6. ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ 1902

[Μάκης Αποστολάτος]

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η έκτη ανταπόκριση δημοσιεύθηκε στο φύλο 94 της εφημερίδας, την Παρασκευή 3 Μαίου 1902 και περιγράφει εξαιρετικά και με λεπτομέρεια  τα πολλά και σημαντικά γεγονότα της άνοιξης 1902 που συνέβησαν στην Τρίγλια. Έτσι, μαθαίνουμε ότι:

1) από την κακοκαιρία που έπληξε την περιοχή της Τρίγλιας επλήγησαν τα ελαιόδενδρα και οι συκομορέες που απαιτούνται για την τροφή των κουκουλιών, με αποτέλεσμα να προβλέπεται  μειωμένο το εισόδημα των Τριγλιανών την εποχή εκείνη (ο συντάκτης τη χαρακτηρίζει ως πληγή του Φαραώ!),

2) διορίστηκε νέος υποδιοικητής του Καζά Μουδανίων (Βαχά Μπέης) ο οποίος επισκέφθηκε δύο φορές την Τρίγλια για να επιθεωρήσει τα εκεί εκτελούμενα έργα.

3) την εποχή εκείνη είχαν αρχίσει ήδη τα έργα διευθέτησης του χειμάρρου, που διέσχιζε ανοικτός την κεντρική οδό της Τρίγλιας, τα οποία, όπως γνωρίζουμε από τις επιστολές του Χριστόφορου Μουμτζή (ΤΡΙΓΛΙΑΝΟ ΧΡΟΝΙΚΟ)  δεν κατόρθωσαν να αντιμετωπίσουν, πέντε χρόνια αργότερα, τις τεράστιες ζημιές που έπληξαν την Τρίγλια από την πλημμύρα της 24/5/1907,

4) διορίστηκε νέος ηγούμενος (παπα Δημήτριος Σακελλάριος Τραπεζούντιος) στην πολύπαθη Μονή Πελεκητής, η οποία φαίνεται ότι είχε εγκαταλειφθεί από τους προηγούμενους (για το έργο και τη δράση του νέου ηγουμένου θα μάθουμε περισσότερα σε επόμενες ανταποκρίσεις),

5) προσαρτήθηκαν και άλλα 5 χωριά στο δήμο της Τρίγλιας, μεταξύ των οποίων το Βελετλέρ και το Γιαλί Τσιφλίκ,

6) ανέλαβε τη διεύθυνση του καζά Μουδανίων ως αναπληρωτής Μουδίρης, ο Έλληνας Χριστιανός μουαβίνης Αθανασάκης εφέντης Σγουρίδης,

7) πραγματοποιήθηκαν, με κάθε λεπτομέρεια και εξαιρετική περιγραφή, οι λειτουργίες και οι τελετές στην Τρίγλια για τις ημέρες του Πάσχα 1902. Είναι χαρακτηριστικό ότι η περιφορά του Επιταφίου γινόταν τα μεσάνυκτα καθώς και ότι γινόταν και περιφορά της Αναστάσεως μετά τον εσπερινό του Πάσχα. Επίσης ότι γινόταν δέηση υπέρ του Σουλτάνου και του Μητροπολίτη Προύσας. Ένα ακόμη άγνωστο, μέχρι τώρα, περιστατικό είναι ότι οι περιφορές αυτές γινόντουσαν σε όλες τις εκκλησίες και το εκκλησίασμα των τριών της κάτω περιοχής (Μητροπόλεως, Αγίου Ιωάννου και Αγίου Γεωργίου κάτω) συναντιόταν και ακολουθούσε κοινή πορεία με στάσεις και δεήσεις τόσο στο διοικητήριο όσο και στα εκπαιδευτήρια,

8 ) τη Δευτέρα της Διακαινησίμου πραγματοποιούνταν το πανηγύρι στη Μονή Πελεκητής και σ' αυτό του 1902 συμμετείχαν, εκτός από τους κατοίκους της Τρίγλιας και των γύρω χωριών, οι ιερείς των έξι εκκλησιών, οι ηγούμενοι των Μονών Μηδικίου και Πελεκητής. Περιγράφεται με κάθε λεπτομέρεια το τελετουργικό, η περιφορά με τρεις στάσεις και αντίστοιχες δεήσεις, και μετά την επάνοδο της πομπής στο ναό, ο εσπερινός, με ανάγνωση τους Ευαγγελίου σε διαφορετικές γλώσσες, όπως συνηθιζόταν στη Μονή, και, μετά την απόλυση, η προσφορά αναψυκτικών κλπ. Η λεπτομερής περιγραφή περιλαμβάνει και τη λειτουργία της επόμενης ημέρας, αν και ο καιρός χάλασε.

