Αποστολέας Θέμα: Το ΠΕΡΙΦΗΜΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ- ΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ (Α')  (Αναγνώστηκε 2729 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος Μέλος Φόρουμ

  • Global Moderator
  • ****
  • Συγχαρητήρια
  • -Δώσατε: 99
  • -Λάβατε: 50
  • Μηνύματα: 699
  • Τόπος: Ραφήνα
  • Επιβράβευση του μέλους απο : 62
  • Φύλο: Άντρας
ΤΑ ΠΕΡΙΦΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ-ΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ   

   

Τα παλιά Σχολεία - «Σχολείον Τριγλείας»

Ο Τρύφων Ευαγγελίδ ης στο βιβλίο του «Βρύλλειον Τρίγλεια» περιλαμβά νει μια ενότητα με τίτλο «Σχολείον Τριγλείας», ο οποίος αναφέρετα ι στα σχολεία της Τρίγλιας. Ο ίδιος έχει γράψει ένα μνημειώδε ς έργο  «Τα Ελληνικά σχολεία από της Αλώσεως μέχρι το 1837, μετά προλεγομέ νων περί της παιδείας παρά τοις Βυζαντινο ίς και περί της διδακτική ς μεθόδου(Αθήναι 1933)». Στο βιβλίο αυτό αναφέρει ότι τα σχολεία δεν έλειψαν στο υποδουλωμ ένο ελληνικό Γένος, άλλα ότι αυτά όπως και πριν την Άλωση λειτουργο ύσαν κρυφά λόγω της καχυποψία ς των Τούρκων.( Η Τρίγλια υποδουλώθ ηκε 120 χρόνια περίπου πριν από την Άλωση της Κωνσταντι νούπολης).
Τα σχολεία λειτουργο ύσαν στις κατά τόπους ιερές Μονές, στις οποίες χρειάζοντ αν νέοι λόγιοι για να χειροτονο ύνται ιερείς, διάκονοι, αναγνώστε ς, κανονάρχο ι και αντιγραφε ίς εκκλησιασ τικών ή και διδακτικώ ν βιβλίων. Τέτοια σχολεία λειτουργο ύσαν στις Μονές Μηδικίου(Πατέρων) και Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Πελεκητής, στις οποίες δίδασκαν οι λόγιοι ηγούμενοι και μοναχοί στα κελιά.
Το πρώτο συστηματι κό σχολείο (κοινή σχολή), ιδρύθηκε στην Τρίγλια στα τέλη του 18ου αιώνα και στις αρχές του 19ου αιώνα. Το σχολείο έπαυσε να λειτουργε ί κατά την Επανάστασ η του 1821. Επανιδρύθ ηκε το 1830  και λειτούργη σε σ’ ένα ταπεινό οίκημα. Το 1839 ανοικοδομ ήθηκε στο κέντρο της πόλης διώροφο λαμπρό διδακτήρι ο. Λειτούργη σε στο σχολείο η αλληλοδιδ ακτική μέθοδος.* Τη μέθοδο αυτή εισήγαγε ο παιδαγωγό ς  Γεώργιος Κλεόβουλο ς o Φιλιππουπ ολίτης. Χρησιμοπο ιούσε ως βοηθούς τους μεγαλύτερ ους και καλύτερου ς μαθητές, οι οποίοι ονομάζοντ αν «Πρωτόσχολοι».  Οι «Πρωτόσχολοι» δίδασκαν Ανάγνωση, Γραφή και Αριθμητικ ή, συνήθως με τη βοήθεια εικόνων και πινάκων, κρεμασμέν ων στους τοίχους. Στους πίνακες αναγράφον ταν επίσης  διάφορα ρητά εκκλησιασ τικά και ηθικά. Υπήρχε ένα μεγάλο ρολόϊ του σχολείου.  Η αλληλοδιδ ακτική  μέθοδος καταργήθη κε το 1880.     
Όταν καταργήθη κε η αλληλοδιδ ακτική μέθοδος, συστήθηκε επτατάξια Αστική σχολή.

