Αναμνήσεις από επισκέψεις στη Τρίγλια Βιθυνίας, το χωριό των γονιών μου

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Επίσκεψη στη Τρίγλια Βιθυνίας- το χωριό των γονιών μας.
Πόσο άλλαξε από το 1978 που το πρωτοεπισκεφτήκαμε;

Στο 'χωριό' μας έχω πάει δυό φορές. Η πρώτη μου επίσκεψη με τον Κένταυρο το 1978 ήταν 'πραγματικό' προσκύνημα. Παρέα μας ήταν όλοι οι άνθρωποι που γεννήθηκαν εκεί και θυμόντουσαν τον τόπο τους σαν σε όνειρο. Και όπως όλα τα όνειρα, ήταν πολύ όμορφα για νάνε αληθινά. Η πραγματικότητα σοκάρισε και αυτούς και εμένα, που άκουγα της ιστορίες της γιαγιάς μου, για το πόσο όμορφο, εύφορο και καταπράσινο ήταν το χωριό που άφησαν πανικόβλητοι και φύγανε για να σωθούνε μια μέρα το 1922.
Η Τρίγλια που αντικρίσαμε, έμοιαζε με ένα εγκαταλειμμένο χωριό, με μισογκρεμισμένα σπίτια και χωματόδρομους. Τα διώροφα ή τριώροφα σπίτια του είχαν γίνει ερείπια. Παρ' όλα αυτά μέσα σε αυτά μένανε οικογένειες. Αν οι πάνω όροφοι είχαν γίνει ακατοίκητοι, οι οικογένειες μένανε στα ισόγεια. Έχω την εντύπωση, ότι ακόμα ζούσαν οικογένειες μέσα στο σχολείο (ποτέ όμως δεν ξανάκουσα γι αυτό και ίσως κάνω λάθος). Μου έκανε μεγάλη εντύπωση ότι πολλά από αυτά τα σπίτια είχαν ένα παραθυρόφυλλο μπλε και ένα κόκκινο, μετά κατάλαβα ότι το πήραν από το γειτονικό σπίτι όταν χάλασε το δικό τους! Ζούσαν πάνω από 50 χρόνια στα σπίτια αυτά και δεν βάλανε ούτε πρόκα, που λένε. Πώς να μείνουν τα σπίτια όρθια; Τα μεγάλα σπίτια ήταν ακατοίκητα, είχαν πέσει και εκείνοι ζούσαν στα μικρά και στα ισόγεια. Μου δώσανε την εντύπωση ανθρώπων που είχαν μάθει να ζουν φτωχικά και συνέχισαν να ζουν έτσι, χωρίς να μπορέσουν να εκτιμήσουν αυτά που βρήκανε εκεί που πήγανε, τα οποία σημειωτέον τους δόθηκαν δωρεάν και με όλη την οικοσκευή! Γιατί άραγε; Τι φταίει; Εμείς τσακωνόμαστε για το ποιος θα πάρει το καλύτερο, να κάνει και μια πισίνα... Δεν πίστευαν τις καρτ-ποσταλ με φωτογραφίες της Ραφήνας που τους δείχνανε. «Πως είναι δυνατόν να φτιάξατε όλο αυτό το χωριό από την αρχή» ρωτούσαν.
Οι επόμενες τρεις φωτογραφίες δείχνουν την αλλαγή στον βασικό δρόμο του χωριού (Ντερέ) με κατεύθυνση προς την θάλασσα, από το 1974 (τη δανείστηκα από το βιβλίο του Α. Τσίτερ 'Τρίγλια του Κυανού Κόλπου Προποντίδος (1979)), μέχρι το 2007, την τελευταία μου επίσκεψη εκεί. Εκτός από την άσφαλτο, η άλλη σημαντική αλλαγή είναι στο σπίτι του Λουτσίδη του γιατρού. Η αδελφή του Καλλιόπη, εκτός από συγγενής ήταν και πολύ καλή φίλη της μητέρας μου. Συμμαθήτριες στο περίφημο σχολείο της Τρίγλιας, που έκτισε ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος. Μια και δεν μπορούσε να έρθει στην εκδρομή, την είχε παρακαλέσει, να της πάει μια φωτογραφία από το σπίτι τους. Είναι εκείνο, απέναντι από το περίφημο καφενείο «Κυψέλη» (1974), που μετετράπη σε ερείπιο στη μεσαία φωτογραφία (1978) και που η μητέρα μου στέκεται μπροστά του. Στην επόμενη επίσκεψη μου, είχε γίνει ακαλαίσθητο minimarket. Ένα σπίτι με τρεις προσόψεις, στην είσοδο του χωριού και τ' άφησαν να ρημάξει!! Μερικά πράγματα στη νοοτροπία των ανθρώπων, δεν μπορώ να τα καταλάβω.

