ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΙ-ΑΜAΝΕΤΣΗΔΕΣ

[Στάθης Δημητρακός]

TΑΧΥΔΡΟΜΟΙ-ΑΜΑΝΕΤΣΗΔΕΣ

Στην Τρίγλια υπήρχαν ιδιωτικοί ταχυδρόμοι, οι λεγόμενοι αμανετσήδες. Αμανέτ(emanet) στα τούρκικα σημαίνει ενέχειρον (εν+χειρ) εκ του ρήματος εγχειρίζω= παραδίδω κάτι στα χέρια κάποιου, εμπιστεύομαι κάτι σε κάποιον.
Ο αμανετσής(emanetci) ήταν ταχυδρόμος και παραγγελιοδόχος. Οι αμανετσήδες ταξίδευαν Τρίγλια- Κωνσταντινούπολη και αναλάμβαναν να φέρουν διάφορα είδη. Υπήρχε και δημόσιος ταχυδρόμος του Τούρκικου κράτους.
   
■Στην Τρίγλια υπήρχε ταχυδρομείο του τουρκικού κράτους με ταχυδρόμο Τούρκο, τον λεγόμενο Μουλά, ο οποίος φορούσε τραγιάσκα αντί φέσι. Μάλιστα στο διωγμό που φεύγαμε με τα πλοία ήρθε κι αυτός μαζί μας μέχρι τη Ραιδεστό, φοβούμενος μη τυχόν και πάθει κανένα κακό από τα ελληνικά στρατεύματα που οπισθοχωρούσαν. Αλλά μετά μερικοί είπαν ότι αυτός ήταν Τούρκος και ο καπετάνιος τον πήγε πίσω.
   Αυτός ο άνθρωπος ήταν λίγο κοργιόζικος (αστείος). Όταν έκανε διανομή τα γράμματα και τον ρωτούσε καμιά γυναίκα «Μουλά έχω κανένα γράμμα;», αυτός τότε απαντούσε, με τα σπασμένα του ελληνικά: «Κοκόνα ντενέκι τώρα γκράμμα, άλλο νταξίντι εγκώ τα φέρει».
   Εκτός από τον Μουλά, υπήρχε και ένας δικός μας, ο Παντής Ελευθερίου. Αυτός δεν ήταν βέβαια του κράτους, αλλά από μόνος του ανέλαβε αυτή τη δουλειά.
   Η Τρίγλια είχε πολλά κορίτσια φτωχά, που δούλευαν στην Κωνσταντινούπολη ως υπηρέτριες για να κάνουν την προίκα τους, γιατί τότε η γυναίκα έπρεπε να έχει το ελάχιστο εκατό (100) χρυσές λίρες για να παντρευτεί. Έπειτα ήταν και χρονιές που δεν γινότανε μαξούλια, γι' αυτό αναγκαζότανε να πάνε στην Πόλη για να εργαστούν.
   Ο Παντής ανέλαβε λοιπόν να εξυπηρετήσει αυτόν τον κόσμο. Πήγαινε γράμματα στην Πόλη και έφερνε γράμματα πάλι από την Πόλη στο χωριό. Είχε ένα μεγάλο τσουβάλι στο οποίο έβαζε μέσα τα αμανέτια, γι' αυτό τον λέγανε και αμανετσή. Πήγαινε δέματα από το χωριό και έφερνε πάλι δέματα από την Πόλη.
   Αν και αγράμματος, όταν του έλεγες «Παντή αυτό το γράμμα θα το πάς στα Τατάβλα στο τάδε σοκάκι, στο τάδε νούμερο», το πήγαινε και σου έφερνε και χαμπάρι.
   Εκτός από τα γράμματα και τα δέματα που κουβαλούσε μέσα στο τσουβάλι, έφερνε και εφημερίδες, διότι στην Κωνσταντινούπολη εκείνη την εποχή έβγαινε η εφημερίδα «Νεολόγος». Επάνω στην κάθε εφημερίδα ήταν γραμμένο το όνομα του κάθε καφετζή, όπως στην παραλία λ.χ. του Αποστολάκη Συρκιόγλη, το καφενείο του Σούρα, του Χάσικου, το Σαμαρτζήδικο, της Κυψέλης το λεγόμενο Αδελφάτο, του Μαθιά, του Τηγά, του Γιορδάνη, Γιακουβάκη, του Θανάση του Κουτσού, του Ηρακλή Φούντα, του Πινιώτη κ.ά.
   Όταν ερχότανε ο Παντής τρέχανε ούλοι στο γιαλό για να μάθουν τα νέα. Τότε ξεφώνιζε ο καημένος ο Παντής, που ήταν κοντός και το τσουβάλι που κουβαλούσε ήταν μεγαλύτερο από το μπόι του: «Σταήτε βρε παιδιά, μη νεγκάζεστε, να τις βγάλω μια - μια τις εφημερίδες, γιατί ύστερις θα βρω ντο μπελά μου απέ τους καφετζήδες».
   Όταν έκανε διανομή τις εφημερίδες στους καφενέδες, οι καφετζήδες εκτός από την τιμή της εφημερίδας, του δίνανε και μπαξίσι (δώρο). Άλλος ένα κάρτο, άλλος ένα μετζίτι κι έτσι με αυτόν τον τρόπο ο Παντής έκανε το ταξιδάκι του από Τρίγλια στην Κωνσταντινούπολη, βγάζοντας και τα καθημερινά του έξοδα.

Ταχυδρομεία – ταχυδρόμοι της παλιάς Τρίγλιας.
Σταύρος Δ.Μαργαρίτης
«Τριγλιανά Νέα», 23/3/1985, αρ.φύλλου 51
Τριγλιανά Λαογραφικά 2002.

Ο Τριγλιανός Ιωάννης Σάπαρης, ευεργέτης της Τρίγλιας και των
Τριγλιανών, Μαικήνας για την εποχή του, πήγε στο σχολείο της πατρίδας. Αφού τέλειωσε το σχολείο, βοηθούσε τον πατέρα του Ιουστίνο Σάπαρη που ασκούσε το επάγγελμα του ταχυδρόμου μεταξύ Τρίγλιας- Κωνσταντινούπολης.  
Νωρίς εγκατέλειψε το πατρικό επάγγελμα, ασχολήθηκε με το εμπόριο στην Προύσα, στην Κωνσταντινούπολη, στο Βουκουρέστι. Έγινε ένα από τα πρώτα ονόματα στον εμπορικό κόσμο του Βουκουρεστίου κι όλης της Ρουμανίας.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.  

Πηγές:
1.«Λεξικόν της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας»Ιωαν. Σταματάκου,Εκδόσεις Φοίνιξ, Αθήναι 1972.
2.«Εγχειρίδιον Ελληνοτουρκικών λέξεων και φράσεων», Νικολάου Ε.Μακρή, Εν Αθήναις 1891, Αναστατικές Εκδόσεις Διον.Ν.Καραβία, Αθήνα ΜΜΙ.
3.Σταύρος Δ.Μαργαρίτης
«Τριγλιανά Νέα», Τριγλιανά Λαογραφικά 2002
4.Τρύφων Ευαγγελίδης, «Βρύλλειον Τρίγλεια», Αθήνα 1934.