Της Παναγιάς τα γράμματα (της ΚΑΤΙΝΑΣ ΣΑΡΡΗ)

[Αλέκος Κοκκαλάς]

Της Παναγιάς τα γράμματα

Έτσι ονόμαζαν οι πατριώτες μας την ακολουθία του Ακάθιστου Ύμνου.
Κάθε Παρασκευή, όλη την μεγάλη σαρακοστή , έτρεχαν με την σύνοψη στο χέρι, με ευλάβεια, στην Παλιά Τρίγλια, στις μεγάλες και ωραίες εκκλησίες και στη Ν. Τρίγλια, στον γραφικό Άη- Θανάση, με τον Παπαστυλιανό και αργότερα με τον Παπαμελέτη. Ακούραστοι ψάλτες ο πρόεδρος κ. Σταύρος Μελκής, ο Δημήτριος ο δάσκαλος, ο μπάρμπα Τσαλίκας και άλλοι.
Ακόμα και οι αγρότες (ρετζεπέρηδες ) σχολούσαν νωρίς να μην χάσουν την ακολουθία. Ήταν Θεοτοκολάτρες οι πατριώτες μας, επηρεασμένοι ίσως από τις ωραίες εικόνες της Θεοτόκου που υπήρχαν στην Παλιά Τρίγλια. Σήμερα η μία στη Ραφήνα της Παντοβασίλισσας και η άλλη η του Θεού Επίσκεψη (Αγία επίσκεψη), που βρίσκεται στο Βυζαντινό Μουσείο των Αθηνών, αριστούργημα τέχνης ψηφιδωτό .Στην είσοδο του Μουσείου υπάρχουν αντίτυπα σε διάφορα μεγέθη, από τα οποία καλά είναι να προμηθευτούμε όλοι οι Τριγλιανοί, να θυμόμαστε τα μεγαλεία της πατρίδας μας.
Ακολουθούσαν τα νυμφία (οι ολονύκτιες), που με την ίδια ευλάβεια παρακολουθούσαν όλοι μέχρι που οι γονείς μας έδιναν την άδεια και στα κορίτσια τους να βγαίνουν μετά τη δύση του ήλιου από το σπίτι για την εκκλησία.
Το Μέγα Σάββατο θα τέλειωναν όλες οι δουλειές και τα μικρά παιδιά θα πήγαιναν τους αρμεγάδες. Αρμεγα έλεγαν τα δώρα που έστελνε η νιόπαντρη στους κουμπάρους, η αρραβωνιασμένη στον γαμπρό κ.λ.π Σ' ένα μεγάλο δίσκο, που τον έλεγαν καμπαρέ, τοποθετούσαν τα δώρα και δίπλα σε μια πιατέλα τα γλυκά τα Τριγλιανά ( παντεσπάνι, κουραμπιέδες, τσίμπλες, κρασάτο ) που τα σκέπαζαν με άσπρο κεντημένο σκέπασμα και που τα παιδιά τα πηγαίναμε ευχαρίστως, γιατί θα παίρναμε μπαξίσι. Μετά έφθανε η ποθητή Πασχαλιά, που με τόση λαχτάρα περιμέναμε.
Ήταν τόσο διαφορετικά από σήμερα.. .Μετά από την μεγάλη νηστεία θα τρώγαμε χίλια καλά, θα βάζαμε καινούρια παπούτσια και ρούχα , που οι μανούλες μας τα έραβαν με τα χεράκια τους. Όση φτώχια και αν είχαμε στην στην προσφυγιά , τέτοια χρονιάρα μέρα όλα τα παιδιά κάτι καινούριο θα φορούσαν.
Σήμερα πολύς κόσμος ταξιδεύει, μα τότε όλοι οι συγγενείς γιόρταζαν μαζί στο πασχαλιάτικο τραπέζι, τσούγκριζαν τ' αυγά και έψαλλαν το Χριστός Ανέστη!
Βέβαια δεν έλειπαν και τα τραγούδια.

