37. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΛΕΜΚΕΡΗΣ ΙΑΤΡΟΣ, ΝΕΟΛΟΓΟΣ φ. 8096/9.5.1896

[Μάκης Αποστολάτος]

Κατά την έρευνα των ψηφιοποιημένων φύλλων της εφημερίδας «ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΎΠΟΛΗΣ» της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων, εντόπισα στον Α΄ τόμο του 1896 και στο φύλλο 8096 της Πέμπτης 9/21.5.1896 (2η σελ 410), στη στήλη ΧΡΟΝΙΚΑ, την από 7 Μαίου ανταπόκριση από τα Μουδανιά για την εκεί άφιξη και διαμονή του Ιωάννη Καλεμκερή, ιατρού, ο οποίος επέστρεψε από την Ευρώπη, αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του.

Ο Ιωαν. Καλεμκερής ήταν Τριγλιανός και στο Παρίσι είχε ακροάσεις από διακεκριμένους τότε καθηγητές, όπως τον Carnier της μαιευτικής, τους Reclus, Duplay και άλλων του κλάδου της χειρουργικής στην οποία ειδικεύθηκε και ασχολήθηκε.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του ανταποκριτή, ο κ. Καλεμκερής σκόπευε να εγκατασταθεί στην Προύσα για να ασκήσει εκεί τα προσόντα του και συγχαίρει τους κατοίκους της λέγοντας ότι είναι έξοχος και διακεκριμένος επιστήμων μεταξύ των ιατρών.

Ο Ιωαν. Καλεμκερής πρόσφερε τις υπηρεσίες του και ως ηθοποιός, όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Ανδρέα Χελιώτη [«Τριγλιανό Χρονικό (1876-1909)»] στο οποίο μεταφέρονται αποσπάσματα από την «Αυτοβιογραφία» του Αλέξανδρου Μουμτζή. Στη σελίδα 23 αναφέρεται στις θεατρικές παραστάσεις που παρουσίαζαν οι Τριγλιανοί στο Αρρεναγωγείο: «Μεταξύ των κοινωνικών δραστηριοτήτων που ελάμβαναν χώρα στην Τρίγλια ήταν οι κατά καιρούς διδόμενες θεατρικές παραστάσεις τις οποίες ετοίμαζαν οι ίδιοι οι κάτοικοι και παρουσίαζαν στην αίθουσα του Αρρεναγωγείου. Κατά την περιγραφήν του Αλεξ. Μουμτζή στην «Αυτοβιογραφία του», «παρεστάθησαν τα δράματα "Κασσία και Ακύλας" εις το οποίον το πρόσωπον του αυτοκράτορος Θεοφίλου υπεδύθη ο πατήρ μου, ο "Οθέλος" του Σαίκσπηρ, οπότε ο πατήρ μου υπεδύθη το πρόσωπον του Βραβουτίου του πατρός της Δεσδαιμόνος, το πρόσωπον του Οθέλου ο ιατρός Ι. Καλεμκερής αξιολογώτατα, .....», όπως περιγράφεται σε σχετικό άρθρο μου (https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=1832.0 ).

Σύμφωνα με το άρθρο του αγαπητού Στάθη Δημητρακού, τo Τριγλιανό επώνυμο Καλεμκερής προέρχεται «από την Τούρκο-περσική λέξη ή την Αραβο-τουρκική λέξη kalemkar που σημαίνει γλύπτης, χαράκτης, σκαλιστής, διακοσμητής. Το κυριότερο εργαλείο του καλεμκερή ήταν το  καλέμι  από το αρχαίο κάλαμος ή  από το τούρκικο kalem=σιδερένιο εργαλείο, σμίλη, κοπίδι που χρησιμοποιούσε ο χαράκτης, ο γλύπτης, ο σκαλιστής. Ο καλεμκερής δούλευε με καλέμι για το λάξευμα (σκάλισμα) στο ξύλο στα  έπιπλα,  τέμπλα,  δεσποτικά,  προσκυνητάρια κ.α. Ίσως δούλευε και ως λιθοξόος, μαρμαρογλύπτης ή μαρμαράς. Επίσης αναφέρεται και ως χαράκτης χρυσαφιού ή ασημιού, σχεδιαστής ή ζωγράφος μαντηλιών. Ο Καλεμκερής είναι επαγγελματικό επώνυμο. (https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=449.0 )
Παλαιότερα το κάλυμμα της κεφαλής των γυναικών(κεφαλομάντηλο) ήταν από λεπτό πολύχρωμο ύφασμα, μερικές φορές ζωγραφισμένο με το χέρι και ονομαζόταν κατά τόπους καλεμκέρι ή καλεμκερί.

Ο Δίκαιος Βαγιακάκος (Καταγωγή Ονομάτων και Τοπωνυμίων), Ιστορία Εικονογραφημένη, τεύχος 51,  αναφέρει:
«Το επώνυμον (Καλεμικερής) λοιπόν είναι δηλωτικόν  επαγγέλματος σημαίνει δε ή τον διακοσμούντα τα μανδήλια των γυναικών(τα τσεμπέρια) ή τον πωλούντα  τα πολύχρωμα ή διακοσμημένα μανδήλια, τα  χρησιμοποιούμενα υπό των γυναικών ως κάλυμμα της κεφαλής». (https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=449.0 )

Σύμφωνα με την αγαπητή Ευγενία Μυτιληναίου, «στην Τρίγλια ιατροί ήταν ο Πελαδαρινός, ο Βασιλάκης, ο Κοντυλένιος, ο Κρυσταλίδης που έφυγε στο Σουδάν, ο Καλεμκερής που παντρεύτηκε στα Μουντανιά, ο Αν. Κελέκης που δούλευε στην Προύσσα, ο Κελάδης που το εξασκούσε στη Θεσσαλονίκη όπως και η Τσάκωνα». (https://www.triglianoi.gr/index.php?topic=1913.0 )

Το κείμενο της ανταπόκρισης παρατίθεται αυτούσιο στην καθαρεύουσα και με την ορθογραφία της εποχής εκείνης.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ φύλλο 8096 της Πέμπτης 9/21.5.1896 (2η σελ. 410)

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

ΧΡΟΝΙΚΑ

Γράφουσιν ημίν εκ Μουδανίων τη 7 Μαίου 1896:

Κατ' αυτάς διατρίβει εν τη πόλει ο από μικρού εξ Ευρώπης επανελθών κ. Ιωάννης Καλεμκερής, Ιατρός συμπληρώσας τας σπουδάς αυτού Γνωστότατος εις τον τόπον ημών ο κ. Ι. Καλεμκερής, πολλών συμπαθειών απολαύει ως τε ιατρός και ως φίλος. Εν Παρισίοις ηκροάσατο διακεκριμένων καθηγητών, οίον του Carnier της μαιευτικής, του Reclus, Duplay και άλλων της χειρουργικής, εις ήν ιδία ανενδότως ησχολήθη και ενέκυψε. Βέβαιον είνε ότι ο κ. Καλεμκερής, εγκαθιστάμενος, ως μανθάνομεν, εν Προύση, διακριθήσεται είπερ τις και άλλος, διότι πάντα τα προς τούτο προσόντα επιζήλως κέκτηται, εφ ώ και συγχαίρομεν τη πόλει εκείνη, διότι εν τη χορεία των Ασκληπιαδών αυτής κατατάσσεται νυν και ο έξοχος και εμβριθής ούτος επιστήμων.

[Βασίλης Σακελλαρίδης]

Πολύ ενδιαφέρον και τεκμηριωμένο κέιμενο. Συγχαρητήρια!