Μαλακόζης- Ντουβαρντζάκης- Τσιρακμάνης -Ασβεστάρης-Καμίνης- Τζιβιτζής

[Στάθης Δημητρακός]

Μαλακόζης- Ντουβαρντζάκης- Τσιρακμάνης -Ασβεστάρης-Καμίνης- Τζιβιτζής

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ-ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΗ

Μαλακόζης
Tο επώνυμο προέρχεται από το λέξη μαλάς (mala) που στα τουρκικά σήμαινε μυστρί.  Ο Μαλακόζης ήταν ο εργαζόμενος με το μυστρί, ο χτίστης, ο σοβατζής ή σοφατζής.

Ντουβαρντζάκης
Το επώνυμο προέρχεται από το τούρκικο duvar, ντουβάρι, τοίχος. 
Ντουβαρτζής, duvarci  ήταν ο ντουβαράς, ο χτίστης
Ντουβαρτζάκης:υποκοριστικό του Ντουβαρτζής.

Τσιρακμάνης
Τσιράκι – Τσιρακ-μαν, Τσιρακμάνης
Η προσθήκη του μεγεθυντικού επωνυμικού μορφώματος -μαν- που στα τουρκικά man σημαίνει κάτι το μεγάλο, τεράστιο. Τσιρακ-μαν-ης, Τσιρακμάνης= μεγάλο τσιράκι. Ίσως ο πρώτος και καλύτερος από τα τσιράκια.
Τα τσιράκια ήταν μαθητευόμενοι τεχνίτες. Τα τσιράκια στην Τρίγλια λέγονταν και «παραγιοί», συνήθως δεν μισθοδοτούνταν. Ο μάστορας τους έδινε κάποιο χαρτζιλίκι ή τους αγόραζε ρούχα ή παπούτσια και ανάλογα την τέχνη που μάθαιναν, έπαιρναν φιλοδώρημα (μπαξίσι) από τους πελάτες. Στην οικοδόμηση των σπιτιών υπήρχαν μαθητευόμενοι τεχνίτες.
Η ιεραρχία στις συντεχνίες και στα επαγγέλματα ήταν μάστορας-καλφάδες-τσιράκια, ενώ στην Τρίγλια στις οικοδομές ήταν κάλφας-μαστόροι-τσιράκια.

Ασβεστάρης και Καμίνης
Ο Απόστολος Ασβεστάρης και ο Χρυσόστομος Καμίνης ήταν αδέλφια και είχαν ασβεστοκάμινο στην Τρίγλια. Ο ένας πήρε το επώνυμο Ασβεστάρης και ο άλλος Καμίνης. Το αρχικό επώνυμο ήταν Χαραλάμπης.
Τα ασβεστοκάμινα ήταν πέτρινα κυκλικά με ύψος περίπου 3μέτρα και διάμετρο 2 μέτρα. Το γέμιζαν τσαλιά και με ασβεστόπετρες(ασβεστόλιθοι)  και άναβαν φωτιά. Από την υψηλή θερμότητα (πύρωμα) έλιωναν οι ασβεστόπετρες και γίνονταν άσβεστος, ασβέστης. Η καύση στο ασβεστοκάμινο διαρκούσε ένα 24ωρο περίπου, ώστε να ασβεστοποιηθούν οι ασβεστόπετρες. Μετά την καύση χρειαζόταν μια μέρα για να κρυώσει το καμίνι.
Τον ασβέστη από το ασβεστοκάμινο τον έλιωναν,  «τον έσβηναν» με νερό σε λάκκο και γινόταν πολτός, έτοιμος να χρησιμοποιηθεί στις οικοδομές.   

