"Το Γλωσσικό ιδίωμα της Τρίγλιας Βιθυνίας" της Ελένης Παπαδοπούλου

[Στάθης Δημητρακός]

"Το γλωσσικό ιδίωμα της Τρίγλιας Βιθυνίας" έγινε διδακτορική διατριβή από την  Τριγλιανή γλωσσολόγο Ελένη Παπαδοπούλου. Εκπονήθηκε στον τομέα Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2010.

Η μελέτη αφορά το νεοελληνικό γλωσσικό ιδίωμα της Τρίγλιας Βιθυνίας. Παράλληλα, η μελέτη αυτή προστιθέμενη στο έργο άλλων μελετητών, επιχειρεί να συμβάλει στην αποτύπωση της εικόνας των ιδιωμάτων ενός τμήματος της Βιθυνίας, το οποίο ξεκινά από την παραλιακή ζώνη με την Κίο, τα Μουδανιά, την Τρίγλια και το Παλλαδάρι και προχωρά στην ενδοχώρα μέχρι την Προύσα, εστιάζοντας στο Ντεμίρντεσι και τα Κουβούκλια.
Παράπλευρους στόχους της μελέτης αποτελούν η διερεύνηση των παραγόντων και των παραμέτρων που επηρέασαν τη γλωσσική εξέλιξη αυτής της περιοχής, καθώς και η ανάδειξη των προβλημάτων που ενέχονται στην έρευνα των Μικρασιατικών ιδιωμάτων.

Η διατριβή περιλαμβάνει 5 κεφάλαια:
Στο πρώτο τμήμα της εισαγωγής δίνονται πληροφορίες σχετικά με την τοπική ιστορία της Τρίγλιας. Η ενότητα εστιάζει στις περιόδους και στους ποικίλους παράγοντες, ιστορικούς, γεωγραφικούς, πολιτικούς, κοινωνικούς, που επέδρασαν στη διαμόρφωση του ιδιώματος. Τέλος, εξετάζεται η ετυμολογική προέλευση του τοπωνυμίου Τρίγλια, που φαίνεται να συνδέεται άμεσα με την ιστορική διαδρομή της περιοχής.
Η δεύτερη ενότητα της εισαγωγής αφορά τα ιδιώματα της Βιθυνίας.
Αρχικά γίνεται μία γενική επισκόπηση της κατάταξης των μικρασιατικών ιδιωμάτων από τον Τριανταφυλλίδη και τoν Dawkins και αναφορά των παραγόντων που επέδρασαν στη διαμόρφωσή τους.
Ακολουθεί επισκόπηση της βιβλιογραφίας για τα ιδιώματα της Βιθυνίας και επιχειρείται γλωσσική χαρτογράφηση των ιδιωμάτων της περιοχής.
Στο πλαίσιο αυτό καταγράφονται οι απόψεις των μελετητών για την προέλευση και εξέλιξη των ιδιωμάτων, για το αν και κατά πόσο επηρέασαν οι εποικισμοί την πορεία των ιδιωμάτων της περιοχής, την πιθανότητα ένταξής τους σε μια κοινή γλωσσική οικογένεια και τη σχέση τους με τα ιδιώματα της Αν. Θράκης.
Ακολουθεί η παρουσίαση  των ιστορικών και κοινωνιογλωσσικών παραμέτρων που συντέλεσαν στη διαμόρφωση των ιδιώματος της Τρίγλιας.
Η τελευταία ενότητα της εισαγωγής αφορά την περιγραφή των ποικίλων πηγών του υλικού που χρησιμοποιήθηκαν για την περιγραφή των φαινομένων του ιδιώματος.

Στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζεται η φωνητική του ιδιώματος της Τρίγλιας και γίνεται αναλυτική παρουσίαση των φαινομένων που εντοπίστηκαν στο υλικό. Παράλληλα, καταγράφονται ανά φαινόμενο οι αναλογίες κυρίως με γειτονικά ιδιώματα της Βιθυνίας και της Ανατολικής Θράκης, καθώς και με άλλα νεοελληνικά ιδιώματα προκειμένου να εξαχθούν συμπεράσματα για τις τυχόν γλωσσικές συγγένειες του ιδιώματος της Τρίγλιας με άλλες ομάδες ιδιωμάτων.

Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζεται η μορφολογία (κλιτική και παραγωγική) του ιδιώματος.
Παρουσιάζονται τα μέρη του λόγου, παρατίθενται κλιτικά παραδείγματα, γίνονται παρατηρήσεις σε σχέση με τις διαφορές του ιδιώματος από την κοινή ΝΕ και επισημαίνονται αναλογίες με άλλα ιδιώματα.
Στην ενότητα της παραγωγής καταγράφονται τα κυριότερα παραγωγικά επιθήματα και προθήματα που δίνουν ιδιωματικά παραδείγματα, ενώ στη ενότητα της σύνθεσης παρουσιάζονται αναλυτικά παραδείγματα των κατηγοριών συνθέτων που εντοπίστηκαν στο ιδίωμα.

Στο τέταρτο κεφάλαιο εξετάζεται το λεξιλόγιο του ιδιώματος.
Καταγράφονται ανά θεματικές ομάδες οι λεξιλογικοί αρχαϊσμοί και τα ξένα δάνεια που απαντούν στο ιδίωμα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα δάνεια της τουρκικής που αποτελούν την πολυπληθέστερη κατηγορία δανείων και περιγράφεται η επίδραση της τουρκικής στη μορφολογία του ιδιώματος.

Το τελευταίο κεφάλαιο αφορά τη σύνταξη του ιδιώματος όπου εξετάζονται κάποια χαρακτηριστικά συντακτικά φαινόμενα του ιδιώματος και δίνονται παραδείγματα.

Ακολουθούν τα συμπεράσματα που συνάγονται από την εξέταση του ιδιώματος και τη σχέση του με τα ιδιώματα της περιοχής και στο τέλος δίνεται το παράρτημα με αποσπάσματα ιδιωματικού λόγου.

Τα συμπεράσματα για το γλωσσικό ιδίωμα της Τρίγλιας, όπως μου είπε η Ελένη, θα δημοσιευθούν στο site πολύ σύντομα μαζί με τις θερμές ευχαριστίες της προς όλους τους Τριγλιανούς που με πολλή αγάπη και ενδιαφέρον την βοήθησαν στην προσπάθειά της.

Στάθης Δημητρακός 

[Σωσώ Λέου]

Θερμά συγχαρητήρια στην συντάκτρια της διατριβής και στο Στάθη που μας κοινοποιεί το γεγονός.Σπανίζουν τέτοιες εργασίες . Θα μπορούσε άραγε να παρουσιαστεί αυτή η εργασία στη Ραφήνα μπροστά σε κοινό σε μια εκδήλωση που μπορεί να διοργανώσει ένας από τους φορείς του τόπου μας που κατεξοχήν ασχολείται με την παράδοση όπως το Λύκειον των Ελληνίδων?

[Παναγιώτης Στρούβελης]

Θα μπορούσε άραγε να παρουσιαστεί αυτή η εργασία στη Ραφήνα μπροστά σε κοινό σε μια εκδήλωση που μπορεί να διοργανώσει ένας από τους φορείς του τόπου μας που κατεξοχήν ασχολείται με την παράδοση όπως το Λύκειον των Ελληνίδων?

Ενδιαφέρουσα ιδέα, μπορώ να προσθέσω και το φόρουμ μας στους συνδιοργανωτές;;; (Αφού κάποια στιγμή μέσα από κάποια εκδήλωση, θα πρέπει να γίνει γνωστή η ύπαρξη του και η ενδιαφέρουσα δουλειά αυτών που συμμετέχουν)

[Στάθης Δημητρακός]

Σωσώ, σ' ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Καταπληκτική η ιδέα που προτείνεις. Η Ελένη Παπαδοπούλου είναι πρόθυμη.
Εσύ Σωσώ είσαι, κατά τη γνώμη μου, ικανή να στηρίξεις και να διοργανώσεις μια τέτοια εκδήλωση. Πάρε πρωτουβουλία και εγώ και προφανώς το forum  θα βοηθήσουμε σε ό,τι χρειαστεί.

Με εκτιμήση
Στάθης

[triglianos - admin foroum]

Χαίρομαι που η κυρία Ελένη Παπαδοπούλου είναι πρόθυμη.
Ας περιμένουμε και την άποψη της Σωσώς και θα φτιάξουμε άλλο χώρο εδώ, για να το οργανώσουμε και να κάνουμε προτάσεις.

