Αρχαίος Ρωμαϊκός δρόμος από το Μιχαλίτσι στη Τρίγλια

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Αρχαίος Ρωμαϊκός δρόμος από το Μιχαλίτσι στη Τρίγλια

Η περιοχή του Ελλησπόντου και της Προποντίδας ήταν σημαντικές για την επέκταση των Ελληνικών φύλων προς τον Πόντο και τη Μαύρη θάλασσα (Εύξεινο Πόντο). Οι μύθοι-ιστορίες της Αργοναυτικής Εκστρατείας και αργότερα του Τρωϊκού Πόλεμου είναι αποτέλεσμα των προσπαθειών των Ελλήνων να κατακτήσουν τις χρυσοφόρες περιοχές της Κολχίδας (αρχαίο βασίλειο που βρίσκότανε στη σημερινή Γεωργία) και να εδραιώσουν το περάσμα από τον Ελλήσποντο προς τον Εύξεινο Πόντο.
Σαν αποτέλεσμα, οι περιοχές της Προποντίδας αποικήθηκαν από πολύ νωρίς. Η Κίος, το Παλλαδάρι, το Δασκύλειο ήταν από τις πρώτες (περίπου 8ος π.Χ αιώνας). Μετά από 3000 χρόνια, αυτή την περιοχή και μέχρι το 1922, την κατοικούσαν ακόμη Ελληνες, που κατάφεραν να διατήρησουν τον πολιτισμό τους και την γλώσσα τους. Περιοχή με σπουδαία γεωπολιτική θέση, πλούσια σε αγροτικά προϊόντα (ελιές, σταφύλια, αλιευματα) και μεταλεύμματα, ήταν μαγνήτης για πολλούς λαούς που πέρασαν από κει όπως ήταν οι Φρύγες, οι Πέρσες, ο Μ Αλέξανδρος και οι επίγονοι του, οι Ρωμαίοι, οι Βυζαντινοί, οι Σταυροφόροι Γενουάτες (γύρο στο 1200) και τελικά οι Οθωμανοί (περίπου το 1350).

Ένα μέρος σαν και αυτό ήταν γεμάτο αρχαίες πόλεις και μοναστήρια, με ιστορίες που χάνονται στο θρύλο. Τα μοναστήρια άνθισαν την εποχή της εικονολατρείας-εικονομαχιάς (8ος-11ος αιώνας). Έδωσαν καταφύγειο σε εικονολάτρες μοναχούς, η ανάγκη αυτή όμως εξέλιπε μετά την λήξη των διογμών των μοναχών. Μετά ήρθαν οι επιδρομές των Σταυροφόρων και των Οθωμανών, που έκαιγαν και γκρέμιζαν τα πάντα, έτσι τα μοναστήρια σιγά-σιγά ερημώθηκαν. Απέμειναν όμως τα αρχαία μάρμαρα και τα ερήπεια που να θυμίζουν μια λαμπρή ιστορία.

Ρωμαϊκοί δρόμοι, βρίσκονται παντού στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ήταν απαραίτητοι για να ενώνουν γρήγορα τις άκρες της αυτοκρατορίας, μεταφέροντας στρατούς και εμπορεύματα. Η πιο γνωστή μας είναι η Εγνατία οδός, που ένωνε το Δυρράχιο (σημερινή Αλβανία) με τη Κωσταντινούπολη και συνέχιζε μέχρι τη Συρία. Ἐνα μικρό παρακλάδι ενός Ρωμαϊκού δρόμου, πέρναγε και από τα χωριά της περιοχής μας. (https://www.slideshare.net/mankost/2015-247022829?next_slideshow=1).
Έχουμε τρεις μαρτυρίες για τμήματα από καλντερίμια, δηλαδή τμήματα αρχαίων Ρωμαϊκών δρόμων, που έχουν εντοπιστεί στη περιοχή από το Μιχαλίτσι(Karacabey) μέχρι τη Τρίγλια.

1)   Στο κεφάλαιο του βιβλίου «Ένα ταξίδι στην αντίπερα όχθη, στα χωριά της Προύσσας» του Γ. Κοτζαερίδη, (http://politistiko-ergasthri-nostos.blogspot.com/2012/11/6.html),
ένας πληροφορητής από το χωριό, Τσάμλιτζα (Camlica), περιγράφοντας το χωριό του μας ενημερώνει ότι:
«   Δίπλα, στο Μπάς Μπουνάρ, μέσα στα χωράφια της περιοχής Τασλίκ, είχαν βρει καλντερίμια και χαλάσματα σπιτιών.»