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΑΝΑ ΤΑΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ

Επιστέλλουσιν ημίν εκ Τριγλίας:

Ένεκα της επικρατησάσης κακοκαιρίας τα άνθη των ελαιοδένδρων εις τινα μέρη προσεβλήθησαν υπό του παγετού, επί τούτω οι πάντες κατεθλίβησαν, καθόσον η μόνη ελπίς των ενταύθα στηρίζεται επί μιας καλής συγκομιδής. Ως μη ήρκει εις ημάς η καταστρεπτική επήρεια των εντόμων της ελαίας , περί ων εν τη προηγουμένη μου έκαμα λόγον, αλλά προσετίθη ημίν και ετέρα πληγή. Έχει δε η ελαία πολλούς ακόμη κινδύνους να διατρέξη. «Τα άνθεα μεσ' το κάπι δεν μπαίνουν» κατά την κοινήν φράσιν των πατέρων μας.

Ουκ ολίγην καταστροφήν έπαθον επίσης και τα φύλλα των συκομορεών και ως εκ τούτου καλήν συγκομιδήν των κουκουλίων εφέτος δεν έχομεν, αύτη δε είναι η τελευταία πληγή του Φαραώ.

Δις ήδη ελάβομεν την τιμήν να φιλοξενήσωμεν τον νέον υποδιοικητήν του καζά Μουδανίων ενδοξ. Βαχά Βέην, όστις, αφού πρώτον περιήλθε τα κεντρικώτερα μέρη της κωμοπόλεως ημών, διηυθύνθη εις την Σχολήν των αρρένων, τυχών καταλλήλου υποδοχής.

Αι εντυπώσεις ημών εκ του διακεκριμένου ανδρός κατ' ουδέν διαψεύδουσιν όσα καλά περί αυτού ηκούσαμεν. Η πρώτη αυτού φροντίς ήτο συνεχίση το αρξάμενον ήδη έργον της επιστεγάσεως του ρύακος (δερέ) , ήτι ήτο το σπουδαιότερον των ονείρων μας. Αυτοπροσώπως δε μετέβη προς επιθεώρησιν της κατασκευαζομένης αμαξιτής οδού και παρώτρυνε πάντας προς όσον οιόν τε ταχυτέραν αποπεράτωσιν του έργου.

Αντί του αποχωρήσαντος Χ΄΄ Ανθίμου, ηγουμένου της ιεράς Μονής της Πελεκητής, διωρίσθη υπό της Μητρός Εκκλησίας ο αιδεσιμώτατος παπά Δημήτριος Τραπεζούντιος, ανήρ αγαθός, εγκυκλοπαιδικής εκπαιδεύσεως. Η απογοητευτική κατάστασις της ειρημένης Μονής, ήτις ηνάγκασε τους προκατόχους αυτού ηγουμένους να καταλίπωσι ταύτην, νομίζομεν ότι δεν θέλη φοβίση τον ειρημένον ηγούμενον, ούτινος εκ πρώτης όψεως εθαυμάσαμεν τον επίμονον χαρακτήρα και τον προς παν καλόν ζήλον.

Δι' αυτοκρατορικού διατάγματος προσηρτήθησαν εις τον ημέτερον  δήμον (ναχιγιέ) τα εξής χωρία: Δσκέλιον, Γιαμάν κιοί, Σουίτμπουνάρ, Βελετλέρ και Γιαλί τσιφλίκ εξ ων τα δύο τελευταία εισίν χριστιανικά.

Κατά την απουσίαν του Μουδίρη του ναχιγιέ μας Σετάρ εφένδη ανέλαβε την διεύθυνσιν των του τόπου μετά της χαρακτηριζούσης αυτόν κρίσεως και μετ' εξαιρετικής όλως δράσεως η Α. Ενδοξ. ο μουαβίνης του καζά Μουδανίων Αθανασάκης εφέντης Σγουρίδης, ευχαριστούμεν από καρδίας την Α. Ενδ. τον καϊμακάμην δια την εκλογήν παρ' ημίν προσώπου αξίου πολλών επαίνων και μείζωνος προαγωγής.

Αι ιεραί ακολουθίαι των Αγίων ημερών ετελέσθησαν και παρ' ημίν μετά θρησκευτικής όντως κατανύξεως εις απάσας τας ιεράς εκκλησίας της κωμοπόλεως ημών. Το μεγαλείον της Μ. Παρασκευής το πρωί εις την ακολουθίαν των ωρών και το μεσονύκτιον εις την του Επιταφίου είχε πολύ το επιβλητικόν.

