ΠΑΡΟΙΜΙΩΔΕΙΣ ΦΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΤΡΙΓΛΙΑΝΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΓΡΑΦΕΣ

[Στάθης Δημητρακός]

ΠΑΡΟΙΜΙΩΔΕΙΣ ΦΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΤΡΙΓΛΙΑΝΩΝ  AΠΟ ΤΙΣ ΓΡΑΦΕΣ

Ρήσεις, γνωμικά, φράσεις από τις Γραφές ενσωματώθηκαν στο νεοελληνικό λόγο, πλούτισαν τη γλώσσα ακόμα και των απλών ανθρώπων του λαού. Περισσότερο πέρασαν στο λόγο, λέξεις και φράσεις από τις εκκλησιαστικές ακολουθίες. Στην καθημερινή ζωή τις αναφέρουμε συχνά, είτε αυτούσιες είτε παραλλαγμένες, στην κυριολεξία τους είτε με μεταφορικό νόημα.     
Οι παλιοί Τριγλιανοί, πολύ θρησκευόμενοι, εκκλησιάζονταν τακτικά.  Τιμούσαν τις μεγάλες γιορτές της Ορθοδοξίας. Η παιδεία στην παλιά Τρίγλια  ήταν συνδεδεμένη με τη εκκλησιαστική ζωή. Πολλές φράσεις  των Τριγλιανών, παροιμιώδεις φράσεις, έχουν ως πηγή τις Γραφές και ιδιαίτερα τις εκκλησιαστικές ακολουθίες. Παραθέτουμε συλλογή λέξεων ή φράσεων  των Τριγλιανών, επηρεασμένων από τις Γραφές:     


