35. ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΕΡΓΕΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΖΑΡΙΦΗ, ΝΕΟΛΟΓΟΣ φ. 7839, 40-41, 42

[Μάκης Αποστολάτος]

Κατά την έρευνα των ψηφιοποιημένων φύλλων της εφημερίδας «ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΎΠΟΛΗΣ» της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων, εντόπισα στον B΄ τόμο του 1895, στο φύλλο 1) 7839 της Παρασκευής 4/16.8.1895 (2η σελ 148 στο τέλος της στήλης ΧΡΟΝΙΚΑ), με δύο ψηφίσματα, 2) 7840-41 του Σαββάτου 5/17.8.1895 (2η σελ 152 στο τέλος της στήλης ΧΡΟΝΙΚΑ), για στέφανο κτλ. και 3) 7842 της Δευτέρας 7/19.8.1895 (1η σελ 159 στη στήλη ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ και 2η σελ 160 στο τέλος της στήλης ΧΡΟΝΙΚΑ) με παραλειπόμενα για το θάνατο του εθνικού ευεργέτη Νικολάου Ζαρίφη.

Ρεπορτάζ για το θέμα αυτό δημοσιεύθηκε, αρχικά, στο φύλλο 7836-37/2.8.1895 (3 στήλες της σελίδας), που παρουσιάστηκε στο άρθρο https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=2450.0 , στη συνέχεια στο φύλλο 7838/3.8.1895 (5 στήλες της σελίδας) που παρουσιάστηκε στο άρθρο https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=2453.0 και, στο παρόν, το υλικό των φύλλων 7839 της Παρασκευής 4/16.8.1895, 7840-41 του Σαββάτου 5/17.8.1895.

Θεωρώντας ότι ο θάνατος του Νικολάου Ζαρίφη ήταν ένα σημαντικό γεγονός για τον ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης και των Ελλήνων ομογενών γενικότερα, έστω και αν στις δωρεές και ευεργεσίες του δεν περιλαμβάνεται η Τρίγλια, όπως έπραξε ο αδελφός του Γεώργιος Ζαρίφης, μετέφερα σε επεξεργαζόμενο ψηφιακό κείμενο όλα όσα δημοσιεύθηκαν στα φύλλα της εφημερίδας για το θάνατο του επίσης μεγάλου εθνικού ευεργέτη Νικολάου Ζαρίφη. Ενδιαφέρον έχει η ιδιόγραφη διαθήκη του, με τα ποσά του κληρονομούν η σύζυγος, οι αδελφοί του, οι συγγενείς, το προσωπικό του και οι δωρεές και χορηγίες για ιδρύματα, φιλανθρωπικούς σκοπούς, απόρους είτε στην Κωνσταντινούπολη είτε στην Αθήνα.

Το κείμενο της είδησης παρατίθεται αυτούσιο στην καθαρεύουσα και με την ορθογραφία της εποχής εκείνης.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 7839 της Παρασκευής 4/16.8.1895 (2η σελ. 148)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

Στο τέλος της στήλης ΧΡΟΝΙΚΑ

ΕΠΙ ΤΩ ΘΑΝΑΤΩ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΖΑΡΙΦΗ

Το προεδρείον του ελληνικού φιλολογικού Συλλόγου, ούτινος πλην του γενικού γραμματέως, και ο πρόεδρος αυτού ... Α. Χρηστίδης, ιατρός, παρέστη εν τω ναώ των Εισοφίων κατά την νεκρώσιμον ακολουθίαν, παρακολουθήσας και την κηδείαν, συνελθόν χθες εις έκτακτον συνεδρίαν εψήφισε, να σταλή συλλυπητήριος επιστολή εις την ευγενή χήραν και την οικογένειαν του αειμνήστου ευεργέτου, όστις ήτο και δωρητής  του μεγάλου φιλολογικού τούτου ιδρύματος.