Το μεσονύκτιον κατά την περιφοράν του Επιταφίου απηγγέλθη δέησις υπέρ μακροημερεύσεως της Α.Α.Μ. του φιλολάου ημών Άνακτος και του Σεβ. Αγίου Προύσης. Η αυτή δέησις επανελήφθη και κατά την περιφοράν της Αναστάσεως μετά τον εσπερινόν του Πάσχα. Συνηντήθη το εκκλησίασμα των τριών εκκλησιών των κάτω ενοριών και εγένετο δέησις υπό του ιερού ημών κλήρου υπέρ της Α.Α.Μ. προ του Διοικητηρίου, παρευρισκομένου και του Μουαβίνη Αθανασάκη εφέντη μετά των υπαλλήλων της διοικήσεως, του απείρου πλήθους επανειλημμένως ζητωκραυγάσαντος.

Προ των εκπαιδευτηρίων δε ημών στάσεως και αιτήσεως υπό του αρχιμ. Βασιλείου γενομένης, εμνημονεύθη το όνομα της σεβαστής χήρας του μεγατίμου ευυεργέτου κ. Ελένης Ζαρίφη, του αγίου Προύσης και το του Μ. πρωτοσυγγέλου κ. Χρυσοστόμου.

Η κατά την Δευτέραν της Διακαινησίμου κατ' έθος τελουμένη πανήγυρις της Ι. Μονής των αγίων Πατέρων Μεδικίου ετελέσθη κατά το έτος τούτο μετά μείζονος ή άλλοτε μεγαλοπρεπείας και επισημότητος, μετέσχε δε ολόκληρος η κοινότης Τριγλίας μετά των ιερέων των εξ ενοριών της κωμοπόλεως ημών και των ηγουμένων των Σταυροπηγιακών μονών Μεδικίου και Πελεκητής. Αρξαμένης της τελετής περί την εννάτην τουρκιστί ώραν εγένετο λιτανεία, ην παρηκολούθησε χιλιάδες κόσμου εκ τε Τριγλίας και των πέριξ, καταλύψαντος άπαντα τον χλοηφόρον περίβολον της ειρημένης Μονής. Κατά την έξοδον προηγούντο τα εξαπτέρυγα. Ψαλλόντων των ψαλτών το «Χριστός ανέστη», είποντο δε ανά τρεις οι ιερείς εν στολή κρατούντες ιερά Ευαγγέλια, άγια λείψανα και άλλα κειμήλια. Ούτω κατηρτισμένη η πομπή καθ' οδόν εποιήσατο τρεις στάσεις, εν αι, μνημονευθέντος και του ονόματος του φιλολάου ημών Άνακτος ανεγνώσθη υπό του Καθηγουμένου της ι. Μονής κ. Πατρικίου η υπέρ μακροημερεύσεως της Α.Α.Μεγ. ευχή, ην ενθουσιώδεις ζητωκραυγαί εκάλυψαν.

Άμα δε τη επανόδω της πομπής εις τον Καθολικόν ναόν ήρξατο ο εσπερινός, καθ' ον ανεγνώσθη το ιερόν Ευαγγέλιον  εις διαφόρους γλώσσας κατά το επικρατούν μοναστηριακόν έθος, μετά δε την απόλυσιν προσεφέρθησαν αναψυκτικά ποτά και καφές τοις τε ιερεύσι και ψάλτοις και πάσι τοις επισκεπτομένοις τον ηγούμενον, όστις μετά προσηνείας εδέχετο τους προσερχομένους.

Την επομένην όμως ημέραν, καιπερ προμηνύετο έτι μείζων συρροή ξένων προσκυνητών δια την τελεσθησομένην συνιερουργίαν, ουχ ήττον  λίαν ευάριθμον εκκλησίασμα παρευρέθη εν τη Θεία Λειτουργία ένεκα της αιφνιδίας μεταβολής του καιρού επί το ψυχρότερον. Μετά την απόλυσιν της ιεράς ακολουθίας παρετέθη τράπεζα εις τους ιερείς και λοιπούς κοπιάσαντας, καθ' ην εγένοντο διάφοροι υπέρ της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου και σεπτού ημών δεσπότου, ως μόνου άρχοντος της ιεράς Μονής, και υπέρ της Α.Σ. του αγίου Προύσης ως επόπτου αυτής.

Πολύ θα ήτο να επεκταθώ εις την περιγραφήν τας εορτής ταύτης, ήτις και λαμπροτέρα εγένετο εν συγκρίσει προς τα προηγούμενα έτη και τα μάλα ευάρεστον εντύπωσιν αφήκεν εις τους προσκυνητάς, εφ' ω και συγχαρητηρίων άγιος τυγχάνει ο ρέκτης Καθηγούμενος.