Ο ΚΑΛΦΑΣ- ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΙΤΙΩΝ

[Στάθης Δημητρακός]

Ο ΚΑΛΦΑΣ-ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΙΤΙΩΝ
   
Κάλφας: Τo επώνυμο προέρχεται από την τούρκικη λέξη  kalfa= ο βοηθός του τεχνίτη, ο πρώτος μαθητής τεχνίτη, ο πρώτος τεχνίτης, ο λαϊκός αρχιτέκτονας. Τον έλεγαν διαφορετικά σε κάθε περιοχή. Στην Τρίγλια, κάλφα έλεγαν το εργολάβο, τον λαϊκό αρχιτέκτονα.    

■Ο Σταύρος Δ. Μαργαρίτης γράφει για τον Κάλφα στα «Τριγλιανά Νέα» , 12-5-1977, αρ.φύλλου 10.
.......εργάστηκε και προσπάθησε με θυσίες και κόπους να κάνει τον συνοικισμό μας (την Κοινότητα Ν.Τρίγλιας), που κατόπιν έγινε ένα πρότυπο ωραίας κωμοπόλεως: Τον Αλέξανδρο Μαστραντώνη, τον «Κάλφα», όπως τον φώναζε ο κόσμος. Ο Κάλφας γιατί και εμείς έτσι συνηθίζαμε να τον λέμε ήταν από τους παλιούς Τριγλιανούς που τους χαρακτήριζε η θέληση, η εργατικότητα και η τάξη. Γιος παλιάς οικογένειας μαραγκών και τεχνιτών, ήλθε από τους πρώτους στον τόπο εκλογής της οριστικής εγκαταστάσεώς μας μετά την Μικρασιατική καταστροφή....

■Ο Πρόδρομος (Μάκης) Λαδόπουλος γράφει στο «Μελτέμι Αλλαγής» της Ραφήνας (Σεπτέμβριος 1983- Αρ.φύλλου 50, Τριγλιανοί Διάλογοι)
.....«Ανάστα: Δε με λες μαρή, τι εκάνατε με ντο κουνιάδο σου, τα τελέψατε;
Μαριγώ: Μάνα... Τι να σε πω μαρή... Τρελός και παλαβός. Δυο μήνες έναι που ήρτε από ντην Αμερική και ξημεροβραδιάζει στο σπίτι ντουνα. Κείνη η μάνα του ντονε μαλώνει μέσα. Έφερε λέει πολλούς παράδες... Να τούτες τις μέρες λοαριάζει να πάει στον κάλφα να ντονε δώσει καπάρο και να αρχίσου να χτίζου το σπίτι».....


● Οι άνδρες (οι γαμπροί)ανοικοδομούσαν το σπίτι τους και δεν έπαιρναν προίκα σπίτι. Στην Τρίγλια λέγανε προίκα και εννοούσαν τα προικιά, δηλαδή τα είδη ρουχισμού και τα διάφορα σκεύη. Τα μετρητά και τα ακίνητα που έδινε ο πεθερός τα λέγανε "τράχωμα". Εξαίρεση του κανόνα ήταν αν η νύφη ήταν μοναχοπαίδι ή ορφανή από πατέρα, τότε ο γαμπρός πήγαινε "σώγαμπρος". Επειδή ο Τριγλιανός έπρεπε να χτίσει το σπίτι του για να παντρευτεί οι αρραβώνες διαρκούσαν πολλά χρόνια (4-5), καμιά φορά ξεπερνούσαν και τα 10 χρόνια. Ο παππούς μου ο Αρχιμήδης Δημητρακός  ήταν αρραβωνιασμένος 9 χρόνια. Τελικά παντρεύτηκε και έφυγε στη Ρουμανία μετανάστης. Για λίγα χρόνια πήρε την οικογένειά του μαζί, έκανε λίγα λεφτά, γύρισε στην Τρίγλια και έχτισε το σπίτι του. Το πατρικό σπίτι το κληρονομούσε όποιος γηροκομούσε τους γονείς.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΠΙΤΙΩΝ

■Τα σπίτια που έχτιζαν οι Τριγλιανοί είναι πανέμορφα αρχιτεκτονήματα  Βυζαντινού- Eλληνικού ρυθμού. Τα σπίτια έχουν  κυρίως τρεις ορόφους και είναι φτιαγμένα από πέτρες και ξύλα. Στο πρώτο πάτωμα (είσοδος) υπάρχει τζάκι (κουζίνα) και αποθήκη για τις ελιές. Ο πρώτος όροφος προτιμάται τους καλοκαιρινούς μήνες. Οι δεύτεροι όροφοι έχουν συνήθως ανοιχτό ταβάνι για εκτροφή μεταξοσκωλήκων. Οι τρίτοι όροφοι έχουν ψηλά ταβάνια και μεγάλα παράθυρα, χρησιμοποιούνταν για τη διαμονή. Στα σπίτια δεν υπάρχουν μπάνια. Υπάρχουν όμως τουαλέτες  Η είσοδος του σπιτιού είναι προς το δρόμο, αλλά υπάρχουν εξαιρέσεις. Οι κυρίως πόρτες είναι ξύλινές δίθυρες και έχουν χαλκάδες (ρόπτρα). Από την είσοδο του σπιτιού μπαίνεις σε πλακοστρωμένη αυλή. Ειδικά ξύλινα διακοσμητικά  υπάρχουν κάτω από τις προεξοχές και στις γωνιές, στις μαρκίζες και εσωτερικό των σπιτιών. Είναι κτισμένα σε συνεχή πυκνοδομημένη δόμηση με καλντερίμι και συνήθως  χωρίς κήπο.
Όλα τα κτίρια στην Παλιά Τρίγλια είναι φτιαγμένα από ξύλα και πέτρες εκτός από τις  Εκκλησίες. Μερικά από τα σπίτια είναι στη  λίστα προστασίας από την Επιτροπή Διατήρησης Πολιτιστικών και Φυσικών Αξιών.

Πηγή: Mudanya & Zeyntinbagi
   Zeyntinbagi «Τrilye», Zeyntinbagi Εvleri,
                                       Houses in Zeyntinbagi
            Κείμενο: Culdane CEYLAN
   Παραγωγή: Culdane CEYLAN  & ΒΑΥ Yayincilik
   Ημερομηνία Έκδοσης: 2/7/2000
   Ελεύθερη απόδοση από τα Αγγλικά: Ελένη Δημητρακού.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.
Συνεχίζεται...