   1974

1978 

2007 

Στις επόμενες φωτογραφίες είναι η συνέχεια του κεντρικού δρόμου, προς τη μεριά του εσωτερικού, που οδηγεί στο παλιό νεκροταφείο. Εκτός από την άσφαλτο και ένα όροφο ακόμα που προστέθηκε σε ένα (δημόσιο;) κτήριο, δεν έγινε καμιά μεγάλη αλλαγή.

1978  
2007   

Ήταν αρχές Σεπτέμβρη τότε το 1978 και μας είχαν συμβουλέψει να φορέσουμε μπλούζες με μανίκι. Ήταν η πρώτη φορά που βλέπανε ξένους στο χωριό. Φυσικά ξέρανε για την ομαδική μας επίσκεψη και για το ποίοι ήμασταν. Με έκπληξη διαπίστωσα ότι στο τοπικό καφενείο, όλοι οι γέροι μιλάγανε Ελληνικά (εκτός από μερικούς ντόπιους, οι άλλοι ήταν Τουρκοκρητικοί πρόσφυγες). Παραπονιόταν ότι οι ελιές ήταν μικρές και οι σοδιές όχι καλές. Οι δικοί μας γίνανε έξω φρενών, ακούς να παραπονιούνται ότι δεν ήταν εύφορος ο τόπος τους. 'Άμα δεν ξέρουν να τον καλλιεργήσουν, τι περιμένουν;' ψιθυρίζανε στα κρυφά για να μη τους ακούσουν. Οι ντόπιοι, χαριτολογώντας ρωτούσαν 'που κρύψατε τα χρυσά, ήρθατε να τα πάρετε;'
Καμιά γυναίκα όμως δεν φαινότανε πουθενά. Μόνο όταν πήγαμε στο πίσω δρόμο ήταν κάτι μεγάλες γυναίκες με μεταξωτά πολύχρωμα σαλβάρια (σαν τις γνωστές μας χορεύτριες) και μας κοίταζαν με περιέργεια και σμήνη από βρώμικα παιδάκια που ζητούσαν καραμέλες ή λεφτά (δεν κατάλαβα). Μου έκανε εντύπωση. Τότε στη Κωνσταντινούπολη (τουλάχιστον στο κέντρο που γυρίζαμε), όλες οι γυναίκες ήταν ντυμένες Ευρωπαϊκά, κανένα μαντήλι. Μόνο στη Προύσα είδαμε κάποιες μεγάλες γυναίκες με κάτι γκρι καπαρντίνες και μαντήλι –καλοκαιριάτικα! Το 2007 που ξαναπήγα στο χωριό, οι γυναίκες ήταν παντού (φορώντας μαντήλες, φυσικά), είχαν δικά τους μαγαζάκια δώρων ή φόραγαν εμπριμέ σαλβάρια και δούλευαν σκληρά στα χωράφια. (Αχ! Άτιμη ισότητα!!)