Η Τρίγλια είχε και Παρθεναγω γείο που χωριζόταν με τοίχο από την Αστική σχολή. Το Παρθεναγω γείο συντηρούν ταν από την Κοινότητα και με δωρεά του αειμνήστο υ εθνικού ευεργέτη Γεώργιου Ζαρίφη. Λειτουργο ύσαν δυο Νηπιαγωγε ία, ένα στον πάνω μαχαλά και ένα στον κάτω μαχαλά. Στα νηπιαγωγε ία, η φοίτηση ήταν μεικτή. Μετά το νηπιαγωγε ίο, τα παιδιά χωρίζοντα ν. Τα μεν κορίτσια πήγαιναν στο Παρθεναγω γείο, το δε αγόρια στο Αρρεναγωγ είο. Οι δάσκαλοι πληρώνοντ αν από το Σχολικό ταμείο (Σχολική Εφορεία). Οι περισσότε ροι δάσκαλοι ήταν Τριγλιανο ί. Όταν δεν υπήρχαν Τριγλιανο ί δάσκαλοι, η δημογερον τία απευθυνότ αν στο Πατριαρχε ίο, το οποίο φρόντιζε και εύρισκε δασκάλους από την Ελλάδα.                         

* Τα «αλληλοδιδακτικά» σχολεία ήταν ένας τύπος λαϊκών σχολείων που βασιζόταν στην αρχή της αλληλοδακ τικής μεθόδου και  διδασκαλί ας των μικρότερω ν μαθητών από τους μεγαλύτερ ους και προχωρημέ νους. Τα είχε δημιουργή σει η ανάγκη να εξοικονομ ηθούν δάσκαλοι και αίθουσες.  Πολλές φορές, ένας δάσκαλος σε μια μεγάλη αίθουσα μπορούσε με τη βοήθεια των λεγομένων «πρωτόσχολων» μαθητών να διδάξει ως και εκατό μαθητές.

 

Το περίφημο νέο Σχολικό  μέγαρο- διδακτήρι ο  της Τρίγλιας.
   
