5) Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ και το Μεταξουργείο στην Τρίγλια

[Μάκης Αποστολάτος]

Ο Χρυσόστομος και το Μεταξουργείο στην Τρίγλια

(επιμέλεια Μάκη Αποστολάτου, Ιούλιος 2019)

Στους Κώδικες της Τρίγλιας, που φυλάσσονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, κρύβονται μικρές ή μεγάλες ιστορίες που σπάνια έρχονται στην επιφάνεια. Είναι σε όλους γνωστό ότι, ο Χρυσόστομος, Μητροπολίτης Δράμας το 1907, εξορίστηκε στη γενέτειρά του την Τρίγλια και δραστηριοποιήθηκε προτείνοντας και υλοποιώντας πολλά έργα που άφησαν εποχή. Το πρώτο σχέδιο που πρότεινε στους συμπολίτες του ήταν η δημιουργία Μεταξουργείου, που θα είχε στόχο αφενός την παραγωγική απασχόληση των νεαρών Τριγλιανών κοριτσιών στη γενέτειρά τους αντί να φεύγουν σε άλλες πόλεις, ως υπηρετικό προσωπικό, αφετέρου την προώθηση της ιδέας του συνεταιρισμού στην Τρίγλια, ως εργαλείου για την εμπορική ανάπτυξή της.

Στο πρακτικό της 8.11.1907 (Κώδικας Πρακτικών, σελ. 34) έχει καταγραφεί αναλυτικά η εισήγηση του Χρυσόστομου και η σχετική απόφαση:

"Εν Τριγλία σήμερον ογδόη του μηνός Νοεμβρίου ημέραν Πέμπτη ... των παμμεγίστων Ταξιαρχών του έτους χιλιοστού εννεακοσιοστού εβδόμου κατά πρόσκλησιν του μητροπολίτου Δράμας Χρυσοστόμου συμπολίτου ημών παρεπιδημούντος ενταύθα δια τας εν Μακεδονία καιρικάς του Έθνους περιστάσεις και υπό την προεδρείαν αυτού συνελθόντες εν τη αιθούση της Εφοροδημογεροντίας οι υποφαινόμενοι πρόκριτοι της κοινότητος και ακροασάμενοι των λόγων της αυτού Σεβασμιότητος ειπόντος ότι «Μετά εικοσιπενταετίαν επανερχόμενος εις την γενέτειραν δεν βλέπω την εν αυτή εμπορικήν πρόοδον εις το ευάρεστον εκείνο σημείον εις το οποίον πάντες οι καλοί πολίται επιθυμούμεν να βλέπωμεν την πατρίδα και ευρίσκων τους λόγους της τοιαύτης εμπορικής στασιμότητος την έλλειψιν πνεύματος συνεταιρικού δια το οποίον απεδείχθη ότι τα μικρά γίγνονται μεγάλα και προοδεύουσι εμπορικώς και βιομηχανικών αι κοινότητες όταν μάλιστα τύχη και εν τη ημετέρα πατρίδι και η πρώτη ύλη και η πρώτη δύναμη να ευρίσκεται άφθονος εν τω τόπω προτείνει όπως εάν θέλουσι οι πρόκριτοι της πατρίδος να σχηματισθή μετοχική εταιρεία  προς ίδρυσιν μεταξουργείου αφού και η μέταξα καλλιεργείται άφθονος εν τω τόπω και εργατικαί χείρες δεν ελλείπουσιν και αι οποίαι ελλείψει εργασίας εκπατρίζονται προς βλάβην γενικήν του τόπου και εκεί μακράν της επαγρυπνήσεως των γονέων πολλούς ηθικούς κινδύνους διατρέχουσι» μετ' ανταλλαγήν σκέψεων παμψηφεί ενέκριναν το πρακτικόν και ωφέλιμον της προτάσεως της αυτού Σεβασμιότητος και απεφάσισαν την ίδρυσιν του εν λόγω μεταξουργείου δια μετοχών εις ας καλούνται να λάβωσιν μέρος οι φιλοπάτριδες και φιλοπρόοδοι κάτοικοι της κοινότητος. Μετά την κατ' αρχήν έγκρισιν της προτάσεως συσκέψεως γενομένης ανά μέσον των πρώτων ιδρυτών της εν λόγω μετοχικής εταιρείας ενεκρίθη όπως εκδοθώσι εκατόν μετοχαί προς είκοσι και πέντε λίρας Οθωμανικάς εκάστη  αίτινες άμα καλυφθώσι θα κανονίσωσι την περαιτέρω πορείαν περί του πόσα τοις εκατόν θα προπληρωθώσι προς έναρξιν της οικοδομής του κτιρίου.
Επί τούτοις εγένετο το παρόν πρακτικόν και υπεγράφη υπό Κ. Κονδυλένιου μετά δηλώσεως και του ποσού δια το οποίον έκαστος ....
(σ.σ. ένα τμήμα της σελίδος είναι σκισμένο και δεν φαίνονται αφενός το τέλος της προηγούμενης φράσης αφετέρου τα ονόματα των 4 πρώτων πολιτών που δήλωσαν την αγορά 10 μετοχών της υπό ίδρυση νέας εταιρείας. Από την πρώτη επιστολή Χρ. Μουμτζή, που αναφέρεται στη συνέχεια, προκύπτει ότι ο πρώτος που δήλωσε την αγορά 10 μετοχών ήταν ο Μητροπολίτης Δράμας Χρυσόστομος)