Στους χωριανούς είχε πέσει αναστάτωση, όλοι αλαφιασμένοι και με αγωνία ψάχνανε να βρουν τα σπίτια τους. Οι πιο μεγάλοι βοηθούσαν αυτούς που φύγανε μικροί να εντοπίσουν τα δικά τους. Οι ντόπιοι Τούρκοι, που θυμόντουσαν ποιών ήταν τα σπίτια, βοηθούσαν και αυτοί. Η μαμά μου έφυγε 6 χρονών και δεν θυμόταν καλά. Κάποιος μας βοήθησε να βρούμε το σπίτι (ένα μικρό διώροφο, σε ένα παράλληλο δρόμο πίσω από τον κεντρικό, με μια κληματαριά μπροστά) και τον φούρνο (στον κεντρικό δρόμο- ένα τετράγωνο πιο κάτω από το σπίτι) που δούλευε ο παππούς μου όταν ήρθαν στη Τρίγλια μετά τον πρώτο διωγμό.

 

Η συγκίνηση ήταν πολύ μεγάλη. Τη μητέρα μου την έπιασε ταχυπαλμία και η πίεση της κτύπησε κατακόκκινο. Χρειάστηκε να μας δώσουν μια καρέκλα, νερό, να πάρει τα σωτήρια υπογλώσσια χαπάκια της που είχαμε πάντα μαζί, για να συνέλθει λιγάκι. Έτσι πέρασα τον υπόλοιπο χρόνο της επίσκεψής μας στη Τρίγλια κάνοντας αέρα στη μητέρα μου, χωρίς να δω τίποτα άλλο εκτός από τον κεντρικό δρόμο. Αφού κατάφερε να βγάλει τη μέρα με μικρές απόλυες, το ταξίδι της επιστροφής το πέρασε ξαπλωμένη στη καμπίνα της. Όσο καθόμασταν στην πλατεία μονολογούσε μέσα στη ζάλη της: «Μα δεν είναι δυνατόν να ήταν τόσο κοντά το σπίτι με τον φούρνο. Θυμάμαι ότι ήταν μακριά και η μαμά μου δεν με άφηνε να πηγαίνω». Μετά πάλι συνέχιζε «ήμουν τόσο μικρή, τα βήματα μου ήταν μικρά, ίσως γι αυτό νομίζω ότι ήταν μακριά». Η έννοια της σχετικότητας μπήκε στη ζωή της μαμάς μου με περίεργο τρόπο! Αυτό όμως, το θυμάμαι κάθε φορά που κρατάω ένα μικρό παιδάκι από το χέρι και χρειάζεται τρία-τέσσερα βηματάκια για να προλάβει ένα δικό μου.

Όταν το 2007, θα πηγαίνανε ο αδελφός και τα ξαδέλφια μου με τις γυναίκες τους, πήγα τρέχοντας, αφήνοντας ότι δουλειές είχα. Ήθελα να δω το χωριό που δεν είδα τότε και είχα διαβάσει τόσα στο μεταξύ. Το χωριό είχε αλλάξει πολύ, ειδικά ο κεντρικός δρόμος. Χαρακτηρίστηκε βλέπεις διατηρητέο και έγινε τουριστικός προορισμός. Το μεγάλο όμως σχολείο-το καμάρι του χωριού και του Ελληνισμού της εποχής, είχε σχεδόν γκρεμίσει. Ευτυχώς το επισκευάζανε. Περάσαμε πολύ καλά, γυρίσαμε όλο το χωριό φωτογραφίζοντας σπίτια, βρήκαμε το νεκροταφείο, την Μονή των Πατέρων (Μηδικίου). Το σπίτι μας δεν το εντοπίσαμε. Όταν φτάσαμε πίσω, από σύγκριση φωτογραφιών, επιβεβαίωσα την άποψη μου ότι είχε γκρεμιστεί. Ο διαθέσιμος χρόνος όμως ήταν τόσο λίγος και έπρεπε να φύγουμε...
Πολύ θα θελα να ξαναπάω και να μείνω εκεί μερικά βράδια. Να δω τον ήλιο να ανατέλλει και να δύει στα χαλάσματα των μοναστηριών. Να γυρίσω με την ησυχία μου όλα τα ερειπωμένα μοναστήρια, να δω που βρίσκεται το Βρύλειο, οι Καμάρες και τα Παληοχώρια. Να περπατήσω στους 25 αιώνες ιστορίας της περιοχής και να νιώσω τις μεταμορφώσεις της ζωής και της αρχιτεκτονικής στο διάβα των διαφόρων κατακτητών: Περσών, Ρωμαίων, Σταυροφόρων, Τούρκων. Να αισθανθώ την αγωνία αυτών των ανθρώπων που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν ότι πίστευαν ότι ήταν μέρος της πολιτιστικής τους κληρονομιάς. Ότι αρχαία μάρμαρα βρίσκανε στα χωράφια τους τα κτίζανε στους τοίχους των εκκλησιών και στις βρύσες του χωριού για να τα σώσουν. Οι άνθρωποι τώρα τα πουλάνε, γιατί άραγε; Επειδή έφυγε η απειλή του κατακτητή και είμαστε ελεύθερο έθνος ή γιατί τα λεφτά στη εποχή μας είναι πιο σημαντικά από όλες τις αξίες;