Ο Απόστολος Ηρ.  Τσίτερ στο βιβλίο «Τρίγλια του Κιανού Κόλπου της Προποντίδ ας» (σελ.27-29) γράφει: «Ένα άλλο δημιούργη μά του με συνεργασί α όλων των Τριγλιανώ ν ήτο το μεγαλόπρε πο σχολικό κτίριο. Η Τρίγλια είχε δύο επτατάξια, ένα αρρένων και ένα θηλέων και δύο νηπιαγωγε ία, ένα του απάνω μαχαλά και ένα του κάτω μαχαλά. Παμπάλαια κτίρια όλα. Υπήρχε ανάγκη σχολικών κτιρίων.   
    Κάλεσε (σημ. ο Δεσπότης Χρυσόστομ ος) σε σύσκεψη όλους τους κατοίκους και είπε ότι το κτίριο ( σημ. το Σχολείο) μπορούσε, είχε τις δυνάμεις η ολομέλεια των κατοίκων να το κάμη. Όσοι μπορούσαν να δώσουν θα έδιναν χρήματα, άλλοι θα διέθεταν προσωπική εργασία και με τα ζώα τους και οι ίδιοι, η κοινότης θα συνεισφέρ ει από τα εισοδήματ ά της, όσοι τοκίζουν χρήματα θα δώσουν δάνειο χαμηλού τόκου με υποθήκη την περιουσία της κοινότητα ς. Για τα άλλα θα φροντίσει ο ίδιος.
   Η πρόταση έγινε δεκτή, αλλά με φοβερούς δισταγμού ς, αν θα μπορούσε να πραγματοπ οιηθή ένα τέτοιο έργο.
Για να κτισθή σχολείο έπρεπε και αν ακόμη όλα υπήρχαν,  το ζήτημα εσκόνταυε στην άδεια ιδρύσεως σχολείου και έπρεπε να την εκδώση ο Σουλτάνος .* Και εμηχανεύθ η ο Δεσπότης το εξής: Κάλεσε τους Τούρκους προεστούς και το Χότζα σαν εκπρόσωπο του Κορανίου. Τους είπε, ότι δεν είναι σωστό να μην έχουν τα παιδιά τους ένα καθώς πρέπει σχολείο. Γνωρίζομε ότι η κοινότητά τους είναι φτωχή. Οι Ρωμιοί είναι πρόθυμοι να τους κτίσουν σχολείο, φτάνει να βοηθήσουν και οι Τούρκοι και να κτίσωμε το δικό μας σχολείο. Και τα δύο σχολεία χρειάζοντ αι ξυλεία και άδεια. Για την ξυλεία να κόψωμε τα κυπαρίσσι α των Νεκροταφε ίων τους, που δεν εξυπηρετο ύν κανέναν, ενώ θα ωφελήσουν τα νέα παιδιά. Για την άδεια να ενεργήσου ν να πάρωμε και για το δικό τους σχολείο και για το δικό μας. Το δέχτηκαν. Κόψαμε τα κυπαρίσσι α. Μίλησε ο Δεσπότης στον Μουδίρη (τοπικό διοικητή της Τρίγλιας), μίλησαν και οι Τούρκοι, επείσθη ο Μουδίρης, ενέργησε στην Κωνσταντι νούπολη και ήρθαν οι άδειες.
Τους κάναμε ένα ωραίο σχολείο. Το δε σχολείο  μας έγινε ένα μεγαλοπρε πέστατο ευρύχωρο, για τα σχολεία κτίριο, η δε ευωδία από τα κυπαρισσέ νια κουφώματα και τις άλλες ξύλινες κατασκευέ ς, ήταν κάτι απερίγραπ το».
*Για την ανέγερση σχολείου ή εκκλησίας χρειαζότα ν σουλτανικ ό φερμάνι(διάταγμα).  Το διάταγμα εκδιδόταν συνήθως με την μεσολάβησ η του Οικουμενι κού Πατριαρχε ίου που είχε το προνόμιο στα ζητήματα αυτά.
     Το περίφημο σχολείο της Τρίγλιας χτίστηκε στη θέση της  εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου, που στεγάζοντ αν σ’ ένα σπίτι. Στο ναϊδριο αυτό είχε κατατεθεί η πολύτιμη ψηφιδωτή εικόνα της Θεοτόκου με τον Χριστό στην αγκαλιά της, «Μήτηρ Θεού η Επίσκεψις».
   Ο Απόστολος Τσίτερ συμπληρών ει: «…ο μετέπειτα εθνομάρτυ ρας Χρυσόστομ ος Καλαφάτης (είχα την τιμή να τον έχω θείο, αδελφότης μητέρας μου)συνεβούλε ψε και επιστάτησ ε ο ίδιος, στο γκρέμισμα (ήμουν εκεί), διότι ήταν επικίνδυν ο για τους εκκλησιαζ όμενους να γκρεμίσει από μόνη της (ήταν ετοιμόρρο πη) και να θάψει στα ερείπιά της τους εκκλησιαζ ομένους, αλλά και να καταστραφ εί η πολύτιμη, πανάρχαια εικόνα».
                Η εικόνα της «Αγίας Επίσκεψις» που αρχικά  ήταν στο ναϊδριο του Αγίου Δημητρίου,  την μετέφεραν πανηγυρικ ά στο ναό του Αγίου Βασιλείου, ο οποίος από τότε ονομάζοντ αν Αγία Επίσκεψη και σχεδόν εξαλείφθη κε το όνομα του Αγίου Βασιλείου .

■Τα περίφημα Εκπαιδευτ ήρια  κτίστηκαν το 1910. Πρωτοβουλ ία για την ανέγερση των σχολειών πήρε ο Μητροπολί της Χρυσόστομ ος Δράμας και ζήτησε την συνδρομή των προυχόντω ν σε χρήμα και του λαού σε δουλειά. Όλοι οι Τριγλιανο ί ανταποκρί θηκαν στο κάλεσμα του Μητροπολί τη. Πλούσιοι και φτωχοί, γέροντες και νέοι, άνδρες και γυναίκες συμμετείχ αν με κάθε τρόπο. Οι άνδρες μετακόμιζ αν δωρεάν υλικά οικοδομής, οι δε τεχνίτες δούλευαν δωρεάν για ορισμένες μέρες. Οι Δημογέρον τες ήταν πανταχού παρόντες. Ο ίδιος ο Δεσπότης πολλές φορές κουβαλούσ ε σακιά άμμο από την παραλία.  Στην ανέγερσή του συνετέλεσ αν εκτός απ’ όλους τους Τριγλιανο ύς και τον Μητροπολί τη, ο Ιωάννης Σάπαρης, ο Φίλιππας Καβουνίδη ς, οι Τριγλιανο ί της Αμερικής. Για την ανέγερσή του δαπανήθηκ αν 7.000 χρυσές λίρες, από τις οποίες σεβαστό ποσό (3.000 λίρες)  κάλυψε ο Ιωάννης Σάπαρης. Τα Εκπαιδευτ ήρια στέγαζαν δύο διτάξια νηπιαγωγε ία και δυο επτατάξια σχολεία. Τα Εκπαιδευτ ήρια της Τρίγλιας σχεδίασε ο αρχιτέκτο νας Μιλτιάδης Μυρίδης που πέθανε στην Τραπεζούν τα το 1918. Ο Μιλτιάδης Μυρίδης ήταν ένας από τους τέσσερις γιούς του Ιωάννη Μυρίδη, Ιερέα στη Μονή Πελεκητής από την Λιβερά της Τραπεζούν τας,που πέθανε στην Τρίγλια το 1890.