Τζιβιτζής
Η κατάληξη –τζης στα ελληνικά επώνυμα δηλώνει επάγγελμα. Το  επώνυμο προέρχεται από την  τούρκικη λέξη τσιβί  ή τζιβί =σφήνα ή πρόκα ή καρφί. 
Τσιβιτζής είναι αυτός που φτιάχνει καρφιά. (καρφοποιός, ο καρφάς) ή και κατασκευάζει σφήνες, για την ανοικοδόμηση των σπιτιών, για  γεωργικά εργαλεία κ.α.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:
1.Κείμενα των Τριγλιανών συγγραφέων Σταύρου Δ. Μαργαρίτη
και Σοφίας Χρ.Γιαρένη.
2.«Mudanya & Zeyntinbagi, "Trilye"», Έκδοση 2000
3.Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
4.Ετυμολογικό Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, Ν.Π Ανδριώτης, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) Θεσσαλονίκη 1995.
5.«Τα οικογενειακά μας ονόματα» Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) Θεσσαλονίκη 1995.
6.«Τα Πισιδικά Βαφτιστικά και Επώνυμα» Βάσος Η.Βογιατζόγλου, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, Αθήνα 1998.
7.«Ελληνικά επώνυμα Τουρκικής προέλευσης», Δημήτρης Τομπαΐδης, Εκδόσεις Επικαιρότητα,  Αθήνα 1990.
8. «Συντεχνίες & Επαγγέλματα στη Θράκη 1685-1920»,Κ.Παπαθανάση-Μουσιοπούλου, Εκδόσεις Πιτσιλός, Αθήνα 1985.   
9.Λεξικό των Ξένων Λέξεων στην Ελληνική γλώσσα, Ηλία Ι. Κωνσταντίνου, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1992.
9.Γλωσσάρι της Τρίγλιας, Στάθης Δημητρακός, Ηρώ Πιστικού- Παπαγεωργίου, Ηρακλής Ψάλτης «Τριγλιανά Νέα» (συνέχειες).
10.Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία»
11.Εγκυκλοπαίδεια «Δομή»
12.«Νέον Επίτομον Εγκυκλοπαιδικό Λεξικόν-Μικρή εγκυκλοπαίδεια»- Ελευθερουδάκη.

[Στάθης Δημητρακός]

Μαλακόζης- Ντουβαρντζάκης- Τσιρακμάνης -Ασβεστάρης-Καμίνης- Τζιβιτζής

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ-ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΗ

Μαλακόζης
Tο επώνυμο προέρχεται από το λέξη μαλάς (mala) που στα τουρκικά σήμαινε μυστρί.  Ο Μαλακόζης ήταν ο εργαζόμενος με το μυστρί, ο χτίστης, ο σοβατζής ή σοφατζής.

Ντουβαρντζάκης
Το επώνυμο προέρχεται από το τούρκικο duvar, ντουβάρι, τοίχος. 
Ντουβαρτζής, duvarci  ήταν ο ντουβαράς, ο χτίστης
Ντουβαρτζάκης:υποκοριστικό του Ντουβαρτζής.

Τσιρακμάνης
Τσιράκι – Τσιρακ-μαν, Τσιρακμάνης
Η προσθήκη του μεγεθυντικού επωνυμικού μορφώματος -μαν- που στα τουρκικά man σημαίνει κάτι το μεγάλο, τεράστιο. Τσιρακ-μαν-ης, Τσιρακμάνης= μεγάλο τσιράκι. Ίσως ο πρώτος και καλύτερος από τα τσιράκια.
Τα τσιράκια ήταν μαθητευόμενοι τεχνίτες. Τα τσιράκια στην Τρίγλια λέγονταν και «παραγιοί», συνήθως δεν μισθοδοτούνταν. Ο μάστορας τους έδινε κάποιο χαρτζιλίκι ή τους αγόραζε ρούχα ή παπούτσια και ανάλογα την τέχνη που μάθαιναν, έπαιρναν φιλοδώρημα (μπαξίσι) από τους πελάτες. Στην οικοδόμηση των σπιτιών υπήρχαν μαθητευόμενοι τεχνίτες.
Η ιεραρχία στις συντεχνίες και στα επαγγέλματα ήταν μάστορας-καλφάδες-τσιράκια, ενώ στην Τρίγλια στις οικοδομές ήταν κάλφας-μαστόροι-τσιράκια.