Μερικές ακόμη φωτογραφίες υπάρχουν στη gallery, στη κατηγορία: 'Παλαιά Τρίγλια' και 'Ναοί στη Παλιά Τρίγλια'

[Βασίλης Σακελλαρίδης]

Σε θεωρώ τυχερή που συμμετείχες στην κρουαζιέρα του 1978 με το "Κενταυρος" γιατί έζησες από κοντά τις εντυπώσεις των προσφύγων όταν πρωτοπήγανε μετά το διωγμό στην πατρίδα τους. Σώζεται επίσης και ένα video από το ταξίδι με τον Κένταυρο.
Διάβασα το κείμενό σου με πολύ ενδιαφέρον. Την τελευταία παράγραφο θα την έγραφα κι εγώ με τον ίδιο τρόπο.

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Ναι, έχεις απόλυτο δίκιο και γω πιστεύω ότι είμαι τυχερή που πήγα τότε στη Τρίγλια to 1978. Το 2007 που ξαναπήγα με τα ξαδέλφια μου κατάλαβα τη σημασία της πρώτης μου επίσκεψης. Ήμουνα η μόνη από όλη την οικογένεια που ήξερε που ήταν το σπίτι ή ο φούρνο! Κανείς δεν θα μπορούσε να μας βοηθήσει πια να τα βρούμε. 'Όπως δεν ξέρουμε που ήταν το καφενείο του Κολυβίδη. Μπορεί νατανε και κείνο που κάθονταν οι παππούδες που μίλαγαν τα Ελληνικά ποιός ξέρει πια.
Πράγματι, αν κάποιος πάει στο forum αυτού του site θα βρει μια ολόκληρη κατηγορία από video. Ας είναι καλά ο Παναγιώτης ο Στρούβελης που με προσωπικό κόπο και (κυρίως) έξοδα το κρατάει ζωντανό. Ο δε Αλέκος ο Κοκκαλάς έχει κάνει ανεκτίμητη δουλειά με τις φωτογραφίες που μάζεψε και τα video που έχει αναρτήσει. Για να δω τις φωτογραφίες του πρωτομπήκα στο site.
Τα τρία video της εκδρομής του Κένταυρου με συγκίνησαν πολύ. Από αυτά ξέρω πως λέγανε το καράβι του Καβουνίδη, που το 1978, αρχές Σεπτέμβρη, ακριβώς 50 χρόνια μετά έκανε την αντίστροφη πορεία, πηγαίνοντας χαρούμενους (αυτή τη φορά) χωριανούς πίσω στον τόπο που γεννήθηκαν για το πρώτο τους προσκύνημα. Οι ταινίες είναι γεμάτες 'συχωρεμένους' να χορεύουν και να απολαμβάνουν τη σύντομη και πολύ σκληρή ζωή τους. Έχει αποθανατίσει ακόμα και την θεία μου την Τούλα (Πιστικίδου- Μιχαήλ) να χορεύει!! Που παρά το ότι πρέπει να ήτανε μοναδικό γεγονός, δεν το θυμόμασταν. Νάναι καλά που μας φέρνει μνήμες ανθρώπων που αγαπούσαμε και δεν υπάρχουν πια.

