ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ- Ιστορικό δημοτικό τραγούδι- Θρήνος

[Στάθης Δημητρακός]

                         ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ*  

Σημαίνει ο Θεός, σημαίνει η Γης, σημαίνουν τα Επουράνια,
σημαίνει(1) κι η Αγιά Σοφιά, το μέγα Μοναστήρι,      
με τετρακόσια σήμαντρα (2) κι εξηνταδυό καμπάνες.
Κάθε καμπάνα και παπάς, κάθε παπάς και διάκος.
Ψάλλει ζερβά(3) ο Βασιλιάς, δεξιά ο Πατριάρχης,
κι απ' την πολλή την ψαλμουδιά (4) εσειόντανε(5) οι κολόνες.
Να μπούνε στο Χερουβικό(6) και να 'βγει ο Βασιλέας,
φωνή τους ήρθε εξ ουρανού κι απ' Αρχαγγέλου στόμα:
«Πάψετε(7) το Χερουβικό κι ας χαμηλώσουν {8} τ' άγια
παπάδες πάρτε τα Ιερά (9), και σεις κεριά σβηστείτε,
γιατί είναι θέλημα Θεού η Πόλη να τουρκέψει.
Μον' (10) στείλτε (11) λόγο στη Φραγκιά (12),να 'ρθουνε τρία καράβια,
το 'να να πάρει το Σταυρό και τ' άλλο το Βαγγέλιο(13),
το τρίτο το καλύτερο, την Άγια Τράπεζα μας,
μη μας την πάρουν τα σκυλιά (14) και μας τη μαγαρίσουν (15)».
Η Δέσποινα ταράχτηκε και δάκρυσαν οι εικόνες.
          «Σώπασε, κυρά Δέσποινα, και μη πολυδακρύζεις,
         πάλι με χρόνους, με καιρούς πάλι δικά μας είναι».

          * Ιστορικό δημοτικό τραγούδι- Θρήνος.
   Θέμα: Η τελευταία λειτουργία της Αγίας Σοφιάς.
      Από την Τριγλιανή παράδοση.  

Λεξιλόγιο
(1)σημαίνει : δίνει σήμα με ήχους η και με άλλο τρόπο.
(2)σήμαντρα: ειδικό έλασμα από ξύλο η σίδερο που χρησιμοποιούν τα μοναστήρια για καμπάνα.
(3)ζερβά: αριστερά.
(4)ψαλμουδιά: η ψαλμωδία.
(5)εσειόντανε: κουνιόνταν, τραντάζονταν.
(6)Χερουβικό: ο Χερουβικός ύμνος που ψάλλεται την ώρα που ο ιερέας ετοιμάζεται για την Μεγάλη Είσοδο στην Θεία Λειτουργία (βγαίνουν τ' Άγια=τα Τίμια Δώρα)  
(7) πάψετε : σταματήστε.
{8} χαμηλώσουν: κατεβάσουν.
(9)τα Ιερά: τα Ιερά Σκεύη.
(10)Μόν': μόνον, αρκεί μόνο.
(11)στείλτε: παραγγείλετε.
(12)Φραγκιά: Χριστιανική Δυτική Ευρώπη.
(13) Βαγγέλιο: Ευαγγέλιο.
(14)τα  σκυλιά : οι Τούρκοι.
(15)μαγαρίσουν : μολύνουν.  


Βιβλιογραφία: 1. «Δημοτικά Τραγούδια- Εκλογαί», Νίκου Γ. Πολίτη, Εκδοτικός Οίκος Δαμιανός
2. «Το δημοτικό τραγούδι», Βασίλη Κυριακίδη, Εκδοτικός Οίκος Νικολόπουλος, Αθήνα.  
3. «Ελληνικά Δημοτικά Τραγούδια», Θεοφάνη Σ. Δεληγιάννη, Αθήνα 2001.
4. « Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής», ΑΠΘ, ΙΝΣ (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη), Θεσσαλονίκη 1998.