[Σωσώ Λέου]

Θα προσπαθήσω αφού συζητήσω και με το ΔΣ του φορέα που είμαι μέλος (Λύκειο των Ελληνίδων Ραφήνας)

[Σωσώ Λέου]

Με χαρά σας ανακοινώνω ότι το ΔΣ του Λυκείου των Ελληνίδων Ραφήνας αποφάσισε να δεχτεί την πρότασή μου για παρουσίαση της διατριβής για το γλωσσικό ιδίωμα της Τρίγλιας, στη Ραφήνα τη νέα σχολική χρονιά που θα ξεκινήσει τον Οκτώβριο. Μέχρι τότε υπάρχει αρκετός χρόνος για την οργάνωση και τις σχετικές συνεννοήσεις με την Κ.Παπαδοπούλου και όσους θέλουν να βοηθήσουν για την εκδήλωση. Περιμένω νέα σας.
Σωσώ Λέου     

[Ελένη Παπαδοπούλου]

Αγαπητή κυρία Λέου,
σας ευχαριστώ πολύ για το ενδιαφέρον σας και τη θερμή ανταπόκριση στην ανακοίνωση της διατριβής μου. Θα ήταν μεγάλη τιμή και χαρά για μένα να ανακοινώσω τα συμπεράσματα της μελέτης μου αλλά και να μοιραστώ πληροφορίες και στοιχεία που προέκυψαν από την έρευνά μου για το ιδίωμα της Τρίγλιας. Είμαι στη διάθεσή σας για ό,τι χρειαστεί.
Το τηλέφωνό μου είναι 69.........2. (Αφαιρέθηκε ο τηλεφωνικός αριθμός για προστασία της Κας Παπαδοπούλου, θα σταλεί με Π.Μ. στην Σωσώ)
Ελένη Παπαδοπούλου

[triglianos - admin foroum]

Με χαρά σας ανακοινώνω ότι το ΔΣ του Λυκείου των Ελληνίδων Ραφήνας αποφάσισε να δεχτεί την πρότασή μου για παρουσίαση της διατριβής για το γλωσσικό ιδίωμα της Τρίγλιας, στη Ραφήνα τη νέα σχολική χρονιά που θα ξεκινήσει τον Οκτώβριο. Μέχρι τότε υπάρχει αρκετός χρόνος για την οργάνωση και τις σχετικές συνεννοήσεις με την Κ.Παπαδοπούλου και όσους θέλουν να βοηθήσουν για την εκδήλωση. Περιμένω νέα σας.
Σωσώ Λέου     

Ζητώ συγνώμη, από την Σωσώ, που δεν πρόσεξα την σπουδαία αυτή είδηση.
Νομίζω Σωσώ και κ. Παπαδοπούλου, μετά τις εκλογές θα ήταν καλό να είχαμε μία πρώτη συνάντηση, ώστε να βάλουμε κάτω τις ιδέες μας και να δούμε πως μπορούμε να κάνουμε την καλύτερη απόδοση, αυτής της σπουδαίας εργασίας.
Ένας λόγος ακόμα που λέω για μετά τις εκλογές, είναι να έχουμε και τον Στάθη κοντά μας, σιδερένιο.

[triglianos - admin foroum]

Οι εκλογές πέρασαν, πλέον.
Καλό θα ήταν να δούμε το θέμα αυτό και την υλοποίηση του, εφόσον υπάρχει ενδιαφέρον ακόμα.

(Αν νομίζετε ότι το θέμα πρέπει να το βλέπουν μόνο τα μέλη, ενημερώστε με, ώστε να το ενεργοποιήσω).

[triglianos - admin foroum]

Είχα αναφέρει ως διαχειριστής τα εξής:

Οι εκλογές πέρασαν, πλέον.
Καλό θα ήταν να δούμε το θέμα αυτό και την υλοποίηση του, εφόσον υπάρχει ενδιαφέρον ακόμα.

(Αν νομίζετε ότι το θέμα πρέπει να το βλέπουν μόνο τα μέλη, ενημερώστε με, ώστε να το ενεργοποιήσω).

Και λίγο πιο παλιότερα ότι:

Ενδιαφέρουσα ιδέα, μπορώ να προσθέσω και το φόρουμ μας στους συνδιοργανωτές;;; (Αφού κάποια στιγμή μέσα από κάποια εκδήλωση, θα πρέπει να γίνει γνωστή η ύπαρξη του και η ενδιαφέρουσα δουλειά αυτών που συμμετέχουν)

Αυτά για την δημιουργία της εκδήλωσης που θα γίνει τελικά στις 9 του Δεκέμβρη...... ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ στους διοργανωτές.