[Αλέκος Κοκκαλάς]

Χαίρομαι που σας κάνω με τα βίντεο και τις φώτο να θυμάστε αγαπημένα πρόσωπα, θα ήθελα να αναρτήσω πολλές φώτο έχω απίστευτο υλικό, αλλά είναι δύσκολο το σύστημα τις γκαλερί, και μεγάλη γρίνια του Παναγιώτη. Αυτός είναι ο λόγος που ανεβάζω , διευθύνσεις που σας οδηγούν σε  διάφορες φώτο μου, εγώ θα το κάνω παρόλο της αντίδρασης του Παναγιώτη των οποίο εκτιμώ και αγαπώ. 

[triglianos - admin foroum]

Αγαπητέ Αλέκο, γνωρίζεις ότι και εγώ σε εκτιμώ πολύ, παρότι δεν έχουμε γνωριστεί από κοντά, όπως και πολλά άλλα άτομα από την Τρίγλια που πραγματικά, πρώτη ευκαιρία, αν και το βλέπω δύσκολο, θέλω να ανέβω στο χωριό και να τα που με από κοντά.
Ένας άλλος λόγος που θέλω να έρθω, είναι ότι έτσι από κοντά, θα δώσουμε και κάποιες λύσεις σε δυσκολίες που έχετε και δεν είναι δυνατόν να γίνει τώρα λόγο της απόστασης.
Βασικά όμως δεν γκρινιάζω!!! ως Παναγιώτης, αλλά ως διαχειριστής, πονώντας τόσο για το φόρουμ, όσο και για το υλικό που τοποθετούμε, ώστε να είναι σωστά και να υπάρξει μία σειρά σε αυτά, ώστε να είναι χρήσιμα τόσο στους πατριώτες, όσο και στους επισκέπτες.
Είναι πολλές φορές δε αυτές, που κάνω παρεμβάσεις, σε αρκετά μέλη, όπως στον φίλο Λάζαρη να βάζω σωστά τον σύνδεσμο στις φωτογραφίες που τοποθετεί, εχτές δε του διέγραψα ένα θέμα, αφού στο από κάτω είχε φωτογραφία και κείμενο μαζί και δεν χρειαζόταν διπλή φορά η φωτογραφία. Αυτό το αναφέρω, για να γίνει αντιληπτό, ότι δεν υπάρχει προσωπικό θέμα με κανέναν εδώ.
Σχετικά με τις φωτογραφίες, μία σκεψη είναι να βάζεις 2-3 ενδεικτικές στην γκαλερί μας και μετά το συνοδευτικό κείμενο σου, ένα σύνδεσμο για εκεί που έχεις τις πολλές. Με αυτό τον τρόπο θα υπάρχει και ένα ενδεικτικό υλικό εδώ, αχρείαστο να είναι....

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Πολύ σωστή πρόταση.
Αξίζει η προσπάθεια κ. Αλέκο. Διαλέξτε 2-3 φωτογραφίες που είναι αντιπροσωπευτικές για ένα μικρό κείμενο και όλες τις άλλες να τις βλέπουμε στο χώρο σας. Είναι δύσκολος ο χειρισμός του λογισμικού του Παναγιώτη. Ώσπου να το μάθω (που ήξερα και από υπολογιστές) του "έβγαλα το λάδι" του καημένου!!! Υπομονή θέλει και από τις δυό μεριές!
Ευχαριστούμε πολύ για τις ωραίες φωτογραφίες που μας δίνετε.