 20, Εκδόσεις «Δομή».