Η Σταύρωση του Κυρίου- η κρυμμένη εικόνα

[Ευγενία Μυτιληναίου]

Η εικόνα της Παντοβασίλισσας (Βασίλισσας των Πάντων), κατασκευάστηκε τους πρώτους μεταβυζαντινούς χρόνους (15ος-16ος αιώνας) και κοσμούσε την εκκλησία της Παντοβασίλισσας στη Τρίγλια της Μ. Ασίας.
Το 1922, στην αναμπουμπούλα του διωγμού, ο Φίλιππος Καβουνίδης διαθέτει τα πλοία του και καταφέρνει να σώσει όχι μόνο όλους τους κατοίκους του χωριού, αλλά και όλες τις εικόνες και άγια σκεύη, των εκκλησιών και μοναστηριών της περιοχής. Από το 1954 βρίσκεται στην ομώνυμη εκκλησία της Ραφήνας, που κτίστηκε για χάρη της. (για περισσότερες λεπτομέρειες: http://www.triglianoi.gr/index.php?topic=908.0)

Το 1992 η εικόνα χρειάστηκε μια επισκευή και μεταφέρθηκε στα εργαστήρια του Βυζαντινού Μουσείου. Με έκπληξη τότε ανακάλυψαν μια άλλη εικόνα στη πίσω μεριά του ξύλου. Σίγουρα η εικόνα αυτή είναι πιο παλιά από την Παντοβασίλισσα. Η εικόνα έκπληξη ήταν μια «πριονισμένη» εικόνα της Σταυρώσεως του Κυρίου! Συνήθως, κάτω από το σταυρό, θρηνούν δύο πρόσωπα και το ένα φυσικά είναι πάντοτε η Μάνα, η Παναγία. Στην περίπτωση αυτή κόπηκε γιατί το μέγεθος της καινούργιας εικόνας που ήθελε να φτιάξει ο ζωγράφος, είχε μικρότερο μέγεθος! Θυσιάστηκε μια θαυμάσια εικόνα με φανταστικά χρώματα που μεταδίδει τη θλίψη της στιγμής, για να φτιαχτεί μια άλλη εικόνα, μικρότερη που να χωράει στο τέμπλο της εκκλησίας.
Τώρα η εικόνα της Παντοβασίλισσας, στέκει στη μέση της εκκλησίας για να μπορείς να θαυμάσεις και τις δύο εικόνες.

Το να χρησιμοποιηθεί ο ίδιος καμβάς για να ζωγραφιστεί ένα άλλος πίνακας, είναι μια σχεδόν συνηθισμένη τακτική. Εκείνη την εποχή, ζωγράφιζαν σε ξύλα και επομένως, χωρίς να σκεφτούν και πολύ, τα ξαναχρησιμοποιούσαν. Πάντα όμως αναρωτιέμαι γιατί το έκαναν; Τα δάση ήταν πολλά γύρω-γύρω και κυρίως, τόση λίγη σημασία έδιναν στα έργα τους; Δεν σκέφτηκαν ποτέ ότι κάποιοι θα τα αγαπήσουν και θα φτάσει η στιγμή που θα κοστίσουν περιουσίες; Ειδικά δε στη περίπτωση των εικόνων, δεν το θεωρούσανε ιεροσυλία, να κόψουν και να πετάξουν ένα κομμάτι; Εκτός και αν την έκαναν μια μικρή εικόνα.