Εμπόριο, βιοτεχνία, βιομηχανία και γεωργία της Τρίγλιας

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Εμπόριο, βιοτεχνία, βιομηχανία και γεωργία της Τρίγλιας

όπως την περιγράφει ο Λάζαρος Βελισσάρης στο βιβλίο του «Πορεία Ζωής».

Πότε διωγμοί, πότε σφαγές, πότε σχετική ηρεμία, η Τρίγλια μεγάλωνε και προόδευε. Η μεγάλη της άνθιση ήταν τη περίοδο 1908-15. Από την ημερομηνία αυτή αρχίζουν μεγάλα βάσανα. Πρώτος σε λίγα χρόνια ο δεύτερος, και τελευταίος, διωγμός.
Το 1915 η Τρίγλια είχε 1500 Ελληνικές οικογένειες (ή 4700 κάτοικοι) και καμμιά 30αριά Τούρκικες.

Είχε 5 εκκλησίες, και μια Βυζαντινή εκκλησία του 7ου αιώνα, που είχε γίνει Τζαμί. Από το τέλος του ΙΗ αιώνα είχε σχολεία (https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=1832.0). Από το 1909 τα αντικατέστησαν με ένα θαυμάσιο σχολείο που στέγαζε ένα 7τάξιο σχολείο αρρένων και ένα θηλέων καθώς και 2 νηπιαγωγεία. Είχε αρκετά, πολύ τελευταίας τεχνολογίας εργοστάσια, πολλές βιοτεχνίες, εμπόρους, εφοπλιστές...( https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=1880.0)

Ο Στάθης Δημητρακός έχει περιγράψει τα διάφορα επαγγέλματα που υπήρχαν στην Τρίγλια (https://www.triglianoi.gr/index.php?board=37.0) ενώ ο  Λάζαρος Βελισσάρης στο βιβλίο του «Πορεία Ζωής» μας απαριθμεί και ονομάζει τους επαγγελματίες της Τρίγλιας, εκείνης της εποχής.

«Πρώτοι ήταν οι καλφάδες, έμπειροι άνθρωποι που έκτιζαν εκκλησίες, τζαμιά, έπιπλα σκαλιστά, κουφώματα και ό,τι άλλο τεχνικό παρουσιάζονταν.
Στην Τριγλιά άφταστοι καλφάδες ήταν: ο Διογ. Οικονόμου, ο Αλεξ. Μαστραντώνης, ο Ανασ. Προυσινός.

Βαπόρια είχαν ο:
Φιλ. Καβουνίδης το «Ελλήσποντο», το «Βιθυνία», το «Τρίγλια», τον «Κένταυρο»,
Γεωρ. Μπουντούρης που είχε το «Χελιδόνι», έκανε την εταιρία που έκτισε τη φάμπρικα στην Τρίγλια.
Όταν φύγαμε, καράβια είχαν ο Γεωρ. και ο Φιλ. Καράτσης, ο Κ. Μακασίκης, ο Δ. και ο Γ. Κασούρης και ένας τούρκος ο Αρίφης (Αρίφ).

Στην Τριγλιά ιατροί ήταν ο Πελαδαρινός, ο Βασιλάκης, ο Κοντυλένιος, ο Κρυσταλίδης που έφυγε στο Σουδάν, ο Καλεμκερής που παντρεύτηκε στα Μουντανιά, ο Αν. Κελέκης που δούλευε στην Προύσσα, ο Κελάδης που το εξασκούσε στη Θεσσαλονίκη όπως και η Τράκωνα.

Υπήρχαν δυο φαρμακεία που ήταν του Νικολάκη (Παπαδόπουλου) και του Σταύρου.

Στην Τρίγλια υπήρχαν 10-20 μπακάλικα, 30-40 καφενεία (https://www.triglianoi.gr/index.php?board=48.0), 5-6 ραφτάδικα, 7-10 τσαγκαράδες, 4-5 χάνια, άλλα τόσα πεταλουργεία, 10-15 ψαροκάικα και τράτες.

Η Τρίγλια, εκτός από τη φάμπρικα, είχε άλλα 20 λαδαριά, από αυτά δούλευαν περίπου τα 14-15.
Κασάπηδες είχε τον Σταύρο Γιοβάνη και το ορφανό.
Ο Χατζηαναστάσης είχε χαλβατσήδικο, αλλά έκανε και καραμέλες, χαλκάδες και όλα τα ζαχαροειδή.
Υπήρχαν τρία-τέσσερα κουρεία. Αλλά και σε πολλά καφενεία δούλευαν κουρείς.

Στην Τρίγλια είχε φούρνους που πουλούσαν ψωμιά. Εκείνος του Προύσαλη (του χάσικου), του Καραδιαμάντη, του Μπούσγα, του Πίτα. Αλλά υπήρχαν και άλλοι φούρνοι που έψηναν ψωμιά με το κομμάτι και φαγητά.
Όταν ζύμωνε η μάνα μου, πάντα μας έκανε καταχόπιτες: ήταν σαν λαγάνες αλλά ζυμωμένες με πολύ λάδι και κανέλα. Τρελαινόμασταν για αυτές, τρέχαμε στο φούρνο και περιμέναμε πότε να ψηθούν να τις φάμε!