Το Τασλίκ, είναι ένα χωριό βόρεια από το Μιχαλίτσι (Καρατζάμπεη-Karacabey) (το κόκκινο αστέρι, κάτω αριστερά στο χάρτη). Νότια από το Μιχαλίτσι, κοντά στο Moustafakemalpasa, ήταν η αρχαία Μιλητούπολη.
Ο ίδιος πληροφορητής μας ενημερώνει πάλι ότι

«Στην περιοχή Βαρβάρα, στη συμβολή του Ρυνδάκου ποταμού με τον Νιλουφέρ, είχαν ανακαλύψει πολλά αρχαία μάρμαρα».

Σε ένα χάρτη (Δ. Ρήγας «Το Παλλαδάρι στους αιώνες) τοποθετεί (με ερωτηματικό) την αρχαιά πόλη Αρταίου Τείχος, στη θέση Βαρβάρα.

Ο Αρχαίος Ρωμαϊκός δρόμος (κόκκινη γραμμή) ορίζεται από τα 3 σημεία (κόκκινα αστέρια) τα σημεία που βρέθηκαν τμήματα του.

2)   Μετά από επιτόπια έρευνα το 2004 η Marie-France AUZÉPY αναφέρει στην εργασία της «Μελέτη για τα Βυζαντινά Μοναστήρια της Νότιας ακτής της της Θάλασσας του Μαρμαρά», ότι στο χωριό Ayazma / Mesutiye, υπάρχουν ερείπια ρωμαϊκού δρόμου, στο δρόμο προς την κοιλάδα Nilufer (το κόκκινο αστέρι στη μέση του χάρτη). Κατά πάσα πιθανότητα το χωριό Ayazma / Mesutiye είναι η πόλη Αγιάσμαλαρ (Αγιάσματα), που αναφέρει ο παρατηρητής από Τσάμλιτζα και σημειώνεται σαν «Αγιάσμα» σε αρκετούς χάρτες της εποχής.

Ερείπια ρωμαϊκού δρόμου, στο Ayazma / Mesutiye (Αγιάσμαλαρ) και στο δρόμο προς την κοιλάδα Nilufer.

Δομή Ρωμαϊκών δρόμων

3)   Στα αρχεία του ΚΜΣ (Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών), πληροφορητές από την Τρίγλια μας ενημερώνουν ότι: «στη θέση Αϊ Γιώργηδες, μετά από δυνατές βροχές, φάνηκε αρχαίος δρόμος πλακοστρωμένος (καλντερίμι). Σε μερικά σημεία που γυμνώθηκαν τα πλάγια του, έβλεπες να έχει δυο μέτρα πάχος. Από το χωριό ήταν μισήν ώρα το πολύ προς τα Δυτικά, μετά με τον Αϊ Γιώργη» (το κόκκινο αστέρι επάνω δεξιά στο χάρτη).

Τα τρία αυτά σημεία, δίνουν μια αίσθηση της χάραξης του αρχαίου Ρωμαϊκού δρόμου που θα ένωνε το Μιχαλίτσι με το λιμάνι της Τρίγλιας και ίσως έφτανε μέχρι τα Μουδανιά και την Κίο.

Ο δρόμος αυτός, αν και θα ήταν βοηθητικός, πέρναγε από πολύ σημαντικές πόλεις και λιμάνια της εποχής εκείνης. Σήμερα, υπάρχει ένας παραλιακός χωματόδρομος, που με μικρές διακοπές, περνάει από την Τρίγλια, τη Μονή Πελεκητής (7ος αιώνας), τον Καπαντζά (μεγάλο λιμάνι από την αρχαία εποχή μέχρι το 13ο αιώνα), το Δασκύλειο (αρχαία πόλη του 7ου αιώνα), τη Τσάμλιτζα, την Βαρβάρα (τα μάρμαρα υποδεικνύουν ύπαρξη αρχαίας πόλης) και μπορεί να πέρναγε από τη Μιλιτούπολη για να συναντήσει το βασικό δρόμο που πήγαινε στη Σμύρνη και την Έφεσο, όπως και ο σημερινός καινούργιος αυτοκινητόδρομος Ο-5.