Το της κοινότητος Χαλκηδόνος επί τω αυτώ θανάτω ψήφισμα έχει ώδε:

Επί τω θλιβερώ ακούσματιτου θανάτου του μεγάλου εθνικού ευεργέτου Νικολάου Ζαρίφη, η εφοροεπιτροπή Χαλκηδόνος, εις έκτακτον συνελθούσα συνεδρίαν εψηφίσατο τάδε, 1) Να σταλή συλλυπητήριος επιστολή τη ευγενεστάτη χήρα Νικ. Ζαρίφη, 2) να κατεθή στέφανος επί της σορού του αειμνήστου, 3) να αντιπροσωπευθή η κοινότης δια του προέδρου της επιτροπής και εφορίας, 4) να παρακολουθήση την κηδείαν ο κλήρος αμφοτέρων των εκκλησιών μετά των ιεροψαλτών και εξαπτερύγων, 5) να δημοσιευθή το παρόν ψήφισμα δια των ενταύθα εφημερίδων Νεολόγου και Κωνσταντινουπόλεως.
Εν Χαλκηδόνι τη 2 αυγ. 1895.
Η εφοροεπιτροπή

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 7840-41 του Σαββάτου 5/17.8.1895 (2η σελ. 152)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΕΠΙ ΤΩ ΘΑΝΑΤΩ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΖΑΡΙΦΗ

Και άρτι εποιησάμεθα λόγον περί του μεγάλου αριθμού των κατατεθέντων στεφάνων, ούς ατυχώς δεν ηδυνήθημεν να περιλάβωμεν πάντας εν τω δημοσιευθέντι καταλόγω, σημειούμεθα νυν ουχ ήττον ότι εν τοις παραληφθείσι συγκαταλέγονται και οι εξής στέφανοι: ο της Αρτεμισίας Πουρναρά, Εριφύλης Κ. Ζαφειροπούλου, Σκευούς Βραχνού και ο της κ. Δ. Βέλλη.

Αφ' ετέρου και η εφοροεπιτροπή της ομογενούς κοινότητος Χάσκιοϊ παρηκολούθησε μετά του ιερού κλήρου και των εξαπτερύγων του αυτόθι ναού της αγίας Παρασκευής των κηδείαν του αποθανόντος ευεργέτου, επί της σορού του οποίου κατετέθη και στέφανος εκ μέρους της κοινότητος.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 7842 της Δευτέρας 7/19.8.1895 (1η σελ. 159)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ

Επί τω θανάτω του του Νικολάου Ζαρίφη

Η εφοροεπιτροπή Τζιβαλίου εξέδωκε το εξής επί τω θανάτω του μεγάλου εθνικού ευεργέτου Ν. Ζαρίφη ψήφισμα:

Η επιτροπή και εφορία της κοινότητος Τζιβαλίου, συνελθούσα εκτάκτως επί τω θανάτω του πατρός των πτωχών και ορφανών, του μεγαλοδώρου εθνικού ευεργέτου Νικολάου Ζαρίφη, εψηφίσατο: 1) Να παραστή εις την επικήσειον τελετήν  ειδική αντιπροσωπεία, 2) να σταλή συλλυπητήριος επιστολή προς την βαρυπενθούσαν και σεβαστήν χήραν του αοιδίμου και 3) να δημοσιευθή το παρόν ψήφισμα δια του εγχωρίου τύπου.
(Τ.Σ)

Σχετικώς προς την οριστικήν διαθήκην του αειμνήστου ανδρός, χρονολογουμένην από του 1894, ής δε το περιεχόμενον ούτω εγνώσθη, μετ' ευαρεσκείας αναγράφομεν ότι η σεβαστή χήρα του εθνικού ευεργέτου, μετακαλεσαμένη την εφοροεπιτροπήν Πριγκήπου, ανεκοίνωσεν αυτή ότι εν τη Εθνική της Ελλάδος Τραπέζη είναι ήδη κατατεθειμένον υπέρ των εκπαιδευτικών αναγκών της ομογενούς κοινότητος  της νήσου το ποσόν των 50 χιλ. φρ.
Του ποσού τούτου τους τόκους θα χρησιμοποιήση η κοινότης εις τας ανάγκας αυτής.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 7842 της Δευτέρας 7/19.8.1895 (1η σελ. 159)

Εξ Εδιρνεκαπίου γράφουσιν ημίν:

Μετά μεγάλης και βαθυτάτης κατανύξεως ετελέσθη μεγαλοπρεπώς εν τη ιερά εκκλησία του Αγίου Γεωργίου της κοινότητος Εδιρνέ καπού η ορισθείσα την χθες κυριακήν επιμνημόσυνος τελετή εν μέσω απείρου εκκλησιάσματος υπέρ αναπαύσεως του εθνικού ευεργέτου Νικολάου Ζαρίφη, ού το όνομα μενεί άληττον εις τας καρδίας ού μόνον της κοινότητος ταύτης, αλλά και ολοκλήρου του έθνους. Εις άπαντος του εκκλησιάσματος τα χείλη την στιγμήν, καθ' ήν ο ιερατικώς προϊστάμενος ηύχετο μετά κατανύξεως υπέρ αναπαύσεως του πολυτίμου ανδρός, μία λέξις εψιθυρίζετο εκ βάθους καρδίας. Το: Αιωνία η μνήμη, δι΄ού επισγραγίσθη υπό του χορού των ψαλτών η επιμνημόσυνος τελετή.

