TΟ ΠΙΚΡΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΙΑΣ

[Στάθης Δημητρακός]

Κάθε χρόνο, στα τέλη του Αυγούστου με τις αρχές του Σεπτέμβρη, το μυαλό γυρίζει ασυναίσθητα σε εκείνο το μαρτυρικό καλοκαίρι του 1922.

Η Διδώ Σωτηρίου έχει γράψει βιβλία εμβληματικά για τη Μικρασία, τον πολιτισμό της και το ξαφνικό τέλος τούτου του πολιτισμού.

Το βιβλίο της "Ματωμένα Χώματα" αποτελεί την καλύτερη, ίσως, αποτύπωση της μεγαλύτερης ελληνικής τραγωδίας.

Στο βιβλίο της "Οι Νεκροί περιμένουν" περιγράφει την άφιξη των προσφύγων στη νέα πατρίδα:

"... Βαπόρια φτάνουν το ένα πίσω από τ' άλλο, και ξεφόρτωναν κόσμο, έναν κόσμο ξεκουρντισμένον, αλλόκοτο, άρρωστο, συφοριασμένο, λες κι έβγαινε από φρενοκομεία, από νοσοκομεία, από νεκροταφεία.



Έπηξαν οι δρόμοι, το λιμάνι, οι εκκλησίες, τα σχολειά, οι δημόσιοι χώροι. 
Στα πεζοδρόμια γεννιόνταν παιδιά και πέθαιναν γέροι.
Ενάμιση εκατομμύριο άνθρωποι βρεθήκανε ξαφνικά έξω απ' την προγονική τους γη ...



Παράτησαν περιουσίες, τον καρπό στα δέντρα και στα χωράφια, το φαΐ στη φουφού, τη σοδειά στην αποθήκη, το κομπόδεμα στο συρτάρι, τα πορτραίτα των προγόνων στους τοίχους.
Και βάλθηκαν να τρέχουν, να φεύγουν κυνηγημένοι απ' το τούρκικο μαχαίρι και τη φωτιά του πολέμου.

Έτυχε μια τραγική στιγμή στη Ζωή του ανθρώπου, που το θεωρεί τύχη να μπορέσει να παρατήσει το έχει του, την πατρίδα του, τοπαρελθόν του και να φύγει , να φύγει λαχανιασμένος αποζητώντας αλλού τη σιγουριά.

Άρπαξαν οι άνθρωποι βάρκες, καΐκια, σχεδίες, βαπόρια, πέρασαν τη θάλασσα σ' έναν ομαδικό, φοβερό ξενητεμό.
Κοιμήθηκαν από βραδίς νοικοκυραίοι στον τόπο τους και ξύπνησαν φυγάδες, θαλασσοπόροι, άστεγοι, άποροι, αλήτες και ζητιάνοι στα λιμάνια του Πειραιά, της Σαλονίκης, της Καβάλας, του Βόλου, της Πάτρας ...




Ενάμισυ εκατομμύρια αγωνίες και οικονομικά προβλήματα ξεμπάρκαραν στο φλούδι της Ελλάδας, με μια θλιβερή ταμπέλα κρεμασμένη στο στήθος: "Πρόσφυγες!".

Πού ν' ακουμπήσουν οι πρόσφυγες;
Τι να σκεφτούν;
Τι να ξεχάσουν;
Τι να πράξουν;
Πού να δουλέψουν;
Πώς να ζήσουν; ..."



Διδώ Σωτηρίου: "Οι Νεκροί περιμένουν", σελ. 133