ΤΟ ΔΗΜΟΦΙΛΕΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ - "Η ΣΜΑΡΩ" (Σμαρώ μου, το φουστάνι σου)

[Στάθης Δημητρακός]

                          Η ΣΜΑΡΩ*
                      (Σμαρώ μου το φουστάνι σου)


    Σμαρώ μου το φουστάνι σου το μπεμπελίδικο(1)
    στην Πόλη το κεντούσαν, Σμαρώ μου, το σεβνταλίδικο.(2)

    Σμαρώ μου βάλε πούδρα,  κάνε και κατσαρά
    βάλε την μπελερίνα(3) , Σμαρώ μου, να πάμε στη Χαρά(4)
   
    Σμαρώ μου το φουστάνι σου είναι πολύ φαρδύ,
    εσκέπασε την Πόλη, Σμαρώ μου, και την Ανατολή.

    Σμαρώ μου βάλε πούδρα,  κάνε και κατσαρά
    για να ΄ρθω να σε πάρω, Σμαρώ μου, να πάμε στη Χαρά.

    Σμαρώ μου  το φουστάνι σου έχει και φραμπαλά(5)
    έχει και κουδουνάκια, Σμαρώ μου, ξυπνά το μαχαλά(6)

    Σμαρώ μου που θα πάμε και που θ' αράξουμε
    στου Μουντανιού(7) τη Σκάλα, Σμαρώ μου, να κουβεντιάσουμε.


*Απαγγελία Χρήστος Α. Δημητρακός (1912-2002), το τραγουδούσαν όλοι οι παλιοί Τριγλιανοί της Ραφήνας και το γνωρίζει μεγάλη πλειονότητα των απογόνων. Το ίδιο συμβαίνει και στη Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής. Υπάρχει μια άλλη παραλλαγή με πολύ μικρές διαφορές. Αυτή η παραλλαγή έχει δημοσιευθεί με τον τίτλο «Τραγούδι της παλιάς Τρίγλιας» στα  «Τριγλιανά Νέα», 26 Ιουνίου 1976, αριθμός φύλλου 5, σελίδα 3 και περιέχεται  στο βιβλίο του Τριγλιανού Αναστάση Τακά «Ο Μονόλογος» Χρονικό, Εκδόσεις Φιλιππότη, Αθήνα 1983.

Γλωσσάρι
1.μπεμπελίδικο ή πεμπελίδικο=ροζ
2.σεβνταλίδικο=του σεβντά, του έρωτα,ερωτιάρικο
3.μπελερίνα=καπέλο
4.Χαρά= ο γάμος, τη λέξη γάμος δεν την χρησιμοποιούσαν στην Τρίγλια «Να πάμε στη Χαρά»= Να πάμε στο γάμο.
5.φραμπαλάς=το κάτω μέρος της φούστας, ο κυματοειδής ποδόγυρος. Είναι παρεφραρμένη λέξη από το φαρμπαλά και αυτή προέρχεται από τη γαλλική falbalas (φαλμπαλά) που σημαίνει το ίδιο πράγμα, δηλαδή τον ποδόγυρο.
6. μαχαλάς= συνοικία
7. Σκάλα του Μουντανιού= Το λιμάνι των Μουδανιών. Λιμάνι με μεγάλη σπουδαιότητα, το οποίο προσέδιδε στην πόλη των Μουδανιών ρόλο οικονομικού κέντρου της περιοχής. Ήταν επίνειο της Προύσας και εξυπηρετούσε εμπορικά  την ευρύτερη ενδοχώρα.

[Ηρακλής Ψάλτης]

Στάθη,
κάνεις ξεχωριστή δουλειά και χαίρομαι ιδιαίτερα που υπάρχουν άτομα που αγαπούν τόσο πολύ 
την παράδοση Θα γινοσουν ένας ξεχωριστός λαογράφος, αν είχες ασχοληθεί με την φιλολογία.

[Μάκης Αποστολάτος]

Δεν είμαι βέβαιος για την αυθεντικότητα του τραγουδιού, δηλαδή αν απότελεί πραγματικά "παραδοσιακό τραγούδι από την Τρίγλια Βιθυνίας" και αυτός που το ανέβασε στο Youtube (fisainotias) δεν αναφέρει κάποιο σχετικό στοιχείο που να το τεκμηριώνει (πηγή, συλλογή κλπ).