                     "Ενα απ' αυτά :

Κυνηγός που κυνηγούσε εις τα δάση μια φορά
Έτυχε να συναντήσει μια ερημοκκλησιά
Προχωρεί και μπαίνει μέσα με λυπητερή καρδιά
Βλέπει εκεί που προσκυνούσε μια μικρή καλογριά
Καλογραία μου της λέγει τ' όνομα σου επιθυμώ
ας το μάθω και άς ποθάνω στο ερημοκκλήσι αυτό
Τ' όνομα μου δεν στο λέγω γιατί θα με λυπηθείς
γιατί εσύ είσαι η αιτία καλογραία να με δεις
Το ψωμί μου είναι το χόρτο το κρεβάτι μου αυτό
και μια πέτρα προσκεφάλι έτσι μούτανε γραφτό.
Όπου δεις δυο κυπαρίσσια και στη μέση μια μηλιά
Εκεί μέσα είναι θαμένη μια μικρή καλογριά.

(Δημοσιεύτηκε στα «Τριγλιανά Νέα» ,12 Μαΐου 1977)

[Στάθης Δημητρακός]

 Στην Παλιά Τρίγλια, κατά την ακολουθία των Xαιρετισμών, δυο παιδιά πήγαιναν μπροστά στο τέμπλο της εκκλησίας. Ένα μπροστά στην εικόνα της Παναγίας, συνήθως κορίτσι, και ένα μπροστά στην εικόνα του Χριστού συνήθως αγόρι και απάγγελλαν αντίστοιχα  τα τροπάρια. «Άσπιλε, αμόλυντε, άφθορε, .....» προς την Παναγία και «Και δος  ημίν Δέσποτα προς ύπνον απιούσιν...»  προς τον Χριστό. Τα τροπάρια αυτά στην Τρίγλια  τα έλεγαν πάντοτε  παιδιά, όχι ψάλτες.
    Η παράδοση αυτή συνεχίστηκε και στην Παντοβασίλισσα της Ραφήνας, μέχρι τουλάχιστον που εγώ ήμουν παιδί.  Η Ελευθερία  Δημητρακού- Καπάνδρια μου είπε ότι τους μάθαινε ο δάσκαλος στο σχολείο στη Ραφήνα να λένε το «Άσπιλε» και το «Και δος ημίν Δέσποτα». Το πρωτοείπε μαζί με τον Νίκο Ψάλτη (συνομήλικο της). Γεννήθηκαν και οι δύο στην Τρίγλια, είναι και οι δύο καλά και ζουν στην Ραφήνα.     

[Αλέκος Κοκκαλάς]

ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΜΕΡΕΣ

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Πάρα πολύ καλή ιδέα να μας το θυμίσεται.
Τώρα που τα τεύχη των "Τριγλιανών Νέων" βρίσκονται στο φόρουμ, πιστεύω ότι είναι καλό  να θυμίζουμε την αναφορά.
Το περιοδικό αυτό είναι διαμάντι. Είναι γραμμένο από ανθρώπους που ζήσανε τα γεγονότα από πρώτο χέρι και δυστυχώς δεν υπάρχουν πια να μας τα ξαναπούν. Στο τεύχος αυτό υπάρχουν πολλές παλιές φωτογραφίες και άλλα άρθρα που είναι καλό να τα ξαναδούμε με μια βόλτα στο αρχικό τεύχος.

Το κείμενο της Κατίνας Σαρρή, "Της Παναγιάς τα Γράμματα" δημοσιεύτηκε στα "Τριγλιανά Νέα" στη 2η σελίδα του Τεύχους 10, του 1977:
http://www.triglianoi.gr/trigliana%20nea%20pdf/%d4%e5%fd%f7%ef%f2%20%cd=010%20%20-12-05-77.pdf