■Το νεόκτιστο Δημοτικό σχολείο της Τρίγλιας ήταν ένα από τα σπανία ιδρύματα που υπήρχαν σε ολόκληρο τον Νομό Προύσης. Ήταν ένα κτήριο συγχρονισ μένο. Ο αείμνηστο ς Μητροπολί της Σμύρνης Χρυσόστομ ος είχε φέρει πολιτικού ς μηχανικού ς από  την Κωνσταντι νούπολη. Ήταν κτισμένο σε τοποθεσία κλιτή (ανηφοριά) στο κέντρο της κωμοπόλεω ς, που διευκόλυν ε τους μαθητές για να μπαίνουν μέσα και από τις τέσσαρες πλευρές του κτιρίου, διότι είχε και από τις τέσσερες πλευρές μεγάλες δίφυλλες  πόρτες και  ευκόλυνε τους μαθητές και του κάτω μαχαλά και του πάνω μαχαλά.
Ήταν τριώροφο και με μεγάλες αίθουσες, τα κουφώματα του, πόρτες, παράθυρα, παντζούρι α, ήταν καλλιτεχν ικά φκιαγμένα και καλοβαμμέ να με καφέ λαδομπογι ές. Οι όροφοι ή με πλάκες από μπετόν, όπως είναι τώρα εδώ τα σύγχρονα κτήρια, η δε σκεπή του ήταν κεραμοσκε πή. Τα δωμάτια ήταν πατωμένα με στενά σανίδια ραμποτέ, οι διάδρομοι και τα χωλ ήταν φτιαγμένα με μωσαϊκά. Στο κέντρο του κτηρίου ήταν και στον κάτω όροφο και στον πάνω όροφο δύο αίθουσες των εξετάσεων που ήταν πάρα πολύ μεγάλες και όταν θα γινότανε οι εξετάσεις, θα ερχόντουσ αν όλοι οι γονείς και κηδεμόνες για να  δουν και να καμαρώσου ν τα παιδιά τους.
Στον κάτω όροφο στεγάζοντ αν το νηπιαγωγε ίο, η πρώτη τάξις και η δευτέρα και στον επάνω όροφο ήταν οι μεγάλες τάξεις. Υπήρχε μέχρι ογδόη τάξη, όπου οι μαθητές διδάσκοντ αν Ελληνικά, Τουρκικά και Γαλλικά. Υπήρχε και φιλαρμονι κή μουσική από τριάντα όργανα, πνευστά και τυμπανοει δή, δώρο του αειμνήστο υ συμπατριώ τη μας Φίλιππα Καβουνίδη . Τον πρώτο όροφο δεν τον χρησιμοπο ιούσαν επειδή η πίσω πλευρά ήταν κτισμένη μέσα στο βράχο. Το θεώρησαν ως ανθυγιειν ό και το χρησιμοπο ιούσαν για αποθήκες. Υπήρχε στοά στο μέσον του κτηρίου που και από τους δύο ορόφους οι μαθητές στο διάλειμμα περνούσαν από την στοά και βγαίναν κάτω έξω, που είχε ένα μεγάλο προαύλιο στρωμένο από άκρη σε άκρη του κτηρίου με κρο - μπετόν. Αυτό το προαύλιο για να γίνει βγήκαν τα μπάζα από τον βράχο, που έγιναν θεμέλια του κτηρίου και τα έστρωσαν στην πρόσοψη και έτσι αυτό είχε άνω από τρία μέτρα ύψος από την βάση του δρόμου. Μια που είχε τόσο ύψος σκέφθηκαν να κάνουν συνεχόμεν α μαγαζιά. Έκαναν τρία μαγαζιά από δεξιά και τρία από αριστερά.  Στη μέση  η σιδερένια καγκελόπο ρτα με μαρμάρινα σκαλιά,  έβγαινε πάνω στο προαύλιο.
Από διδακτικό προσωπικό υπήρχαν δάσκαλοι και δασκάλες πολλοί και μορφωμένο ι. Ήταν ο Μιλτιάδης Παπαλεξαν δρής, ο Τσερέκλας, ο Αποστολίδ ης  (δασκαλέρι) ο Ευστράτιο ς Αντωνιάδη ς, ο Γεώργιος Νικόπουλο ς κ.α.
Παρ' όλο που ήμασταν ραγιάδες των Τούρκων, τα παιδιά της εποχής εκείνης, μάθαιναν περισσότε ρα γράμματα, απ' ότι σήμερα στην Ελλάδα διότι, εκεί ένας τελειόφοι τος του Δημοτικού, ισοδυναμο ύσε εδώ στην Ελλάδα με ένα τελειόφοι το Γυμνασίου . Εκεί υπήρχε δίψα του πατριωτισ μού, υπήρχε δίψα για Ελληνικά γράμματα, που όταν ακούγανε οι πατεράδες μας Ελλάδα κλαίγανε.