Σε κάθε περίπτωση, νομίζω ότι πρέπει να περιληφθεί στο αρχείο του forum μας.

[Στάθης Δημητρακός]

Το τραγούδι "Σμαρώ" είναι παραδοσιακό Τριγλιανό. Γιατί;
1) Το γνώριζαν και το τραγουδούσαν όλοι οι παλιοί Τριγλιανοί που ήρθαν από την πατρίδα στη Ραφήνα. Το τραγουδούσαν στις διασκεδάσεις τους και στις βεγγέρες. Έτσι έμαθα όλα τα λόγια από τον πατέρα μου τον Χρήστο (1912-2002). Εγώ τώρα είμαι 83 χρονών.
2) Το γνωρίζουν και το τραγουδάνε οι Τριγλιανοί της Νέας Τρίγλιας Χαλκιδικής με τους οποίους, παλιούς και νέους, από το 1962 μέχρι σήμερα έχω δεσμούς και φιλίες.
3) Το Τριγλιανό γλωσσάρι του τραγουδιού το χρησιμοποιούσαν οι παλιοί Τριγλιανοί.
4) Το τραγούδι αναφέρεται από την διακεκριμένη  Τριγλιανή φιλόλογο και γλωσσολόγο Ελένη Γ. Παπαδοπούλου στη διατριβή της "Το γλωσσικό ιδιώμα της Τρίγλιας Βιθυνίας".
(Πηγή: Α. Τακάς σελ.41).
5) Ο Τριγλιανός απόγονος και φίλος μου Ηρακλής Αθ. Ψάλτης, φιλόλογος καθηγητής Μέσης Εκπαίδευσης με τεράστια πείρα, πιστοποιεί την εγκυρότητα του τραγουδιού από εμένα.
6) Το τελευταίο και πιο σημαντικό δίστιχο του τραγουδιού:
    Σμαρώ μου που θα πάμε και που θ' αράξουμε
    στου Μουντανιού  τη Σκάλα, Σμαρώ μου, να κουβεντιάσουμε.
Από ποιο άλλο μέρος θα πήγαιναν στα Μουντανιά; Η Τρίγλια ήταν η πλησιέστερη πολίχνη εκείνης της περιοχής.

Στάθης Δημητρακός 

[triglianos - admin foroum]

Αναζητώντας στο διαδίκτυο, βρήκα εκτέλεση Σμαρώ - Τρίγλια Προποντίδας (1993) σε εκτέλεση από την Δόμνα Σαμίου. Βέβαια υπάρχει άλλη σειρά στους στοίχους και λιγότεροι, σε σχέση με αυτούς που αναφέρει @Στάθης Δημητρακός.

Βρήκα και μία άλλη εκτέλεση, Σμαρώ - Τρίγλια Βιθυνίας - Δόμνα Μέγγα

"Σμαρώ"
Αστικό παραδοσιακό τραγούδι σε τρίσημο ρυθμό (βαλς) από την Τρίγλεια της Προποντίδας. Ζωντανή ηχογράφηση από συναυλία αφιερωμένη στα Σεπτεμβριανά της Κωνσταντινούπολης, την οποία διοργάνωσε ο Ιερός Ναός Αγίων Αποστόλων & Αγίου Εφραίμ Πεύκων Θεσσαλονίκης, το Σεπτέμβρη του 2025,  στον προαύλειο χώρο του ναού. Καλλιτεχνική επιμέλεια: Χρήστος Μπαρτζόπουλος.

Συμμετέχουν οι μουσικοί:
Γιώργος Ψάλτης: Βιολί
Χρήστος Δερβίσης: Βιόλα
Χρήστος Μπαρτζόπουλος: Κανονάκι
Μίλτος Σπυριδόπουλος: Λαούτο
Διαμαντής Μπαρτζόπουλος: Κρουστά
Ερμηνεία: Δόμνα Μέγγα

Στίχοι

Σμαρώ μου το φουστάνι σου είναι πολύ φαρδύ
εσκέπασε την Πόλη, Σμαρώ μου, και την Ανατολή.
Σμαρώ μου το φουστάνι σου το πεμπελίδικο
στην Πόλη το κεντούσαν, Σμαρώ μου, το σεβνταλίδικο.
Σμαρώ μου το φουστάνι σου έχει και φραμπαλά
έχει και κουδουνάκια, Σμαρώ μου, ξυπνάει το μαχαλά.