ΠΕΤΑΛΩΤΗΔΕΣ- Καλλιοτζής

[Στάθης Δημητρακός]

ΠΕΤΑΛΩΤΗΔΕΣ -Καλλιοτζής

Oι παλιοί Τριγλιανοί στη Ραφήνα έλεγαν καλλίγωμα το πετάλωμα των ζώων. Προέρχεται από το ρήμα  καλλιγώνω (-καλλιώνω)=πεταλώνω και ο καλλιοτζής λεγότανε  ο πεταλωτής.

Στο Τριγλιανό τραγούδι- ποίημα «ο Κωνσταντίνος ο Μικρός» έχει ένα στίχο :
«Την νύκτα κόφτει τα καρφιά, την νύκτα καλλιόνει».
καλλιόνει = καλλιγώνει, βάζει πέταλα στο άλογο, πεταλώνει.

Γνωστή επίσης  είναι η φράση που έλεγαν οι Τριγλιανοί «αυτός καλλιγώνει ντο ψύλλο».

Οι πεταλωτές ή πεταλωτήδες πετάλωναν τα ζώα κατά τακτικά διαστήματα.
To πέταλα ήταν σιδερένια ελάσματα που προστάτευαν τα νύχια των ζώων από τη φθορά. Η κατασκευή των σιδερένιων  πετάλων  γινόταν χειροποίητα στο αμόνι, ενώ οι τεχνίτες αναλάμβαναν ταυτόχρονα και το πετάλωμα των ζώων που απαιτούσε μεγάλη εμπειρία και δεξιοτεχνία. 

O Αριστείδης Ασθενίδης  στην εφημερίδα "Τριγλιανά Νέα" 20 Μαρτίου 1982, Αρ. Φύλλου 36, σελ.2 γράφει για «Τα επαγγέλματα της πατρίδος» και μεταξύ των άλλων   αναφέρει : «Τέλος ήταν οι πεταλωτήδες. Κάθε Κυριακή δεν πρόφταιναν να κουρεύουν και να πεταλώνουν και να αλείφουν τα νύχια των ζώων με κατράνι σαν να έκαναν και τα ζώα πατικιούρ. Αλίμονο στον Τριγλιανό που είχε αδύνατο και απεριποίητο το ζώο του. Αμέσως στο καφενείο και στο μαχαλά άρχιζε το κουτσομπολιό γι' αυτόν και του κολλούσαν και ένα παρατσούκλι που θα το έσερνε σ' όλη του τη ζωή αυτός και τα παιδιά του».

■Η λέξη καλιοντζής ή καλλιοντζής στη βιβλιογραφία αναγράφεται ότι  προέρχεται από την τούρκικη λέξη kalyoncu και σημαίνει τον ναύτη του  παλιού τούρκικου πολεμικού πλοίου (kalyon). Ο όρος καλιοντζής  στο τουρκικό ναυτικό παρουσιάζεται  τον 17ο  αιώνα και σημαίνει τον τυφεκιοφόρο ναύτη, τον πεζοναύτη.
Ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης γράφει ότι το επώνυμο Καλλιοντζής  προέρχεται  από το Τούρκικο kalyoncu=  στρατιώτης του παλιού πολεμικού ναυτικού, αξιωματικός των γενιτσάρων. Ο Θεοδόσης Καλλιοντζής  από την Νέα Τρίγλια μας είπε ότι ο παππούς του ήταν στο τούρκικο ναυτικό. H Τριγλιανή οικογένεια στην Ραφήνα έχει επώνυμο Καλλιοντζής. 
Αναφέρω και τις δύο εκδοχές, ίσως ο καλλιοτζής να ήταν ο πεταλωτής και καλλιοντζής ο ναύτης του τούρκικου πολεμικού πλοίου.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:
1. Γεώργιος Δ.Παχτίκος, «260 Δημώδη Ελληνικά άσματα», Εν Αθήναις 1905   
2.Αριστείδης Ασθενίδης, «Τα επαγγέλματα της πατρίδος», «Τριγλιανά Νέα», 20 Μαρτίου 1982, Αρ. Φύλλου 36.
3.Δικαίος Β.Βαγιακάκος «Ιστορία Εικονογραφημένη», Καταγωγή Ονομάτων και Τοπωνυμίων, Αύγουστος 1971,  Αρ. Τεύχους 38.
4. Μανόλης Τριανταφυλλίδης, «Τα οικογενειακά μας ονόματα», ΑΠΘ, ΙΝΣ, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη 1995. 
5. Δημήτρης Τομπαΐδης, «Ελληνικά επώνυμα Τουρκικής προέλευσης», Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1990