Ασβεστάρης και Καμίνης
 Ο Απόστολος Ασβεστάρης και ο Χρυσόστομος Καμίνης ήταν αδέλφια και είχαν ασβεστοκάμινο στην Τρίγλια. Ο ένας πήρε το επώνυμο Ασβεστάρης και ο άλλος Καμίνης. Το αρχικό επώνυμο ήταν Χαραλάμπης.
Τα ασβεστοκάμινα ήταν πέτρινα κυκλικά με ύψος περίπου 3μέτρα και διάμετρο 2 μέτρα. Το γέμιζαν τσαλιά και με ασβεστόπετρες(ασβεστόλιθοι)  και άναβαν φωτιά. Από την υψηλή θερμότητα (πύρωμα) έλιωναν οι ασβεστόπετρες και γίνονταν άσβεστος, ασβέστης. Η καύση στο ασβεστοκάμινο διαρκούσε ένα 24ωρο περίπου, ώστε να ασβεστοποιηθούν οι ασβεστόπετρες. Μετά την καύση χρειαζόταν μια μέρα για να κρυώσει το καμίνι.
Τον ασβέστη από το ασβεστοκάμινο τον έλιωναν,  «τον έσβηναν» με νερό σε λάκκο και γινόταν πολτός, έτοιμος να χρησιμοποιηθεί στις οικοδομές.   

Τζιβιτζής
Η κατάληξη –τζης στα ελληνικά επώνυμα δηλώνει επάγγελμα. Το  επώνυμο προέρχεται από την  τούρκικη λέξη τσιβί  ή τζιβί =σφήνα ή πρόκα ή καρφί. 
 Τσιβιτζής είναι αυτός που φτιάχνει καρφιά. (καρφοποιός, ο καρφάς) ή και κατασκευάζει σφήνες, για την ανοικοδόμηση των σπιτιών, για  γεωργικά εργαλεία κ.α.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:
1.Κείμενα των Τριγλιανών συγγραφέων Σταύρου Δ. Μαργαρίτη
και Σοφίας Χρ.Γιαρένη.
2.«Mudanya & Zeyntinbagi, "Trilye"», Έκδοση 2000
3.Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
4.Ετυμολογικό Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, Ν.Π Ανδριώτης, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) Θεσσαλονίκη 1995.
5.«Τα οικογενειακά μας ονόματα» Μανόλης Τριανταφυλλίδης, ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) Θεσσαλονίκη 1995.
6.«Τα Πισιδικά Βαφτιστικά και Επώνυμα» Βάσος Η.Βογιατζόγλου, Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, Αθήνα 1998.
7.«Ελληνικά επώνυμα Τουρκικής προέλευσης», Δημήτρης Τομπαΐδης, Εκδόσεις Επικαιρότητα,  Αθήνα 1990.
8. «Συντεχνίες & Επαγγέλματα στη Θράκη 1685-1920»,Κ.Παπαθανάση-Μουσιοπούλου, Εκδόσεις Πιτσιλός, Αθήνα 1985. 
9.Λεξικό των Ξένων Λέξεων στην Ελληνική γλώσσα, Ηλία Ι. Κωνσταντίνου, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1992.
9.Γλωσσάρι της Τρίγλιας, Στάθης Δημητρακός, Ηρώ Πιστικού- Παπαγεωργίου, Ηρακλής Ψάλτης «Τριγλιανά Νέα» (συνέχειες).
10.Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία»
11.Εγκυκλοπαίδεια «Δομή»
12.«Νέον Επίτομον Εγκυκλοπαιδικό Λεξικόν-Μικρή εγκυκλοπαίδεια»- Ελευθερουδάκη.