ΑΡΓΥΡΑΜΟΙΒΟΣ, ΚΟΛΛΥΒΙΣΤΗΣ- Κολλυβίδης

[Στάθης Δημητρακός]

ΑΡΓΥΡΑΜΟΙΒΟΣ,ΚΟΛΛΥΒΙΣΤΗΣ- Κολλυβίδης

Υπάρχει το Τριγλιανό επώνυμο Κολλυβίδης (ή Κολλιβίδης). Για την προέλευση του επώνυμου υπάρχουν τρείς εκδοχές:
   α)Το πιθανότερο είναι ότι προέρχεται από το επάγγελμα του Κολλυβά ή του Κολλυβιστή. Κολλυβιστής ή κολλυβάς ονομαζόταν ο αργυραμοιβός, ο σαράφης  με την σημερινή έννοια ένα είδος μικροτραπεζίτη. Οι κολλυβιστές εξαργύρωναν(άλλαζαν) τα χρήματα που έπαιρναν από τους ξενιτεμένους, μετέτρεπαν χρήματα σε λίρες και αντίθετα. Ασχολούνταν επίσης με αγοροπωλησίες χρυσών αντικειμένων (φλουριά, κωνσταντινάτα, λίρες, πεντόλιρα).
Κατά την αρχαιότητα κόλλυβoς ονομαζόταν ένα μικρό νόμισμα, κέρμα μικρής αξίας. Η ανταλλαγή νομισμάτων ονομάζονταν κολλυβισμός.

β)είτε προέρχεται από τον παρασκευάζοντα κόλλυβα (βρασμένο στάρι με ζάχαρη κ.α. που μοιράζεται στα μνημόσυνα για μακαρισμό των νεκρών)που τον έλεγαν κολλυβά και έγινε επώνυμο, ο απόγονος του Κολλυβά είναι ο Κολλυβίδης.
Σε  πολλά μέρη της Ελλάδας, υπάρχει το επώνυμο Κολυβάς ή Κολλυβάς.  Αυτό  αρχικά δόθηκε ως παρωνύμιο(παρατσούκλι) για αυτόν που έτρωγε πολλά κόλλυβα  και έπειτα επικράτησε ως επώνυμο, γνωστό ήδη από τους Βυζαντινούς χρόνους.

γ)είτε  πήρε το επώνυμο από το κίνημα των μοναχών του Αγίου Όρους που ονομάστηκαν Κολλυβιστές ή Κολλυβάδες. Η κίνηση των Κολλυβάδων διατάραξε για ένα περίπου αιώνα (1754-1845) την ηρεμία και την ειρήνη των μοναχών του Αγίου Όρους και τους διαχώρισε σε δύο αντιμαχόμενες μερίδες, τους Κολλυβάδες και Αντικολλυβάδες. Η κίνηση επεκτάθηκε και έξω από το Άγιο Όρος και απλώθηκε κυρίως στα νησιά του Βορείου Αιγαίου και στη Δυτική Μικρά Ασία. 
Αφορμή για την κίνηση αυτή έδωσαν το γεγονός ότι ένεκα τυπικών δυσχερειών τα μνημόσυνα των κεκοιμημένων δεν μπορούσαν να τελούνται κατά το Σάββατο, όπως γίνονταν ως τότε αλλά την Κυριακή. Η καινοτομία αυτή δεν βρήκε σύμφωνους τους μοναχούς της Σκήτης της Αγίας Άννας και από εκεί ξεκίνησε η φλόγα της έριδος, η οποία επεκτάθηκε σ' όλη την Αγιορείτικη κοινότητα. Οι Κολλυβάδες, όπως αρχικά τους κόλλησαν το χλευαστικό αυτό προσωνύμιο επίμονα ζητούσαν την επάνοδο της τέλεσης των μνημόσυνων κατά το Σάββατο ή οποιαδήποτε άλλη ημέρα, εξαιρουμένης της Κυριακής και των άλλων δεσποτικών εορτών. Επειδή η Κυριακή θεωρείται ημέρα Αναστάσεως του Κυρίου και ο αναστάσιμος αυτός χαρακτήρας απέκλειε τις δεήσεις για τους κεκοιμημένους.   
Οι Κολλυβάδες ζητούσαν επιστροφή στην παλιά παράδοση της Εκκλησίας. Καταδιωγμένοι από το Άγιο Όρος, όπου πήγαιναν, διέδωσαν τις ιδέες τους. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης από την Σκιάθο πήραν την ευσεβή αγωγή τους από τους ανθρώπους του κινήματος των Κολλυβάδων.
Ο Κολλυβίδης ίσως ήταν απόγονος Κολλυβά, ανθρώπου που είχε ενστερνιστεί το Κίνημα των Κολλυβάδων.

Επιμέλεια: Στάθης Δημητρακός.

Πηγές:
1. Δικαίος Β. Βαγιακάκος, « Καταγωγή ονομάτων και τοπωνυμίων», Ιστορία Εικονογραφημένη, τεύχος 29.
2.« Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.
3.«Ελληνικό Λεξικό», Τεγόπουλος- Φυτράκης, Ελευθεροτυπία 1993
4.«Επαγγελματικές ασχολίες των Ελλήνων της Καππαδοκίας»,  Μαρία Β.Ασβέστη, Εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1980.
5. «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», τόμος ΙΑ, σελ.132-133, Εκδοτική Αθηνών 1975.
6.« Νέον Επίτομον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη»
7.Εγκυκλοπαίδεια « Νέα Δομή».
8.Εγκυκλοπαίδεια «Υδρία».