Το δημοτικό σχολείο της παλιάς Τρίγλιας
Σταύρος Μαργαρίτη ς
Τριγλιανά Νέα, 24 Ιουνίου 1977, φύλλο 11.


■Το σχολείο το θαύμαζαν ντόπιοι και ξένοι, όχι μόνο για το μέγεθος του και την ωραία γενική του εμφάνιση, αλλά και για τη δεσπόζουσ α στο χωριό θέση και στον προσανατο λισμό του. Ήταν σχεδόν στο κέντρο του χωριού, είχε θαυμάσια είσοδο, ωραία εσωτερική διαρρύθμι ση με πολλές και ευρύχωρες αίθουσες και πολύ ωραία αυλή για τα διαλείμμα τα των παιδιών. Η ανέγερσή του άρχισε γύρω στα 1908, με προσπάθει ες κυρίως του Δεσπότη μας, του αειμνήστο υ Εθνομάρτυ ρα της Σμύρνης Χρυσόστομ ου, ο οποίος την εποχή εκείνη σχόλαζε στο χωριό, εξόριστος από τη έδρα του την Μητρόπολη Δράμας, εξαιτίας της ένθερμης συμμετοχή ς του στν Μακεδονικ ό αγώνα.
Έτσι την εποχή αυτή, ανήσυχος και δημιουργι κός όπως ήταν, συνέλαβε με την Δημογερον τία του χωριού την ιδέα για την ανέγερση του νέου κεντρικού διδακτηρί ου στο χωριό, ανάλογο με την όλο και αυξανόμεν η έφεση των Τριγλιανώ ν για μεγαλύτερ η μόρφωση. Εξάλλου, το παλιό διδακτήρι ο και ακατάλληλ ο ήταν και δεν προσφερότ αν για όλους τους κατοίκους του χωριού.Τη ν έλλειψη των χρημάτων που έκανε διστακτικ ούς τους περισσότε ρους της Δημογερον τίας ανέλαβε να την τακτοποιή σει ο Δεσπότης .
Κατόρθωσε δε, σε μικρό χρονικό διάστημα με την φλογερή ιδιοσυγκρ ασία του και την φοβερή πειθώ του να συνεγείρε ι όλο το χωριό. Όχι δε μόνο συγκέντρω σε τα απαιτούμε να, αλλά όπως λεγόταν την εποχή εκείνη, κατάφερε να πείσει τους δεδηλωμέν ους τσιγκούνη δες, να προσφέρου ν τα περισσότε ρα.
Οι μη δυνάμενοι να δώσουν χρήματα, εκαλούντο να προσφέρου ν την προσωπική τους εργασία. Όλο το χωριό, δια μιας, μεταβλήθη κε σε απέραντο εργοτάξιο και σε λίγο χρονικό διάστημα,  καμάρωναν όλοι οι Τριγλιανο ί το ωραίο τους επίτευγμα: Το νέο διδακτήρι ο της Τρίγλιας, που λειτούργη σε ως σχολείο της Τρίγλιας το 1912.

Σταύρος Βελισσάρη ς, Αναμνήσει ς Τριγλιανο ύ, «Τριγλιανά Νέα», 20 Απριλίου 1981, αρ. φύλλου 31, σελ.2. 

Επιμέλεια :Στάθης Δημητρακό ς.
Συνεχίζετ αι….