Κατανυκτικωτάτη ωσαύτως και όντως επιβλητική ετελέσθη κατά τα ψηφισθέντα την αυτήν ημέραν εν τη κατά Κοντοσκάλιον ιερά εκκλησία της Αγίας Κυριακής επιμνημόσυνος τελετή υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του αειμνήστου μεγάλου εθνικού ευεργέτου. Εν τη τελετή ταύτη παρέστησαν οι επίτροποι μετά της οικοδομής επιτροπής του εκ θεμελίων ανεγειρομένου ναού, οίτινες και εν κατηφεία και κατανύξει συνήνωσαν τας ευχάς αυτών μετά της μητρός Εκκλησίας και του συλλειτουργούντος κλήρου, ίνα ο Ύψιστος κατατάξη την φιλάνθρωπον ψυχήν του αειμνήστου ανδρός εν τόπω αξίω των πολλών και παντοίων αυτού ευεργετών.


Καθ΄ ά τέλος επιστέλλει ημίν εξ Αθηνών ο τακτικός ημών ανταποκριτής, ζωηράν ενεποίησεν θλίψιν το λυγρόν άγγελμα του θανάτου του γνωστοτάτου εν Αθήναις εκ των ηγεμονικών αυτού δωρεών και φιλανθρωπικών πράξεων Νικολάου Ζαρίφη, όστις  ού προ πολλών ετών, προς άλλοις αγαθοίς έργοις, εκόσμησε τας κεντρικωτέρας των πλατειών και τα κυριώτερα των δημοσίων και εκπαιδευτικών εν Αθήναις καθιδρυμάτων δια των λειτουργούντων νυν ηλεκτρικών ωρολογίων. Η ηγεμονική υπέρ της σχολής των υπαξιωματικών δωρεά του αειμνήστου εθνικού ευεργέτου ζωηρά ευγνωμοσύνης και σεβασμού αισθήματα προς την μνήμην του μεταστάντος ανδρός εξήγειρε παρά τω στρατώ, η δε κυβέρνησις προτίθεται, ως εμάθομεν, επιβλητικόν προσεχώς να τελέση μνημόσυνον υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του εν ευεργεσίαις αθορύβως ζήσαντος αειμνήστου ανδρός. Ο εν Αθήναις φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός» συνεδριάσας εκτάκτως επί τω θλιβερώ αγγέλματι του θανάτου του Νικολάου Ζαρίφη απεφάσισεν όπως καταλλήλως εκφρασθώσι τα συλλυπητήρια του Σωματείου εις την ευγενεστάτην δέσποιναν χήραν Ελένην Ν. Ζαρίφη, ανέθηκε δε τω αντεπιστέλλοντι  μέλει αυτού εν Κωνστ/πόλει κ. Ευγενίω Ζαλοκώστα, α' γραμματεί της ελληνικής πρεσβείας, όπως βαρύτιμον καταθέση στέφανον επί της σορού του αοιδίμου ανδρός.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 7842 της Δευτέρας 7/19.8.1895 (2η σελ. 160)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

Στο τέλος της στήλης ΧΡΟΝΙΚΑ

Η τεθλιμμένη σύζυγος του μακαρίτου Νικολάου Ζαρίφη εκφράζει επί τη προς τον αείμνηστον σύζυγόν της εκδηλωθείση γενική τιμή και αγάπη τας θερμάς αυτής ευχαριστίας τω δημοσίω πάσης εθνικότητος και θρησκεύματος, ιδία δε τοις πνευματικοίς αρχηγοίς της τε ορθοδόξου ελληνικής Εκκλησίας και των της αρμενικής και ισραηλιτικής, τη Α. Ε. τω πρευσβευτή της Ελλάδος και τοις λοιποίς αντιπροσώποις των ξένων Δυνάμεων, έτι δε άπαντι τω προσωπικώ της τε βασιλικής οικογενείας ελληνικής πρεσβείας και τω του προξενείου και τοις αντιπροσώποις των διαφόρων σωματείων, συλλόγων και λοιπών ιδρυμάτων, οίτινες ετίμησαν δια της παρουσίας αυτών την κηδείαν του πολυκλαύστου αυτής συζύγου.