"Ο ΟΛΥΜΠΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΙΣΣΑΒΟΣ"- ΚΛΕΦΤΙΚΟ

[Στάθης Δημητρακός]

Ο ΟΛΥΜΠΟΣ  ΚΑΙ Ο ΚΙΣΣΑΒΟΣ

Ο Όλυμπος(1) κι ο Κίσσαβος (2), τα δυο βουνά μαλώνουν,
το ποιο θα ρήξει τη βροχή, το ποιο θα ρίξει το χιόνι.
Ο Κίσσαβος ρίχνει τη βροχή κι ο Όλυμπος το χιόνι.
Γυρίζει τότ΄ ο Όλυμπος και λέγει του Κισσάβου:
«Μη με μαλώνεις, Κίσσαβε, μπρε τουρκοπατημένε,
που σε πατάει η Κονιαριά (3) κ' οι Λαρσινοί αγάδες.
Εγώ ειμ΄ο γέρος Όλυμπος, στον κόσμο ξακουσμένος.
Έχω σαράντα δυό κορφές και εξήντα δυό βρυσούλες,
κάθε κορφή και φλάμπουρο, κάθε κλαδί και κλέφτης.
Κι  όταν το παιρν΄ η άνοιξη κι ανοίγουν τα κλαδάκια,
γεμίζουν τα βουνά κλεφτιά και τα λαγκάδια σκλάβους.
Έχω και το χρυσόν αητό, το χρυσοπλουμισμένο,
πάνω στην πέτρα κάθεται και με τον ήλιο λέγει:
«Ήλιε μ΄, δε δεν κρους τ'αποταχύ, μον΄ κρους το μεσημέρι,
να ζεσταθούν τα νύχια μου, τα νυχοπόδαρά μου;»

      Σχόλια

(1) Όλυμπος: Το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας , χωρίζει την Μακεδονία από τη Θεσσαλία. Έχει υψόμετρο 2.917 μ. με υψηλότερο σημείο, τον Μύτικα ή Πάνθεο.    Είναι το πιο δοξασμένο βουνό της χώρας μας στις κορυφές του οι αρχαίοι Έλληνες τοποθέτησαν το βασίλειο των θεών (Δωδεκάθεο) Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας έγινε καταφύγιο κλεφτουριάς όπου είχαν τα λημέρια τους ξακουστοί κλέφτες.   
(2)Κίσσαβος (Όσσα): Βουνό της Θεσσαλίας, βρίσκεται νοτιοανατολικά του νομού Λάρισας και νοτιοανατολικά του Ολύμπου, από τον οποίο χωρίζεται με την κοιλάδα των Τεμπών.
(3)Κονιαριά=οι Κόνιαροι, Τούρκοι της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας, οι οποίοι εποικίστηκαν εκεί στις αρχές του 15ου αιώνα από τον Σουλτάνο Μουράτ Α', καταγόμενοι κυρίως από το Ικόνιο της Μικράς Ασίας. Το όνομά τους αναφέρεται στα δημοτικά τραγούδια του 17ου αιώνα. Σ' αυτά αναφέρονται και τα Κονιαροχώρια, ο δε Όλυμπος βρίζει τον Κίσσαβο (Όσσα)ως Κονιαροπατημένο. Στη Θεσσαλία μέχρι τα μέσα του 18ου αιώνα, αναφέρονται περίπου στα 200 χωριά Τούρκων γεωργών. Γύρω στα 1760 έπεσε μεγάλος λοιμός που κατάστρεψε τα περισσότερα Κονιαροχώρια. Το 1923 οι Κόνιαροι εγκατέλειψαν το ελληνικό έδαφος με την ανταλλαγή πληθυσμών.

Η εικόνα της έριδας των βουνών συναντιέται σε μερικά  δημοτικά τραγούδια. Υπάρχουν πολλές παραλλαγές του τραγουδιού (Κρήτης, Καρπάθου κ.α.), όπου ο Όλυμπος και ο Κίσσαβος αντικαθίσταται από βουνά της περιοχής.
Ο γέρο Όλυμπος  γεμάτος περηφάνια καυχιέται  για τη φήμη του, το ύψος του, τα δάση του, τις βρυσούλες του αλλά κυρίως για την προστασία που παρέχει στην κλεφτουριά , την οποία εξυμνεί. Αυτός είναι ο αληθινός σκοπός του τραγουδιού.
Ο Γάλλος Φιλέλληνας Κάρολος Φωριέλ περιλαμβάνοντας το τραγούδι στη συλλογή του σημειώνει: «Απ'όλα τα κλέφτικα τραγούδια της συλλογής μου, αυτό υπερέχει σε αγριότητα  εύτολμης  επινόησης, σε ραγδαία φορά της φαντασίας και σε δύναμη απλής έκφρασης».
Το τραγούδι είναι γνωστό στο πανελλήνιο,  είναι της «τάβλας» (επιτραπέζιο).

Πηγές : 1. Νίκου Γ. Πολίτη, Δημοτικά Τραγούδια , κλέφτικα
          2. Ανθολογία Περάνθη, Τόμος Γ' Δημοτικό Τραγούδι    
3. Θεοφάνης Λευκαδίτης, Ανθολογία  Δημοτικών και παραδοσιακών τραγουδιών από την Ελλάδα και την Κύπρο(Τόμος Β').
4. Εγκυκλοπαίδεια Υδρία.
   
Απαγγελία: Χρήστος Αρχ. Δημητρακός (Τρίγλια 1912- Ραφήνα 2002).
Κατίνα Λιοντή το γένος Κασούρη (Προύσα 1916,α' διωγμός- Ραφήνα 2004).

       
   Συλλογή τραγουδιών από την Τρίγλια της Προποντίδας.
         Στάθης Δημητρακός.