Αδελφοί Καβουνίδου Κ. Κονδυλένιος, Στ. Μποτός Αρμόδιος Στέργιος Κωστάκις Μακασίκης Ν. Παπαδόπουλος Ηρακλής Ιω. Παπαρουτζη Δ. Καλπάκη Βασιλάκης Διαμαντίδης Αναστάσης Ι. Παρου...    Φίλιππος Σ. Καρο... Αναστάσιος Α. Τατάβλαλης Ιορδ. Σ. Πετράκογλου    Σοφία Αθ. Γιαζητζόγλου Ζαφείρης Αθ. Γιαζητζόγλου Αναστασία Αθ. Γιαζητσόγλου Θεοδόσιος Ευγ? Νεράτζης Κωνσταντίνος Ιορδ. ...Αναστάση Αναστάσης Βελισάρης Αθανάσιος Αποστόλου Ζαφείριος? Χ. Κλήκογλου? Ιωάννης Κρυσταλίδης Κων/νος ??. Στέργιος Αν... Χ Προπ...

Μετοχών μετοχ δέκα μετοχ. δέκα Μετοχές Δέκα Μετοχάς δέκα τέσσαρες τέσσαρες συν μια Μία Μία Μία Μία δύο Μία 2 πέντε Μία δύο Δεν Δέχεται Μετοχήν Μίαν τέσσαρες

Αρ. 10 10 10 10 4 5 1 1 1 1 2 1 2 5 1 2 2 1 1 1 1 1 2 2 0 1 4

Σύνολο 40 73 82

Η δράση και τα έργα του Χρυσόστομου στην Τρίγλια, στην περίοδο 1907-1909, περιγράφονται αναλυτικά και γλαφυρά στις συχνές επιστολές του Χριστόφορου Μουμτζή προς το γιο του Αλέξανδρο, που εργαζόταν στο Βουκουρέστι (Τριγλιανό Χρονικό), πολύ περισσότερο λόγω της φιλικής σχέσης του με τον Χρυσόστομο. Στην από 27.11.1907 επιστολή του (Τριγλιανό Χρονικό, σελ. 84), ο Χρ. Μουμτζής περιγράφει τα πρώτα έργα του Χρυσόστομου στην Τρίγλια και συγκεκριμένα:

"... Από την αρχήν της ενταύθα ελεύσεώς του η Α.  Πανιερότης δύο μεγάλα έργα ευχάριστα και ωφέλιμα υπό ηθικήν, εθνικήν και πατριωτικής αξιοπρεπείας έποψιν έβαλλεν εις ενέργειαν και πυρετοδώς εργάζεται εν συχναίς και γενικαίς συνελεύσεσι εν τε τη Σχολή (Μητροπόλει) και συμβουλεύων τους κατοίκους, και εν αυτή χωριστά εργάζεται μετά της εφορίας αυτής προς πραγματοποίησιν αυτών – η εφορία αποτελείται υπό των κ.κ. Κονδιλένιου ιατρού, Νικολάκη [Παπαδόπουλου] φαρμακοποιού, Σωκράτους Καλεμκερή και τριών ετέρων. Πρώτον ενήργησεν την εξ 100 αρ. μετοχών ανά 25 λίρας εκάστην προς ανέγερσιν ενταύθα μεταξουργείου προς απαλλαγήν ηθικής καταπτώσεως αρκετών του Τόπου κορασίων, τα οποία αναγκάζονται ως υπηρέτριαι να μεταβαίνωσι εις Κων/πολιν και αλλαχού. Αι μετοχαί ελήφθησαν εντός ολίγου υπό των ευκαταστάτων ανά μίαν, ανά δύο και πλέον, αφού πρώτος ο ίδιος Αγ. Δράμας έλαβε δια λογαριασμόν του 10 μετοχάς, και ευρεθέντος πρώτον καταλλήλου γηπέδου θ' αρχίση κατά την άνοιξιν η ανέγερσις αυτής".

Στην από 7.3.1908 επιστολή του Χρ. Μουμτζή προς το γιο του Αλέξανδρο (Τριγλιανό Χρονικό, σελ. 96) περιγράφει την ανεπιτυχή έκβαση αυτού του σχεδίου και οράματος του Χρυσόστομου και συγκεκριμένα:

"... Αλλά τούτων τινά έργα χρήζουσι βοηθείας, συμπράξεως και υποστηρίξεως εκ μέρους των ενταύθα ευκαταστάτων των και τα πρώτα φερόντων συμπολιτών, αλλ' ούτοι ευρίσκονται μακράν φιλοπατριωτικών αισθημάτων μη ανταποκρινομένων εις τα του Αγ. Δράμας. Ταύτα δε λέγων εννοώ την δια μετοχών ανέγερσιν μεταξουργείου περί του οποίου ακροθιγώς ποιήσαι εν τη επιστολή σου λόγον. Η ανέγερσις τοιούτου ενταύθα εργοστασίου πράγματι μέγα υπό πολλάς επόψεις καλόν θα εγίνετο εις τον Τόπον, αλλ' ως φαίνεται η επιχείρησις αύτη θα ναυαγήση και τας αιτίας εξ ων θα προκύψη η αποτυχία θα σε τας γνωρίσω δι' άλλης επιστολής μου ...".

Στις επόμενες επιστολές του Χρ. Μουμτζή δεν γίνεται αναφορά στο σχέδιο ανέγερσης μεταξουργείου, που σημαίνει ότι, τελικά, ναυάγησε, ίσως, από την απροθυμία αυτών που δήλωσαν τη συμμετοχή τους στην αγορά μετοχών της εταιρείας να καταβάλλουν τα αντίστοιχα ποσά για την υλοποίηση του έργου.