Άγιος άθρωπος
Άγιος στον τόπο του δεν αγιάζει
Αγρόν ηγόρασε
Άδηλα και κρύφια
Ακρίδες και μέλι άγριο
Άλαλα τα χείλη των ασεβών
Άλλαξε τροπάρι
Αλλήλων τα βάρη βαστάζετε
Αμήν
Αμήν και πότε
Άμμος της θαλάσσης
Ανακατεμένος ο ερχόμενος
Ανάστα  ο Κύριος
Άνοιξαν οι καταρράκτες του ουρανού
Άνοιξε η γη και ντονε κατάπιε
Αντί πινακίου φακής
Αντί του μάννα , χολή
Άξιος ο μισθός σου
Απε ντο Θεό έναι
Απέ ντο καιρό του Νώε
Απέ ντον Άννα στον Καϊάφα
Απέ το υστέρημά μου ("εκ του υστερήματος")
Άπιστος Θωμάς
Απέ καταβολής κόσμου
Απέ προσώπου γης
Αποδιοπομπαίος τράγος
Απορώ και εξίσταμαι
Άρον, άρον
Ασθενής και οδοιπόρος αμαρτιάν ουκ έχει
Άσπιλος και αμόλυντος
Άσωτος υιός
Αυξάνεσθε και πληθύνεσθαι
Αφορεσμένος-η
Βαβυλωνία
Βελζεβούλης
Βενιαμίν
Βιός και πολιτεία
Βρέχει επί δικαίων και αδίκων
Βρήκε ο Φίλλιππας ντο Ναθαναήλ
Βρώμα και δυσωδία
Γενεές δεκατέσσερις
Γεννηθήτω το θέλημά Σου
Γη της Επαγγελίας
Γης Μαδιάμ
Για όνομα του Θεού
Γραμματείς και Φαρισαίοι
Δεν έμεινε πέτρα πάνου στην πέτρα (Λίθος πάνω σε λίθο)
Δεν έχει  που την κεφαλήν κλίνη
Δια το θεαθήναι
Δια τον φόβον των Ιουδαίων
Διεμερίσαντο τα ιμάτια του
Διέρρηξε τα ιμάτιά του
Δίνω τόπο στην οργή
Διυλίζει τον κώνωπα
Δόξα σοι, ο Θεός
Δώδεκα Απόστολοι, ο καθένας με τον πόνο ντου
Δωρεάν λάβατε, δωρεάν δότε
Δώστε τον οβολόν σας
Έγινε άλλος άθρωπος
Έγινε της Αναλήψεως
Είναι κατ΄εικόνα και ομοίωση
Ειρήνη υμιν
Εκ του περισσεύματος
Εκ του πονηρού
Έκαστος εφ'ω εκλήθη
Έκαστος κατά τα έργα του
Έλεος
Έμεινε στήλη άλατος
Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου
Εν χορδαίς και οργάνοις
Ένα σώμα μια ψυχή
Ενώπιος ενωπίω
Εξάψαλμος
Έπαθε των παθών ντου ντο τάραχο
Επί ξύλου κρεμάμενος
Έσται η εσχάτη πλάνη χείρον της πρώτης.
Ευλογημένο το όνομα Του
Έφαγε το καταπέτασμα
Έφριξε η γη (ο κόσμος)
Έφτασε στο αμήν
Έφτασε στο νυν και αεί
Έχασε τα πασχάλια του
Έχε με παρητημένον  (Α παράτα με)
Έχουν γνώση οι φύλακες
Ζωή χαρισάμενη
Η εν πολλαίς αμαρτίαις...
Η εσχάτη πλάνη χείρον της πρώτης
Ηλίου  φαεινότερο
Ήμαρτον
Ήρτε η συντέλεια του κόσμου
Θεός φυλάξοι
Θου, Κύριε φυλακή το στόματί μου
Ίδε ο άνθρωπος
Ιδού ο Νυμφίος έρχεται
Ιούδας
Ισχνές, παχιές αγελάδες
Ιώβειος υπομονή
Και άγιος ο Θεός
Και τα καλά δεχούμενα και τα κακά δεχούμενα
Και υπερυψούται
Καρφί στο μάτι
Κλαυθμός και οδυρμός
Κοντός ψαλμός, αλληλούια
Κρανίου τόπος
Κρέμασαν  τον Φάντη
Λάβετε φάγετε
Λιμός, λοιμός, σεισμός και καταποντισμός
Λύνει και δένει
Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι
Μάννα εξ ουρανού
Μάρτυρας ο Θεός
Ματαιότης ματαιοτήτων τα πάντα ματαιότης
Μάχαιρα έδωσες, μάχαιρα θα λάβεις
Με τον ιδρώτα του προσώπου μου
Μεγάλη η χάρη ντης
Μέγας είσαι Κύριε
Μέλι- γάλα
Μέλι στάζει η γλώσσα ντου
Μετά Βαΐων και κλάδων
Μετά φανών και λαμπάδων
Μετά φόβου Θεού
Μετανοούσα Μαγδαληνή
Μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας
Μέχρι Δευτέρας Παρουσίας
Μη κρίνετε,για να μη κριθείτε
Μη με πιλατεύεις
Με πιλατευεις
Μη μου άπτου
Μη φοβού Μαριάμ
Μνησθητι μου Κύριε
Μύρισε ντο  γκρίνο
Νηστεύει ο δούλος του Θεού όταν δεν έχει να φάει
Νηστεύσαντες και μη νυστεύσαντες
Νίπτω τας χείρας μου
Νόμοι και προφήτες
Ντονε  'ψαλλε αναβαλλόμενο
Ο αναμάρτητος πρώτος τον λιθον βαλέτω
Ο αποθανών δεδικαίωται
Ο επιούσιος
Ο ευλογημένος
Ο έχων δύο χιτώνας
Ο έχων ότα ακούει, ακουέτω
Ο Θεός και η ψυχή ντου
Ο Ιησούς Χριστός νικάει και όλα τα κακά σκορπάει
Ο όμοιος τον όμοιον
Ο,τι γράφει, δε ξεγράφει (ο γέγραφε, γέγραφε)
Ό,τι σπείρεις θα θερίσεις
Οι μάγοι με τα δώρα
Οι μέρες είναι πονηρές
Οι νόμοι και οι προφήτες
Οι παροικούντες στην Ιερουσαλήμ
Οι τελευταίοι θα γίνουν πρώτοι και οι πρώτοι τελευταίοι
Οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου
Όλοι μετά Χριστόν προφήτες
Ον αγαπά Κύριος παιδεύει
Όσο απέχει ο Ουρανός απέ ντη Γη
Όσοι πιστοί προσέλθετε
Ουδείς αναμάρτητος
Ουδείς προφήτης στον τόπο του
Ουκ οίδα τον άνθρωπο
Ούτε φωνή , ούτε ακρόαση
οφθαλμόν αντί οφθαλμού
Όχι τα εισερχόμενα , αλλά τα εξερχόμενα
Όψεσθε (Να όψεται, ας όψεται)
Πανταχού παρών
Παρά μια τεσσαράκοντα
Παρελθέτω απ' εμού το ποτήριον τούτο
Περιμένει την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος
Περιπλανώμενος Ιουδαίος
Πέτρα του σκανδάλου
Πήρε των ομματιών του
Πληγές του Φαραώ
Πλήρης ημερών
Πνέει μένεα
Πνέει τα λοίσθια
Πολλοί οι κλητοί, λίγοι οι εκλεκτοί
Που βόσκεις
Πριν  ο αλέκτωρ φωνήσαι
Πρόβατα εν μέσω λύκων
Πρόβατον απολωλός
Προφάσεις εν αμαρτίες
Σάββατο Κοντογιορτή
Σαν τον άμμο της θάλασσας
Σημεία και τέρατα
Σημεία των καιρών
Σόδομα και Γόμορρα
Σπέρνει ζιζάνια
Στ΄ ανάθεμα
Στήλη άλατος
Στο πυρ το εξώτερο
Στο σώμα και στη ψυχή
Συ είπας
Σώσον, ελέησον
Τα αργύρια
Τα καλά και συμφέροντα
Τα παιδιά του Ζεβεδαίου ποιόν είχανε πατέρα;
Τα πάντα εν σοφία εποίησε
Τα πρόβατα από τα ερίφια
Τετέλεσται
Την κεφαλήν επί πίνακι
Της Παναϊας το παιδί
Τις οίδε
Το Α και το Ω
Το αλάτι της γης
Το μεν πνεύμα πρόθυμον, η δε σαρξ ασθενής
Το πλήρωμα του χρόνου
Του ιδίου φυράματος
Τριώδιο
Τύπος και υπογραμμός
Ύπαγε οπίσω μου σατανά
Φόβος και τρόμος
Φρίξον  ήλιε
Φωνή βοώντος εν τη ερήμω
Φωνή λέοντος δεν ακούσατε
Φωστήρας
Χαίρε βάθος αμέτρητον
Χαίρετε και αγαλιάσθε
Χαράς ευαγγέλια
Χείρα βοηθείας
Χτίζεις στην άμμο
Χώμα είμαστε
Ω ! του θαύματος
Ων ουκ έστι αριθμός
Ως άνθος μαραίνεται
Ως κόρη οφθαλμού

            Συλλογή: Στάθης Δημητρακός

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Τριγλιανά Νέα», Θεσσαλονίκη, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2005, αρ.φύλλου 115, σελ.7-8.