Μερικοί τεχνίτες έφτιαχναν βαρέλια, κάπια, βούτες. Άλλοι έκαναν βούτσες: κάτι κουφίνια που μετέφεραν τις ελιές.
Είχε δυο γουναράδικα, τότε ο κόσμος φορούσε πολύ τις γούνες για ζέστη. Η προβιά ήταν κάτω από το πανί.
Οι γανωτήδες (καλαιτσήδες) είχαν μαγαζιά.
Υπήρχαν επίσης δύο-τρεις σαπουντζήδες, αυτοί από μούργα έβγαζαν πράσινο σαπούνι. Ένας από αυτούς ήταν ο Γιασιμός.
Υπήρχαν ακόμη: καλαφάτες, τσεσμετσήδες, σιδεράδες, μελισσάδες.
Μερικοί πουλούσαν γάλα πρωί-βράδυ και το απόγευμα γιαούρτι.

Λίγοι Τριγλιανοί είχαν άλογα, μουλάρια, αλλά πολλά γαϊδούρια και όπου πήγαινες άκουγες γκαρίσματα.
Τα γελάδια μπορεί να ήταν 50-80 κεφάλια και αιγοπρόβατα 100-200 περίπου.

Χονδρέμποροι ήταν ο Μποντός που έφερνε με καμήλες άλευρα, ο ίδιος είχε και ένα ξενοδοχείο στο Μιχαλίτσι.
Αλλος έμπορος ήταν ο Ντουμπανάς που έκτισε μύλο με τρεις πέτρες στον Ορδίση ποταμό, εκεί έκανε τεχνητό φράγμα, το δε κτίσμα ήταν δύο πατώματα πέτρινα. Εγώ το είδα όταν πήγα με τον πατέρα μου από την Προύσσα στο Αναχώρι.
Αλλοι έμποροι ήταν ο Λυκ. Τσάκωνας που είχε ατμόμυλο μέσα στο χωριό,
ο Στεφ. Κασούρης που επίσης είχε μύλο φωτιάς,
ο Β. Ψατζακούρης που έφερνε στάρια, άλευρα με πολλές καμήλες.
Αλλοι έμποροι ήταν αυτοί που αγόραζαν και αλάτιζαν ελιές, τις οποίες μετά πουλούσαν. Αυτοί είχαν μεγάλα ελαιομάγαζα, μερικοί είχαν κάρα (αραμπάδες), με αυτά μετέφεραν και πωλούσαν ελιές, λάδια στην Προύσσα, στο Μιχαλίτσι, στην Κρεμαστή, στο Κασαμπά, στο Μπαλούκεσερ και έφερναν τυριά, κασέρια, κεφαλοτύρια, βούτυρα, ζώα για σφάξιμο, κ.λ.π.
Δυο, τρεις είχαν «μπουτσεχανάδες», σκωληκοτροφεία παραγωγής κουκουλιών.
Στην περιφέρεια Μαυρόγεια δούλευαν δυο ανεμόμυλοι.

Στην Τριγλιά πολλοί έκαναν αγώγια Προύσσα-Τρίγλια, είχαν τους ωραίους «Προύσσα-αραπασί», Οι άμαξες μέσα είχαν καθρεπτάκια, πίσω σχάρα, τέσσερις τροχούς με σούστες. Πολύ ελαφρές άμαξες.

Ενώ η κυριότερη παραγωγή της Τρίγλιας ήταν οι ελιές, οι περισσότεροι τις αλάτιζαν, άλλοι τις πωλούσαν. Από τις σκάρτες ελιές έβγαζαν λάδι.
Σαν δεύτερη απασχόληση είχαν τα κουκούλια. Μερικοί που είχαν μποτσεχανάδες και συκομουριές πολλές για να τρώνε τα φύλλα τους τα σκουλήκια, έβγαζαν 500-1000 κιλά κουκούλια. Αλλά για να βγάλουν πέρα αυτή τη δουλειά, έπαιρναν μισθωτούς μπουτσεκτσήδες και μπουτσεζίνες. Η τιμή των κουκουλιών έφτασε μέχρι και μια Λίρα χρυσή, κάποτε.
Τρίτο μαξούλι ερχόταν τα σταφύλια, απ' αυτά μερικοί πουλούσαν πολλά, αλλά όλοι έβγαζαν: ρακί, κρασί, πετμέζι, ρετσέλια, κ.λ.π.
Φρούτα διάφορα είχαμε πολλά; κεράσια, αμύγδαλα, μήλα, απίδια, σούφρες, κυδώνια, μούσμουλα, καρύδια, κάστανα, κράνα, δαμάσκηνα, κ.λ.π.