ΤΑ ΠΕΡΙΦΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ- ΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ (Β')

[Στάθης Δημητρακός]

TA ΠΕΡΙΦΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΤΡΙΓΛΙΑΣ- ΟΙ  ΔΑΣΚΑΛΟΙ (Β')


ΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ

Η λέξη Δάσκαλος προέρχεται από το διδάσκαλος (με αποβολή της πρώτης συλλαβής). Δάσκαλος λέγεται ο διδάσκων στο σχολείο και λέγεται επίσης δημοδιδάσκαλος, ο υπό του δήμου διοριζόμενος δάσκαλος. Η διδάσκουσα στο σχολείο ονομάζεται δασκάλα, δασκάλισσα και διδασκάλισσα.   

Τριγλιανοί Δάσκαλοι – Παλαιότεροι και νεότεροι                                                                           
●Γεώργιος Ξενοφάνης :Δίδαξε από το 1830 και μετά.      
● Πολυχρονιάδης
●Ευάγγελος Βασιλειάδης
●Μενέλαος Ευστρατιάδης
●Γεώργιος Καψίδας: Δάσκαλος στα σχολικά χρόνια του Χρυσόστομου (Καλαφάτη)Σμύρνης
●Δ. Ματθαίος: Δάσκαλος στα σχολικά χρόνια του Χρυσόστομου Σμύρνης. 
●Δημοσθένης Σταυρίδης: Καθηγητής.  Γεννήθηκε στην Τριγλία και σπούδασε στην Αθήνα. Διεύθυνε τα σχολεία της Τρίγλιας,  στα σχολικά χρόνια του Χρυσοστόμου Σμύρνης. Ύστερα μετατέθηκε στη Σιγή, στην Προύσα, στις Κυδωνίες (Aϊβαλί), στην Μυτιλήνη και, τέλος, στην Κωνσταντινούπολη, όπου δίδαξε στη Μαράσλειο Σχολή.
●Iωαννίκιος Γιατζητζόγλου (1844-1910): Απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Πρεσβύτερος στην Τρίγλια (1874-1888). Επίσκοπος  Δεσκάτης Γρεβενών(1872-1893). Δάσκαλος στην Τρίγλια  στα σχολικά χρόνια του Χρυσόστομου Σμύρνης.
● Ξενοφών Δημητριάδης
●Νικόλαος Σοφοκλέους: Διδάσκαλος στα εκπαιδευτήρια  της Προύσας, Μουδανιών και Τρίγλιας. Γραμματέας της Μητρόπολης Σμύρνης(ήταν επί αδελφή γαμπρός του Χρυσοστόμου Σμύρνης). Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή εργάστηκε ως δάσκαλος στο συνοικισμό του Βύρωνα Αθηνών.     
●Μιλτιάδης Παπαλεξανδρής- Παπαδόπουλος(Τρίγλια 1850-Ν.Τρίγλια 1936): Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, σε μεγάλη ηλικία δίδαξε στην Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής. Ήταν ο πρώτος δάσκαλος της Νέας Τρίγλιας.   
●Διόδωρος Κάρατσης( Τρίγλια 1881) σπούδασε στη Μεγάλη του Γένους  Σχολή. Επί μια διετία (1905-1907) διετέλεσε διευθυντής  της Αστικής Σχολής  Τρίγλιας. 1911 Επίσκοπος Μοσχονησίων. 1913-1930 Θεσσαλονίκη, Επίσκοπος Καμπανίας. 1924  Μητροπολίτης Καμπανίας. 1930 Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης. 
●Μιχαήλ Τσερέκλας: Απόφοιτος της  Μεγάλης του Γένους Σχολής
●Κρατίνος Αποστολίδης (Δασκαλέρι): Απόφοιτος της Μεγάλης  του Γένους Σχολής.
●Ευστράτιος Αντωνιάδης (Στρατής ο Δάσκαλος). (Τρίγλια 1877- Ραφήνα 1964): Ο περίφημος άνθρωπος και δάσκαλος  δίδαξε και στη Ραφήνα με πρώτο σχολείο που έγινε το εκκλησάκι της Παναγίτσας. ΄Ηταν και ιεροψάλτης.
●Γεώργιος Νικόπουλος (Τρίγλια 1883- Αθήνα 1981):Απόφοιτος της ιερατικής σχολής του Αγίου  Όρους.
●Θεμιστοκλής Μπαμπαροξής- Σακελλαρίδης
●Απόστολος Τακάς (Τον σκότωσαν οι Τούρκοι στην Γκίτια μαζί με την γυναίκα του κα τα παιδιά του).
●Μαρκόπουλος
●Σταύρος Καμπάκας
●Αριστείδης Τσιμπίδης
●Γρηγοριάδης
●Δημήτριος Μαστραλέξης
●Σωτήριος Σωτηριάδης    
●Θεοφάνης Κελέκης :Μουσικοδιδάσκαλος- Δάσκαλος Τουρκικής γλώσσας
   
Τριγλιανές Δασκάλες
   
●Αναστασία Φούντα ή Φουντά: Σπούδασε στο Ζάππειο της Κωνσταντινούπολης. Μετά τον ξεριζωμό εργάστηκε  στο Παρθεναγωγείο Κοζάνης, στην συνέχεια στο Ορφανοτροφείο Καστοριάς και τελικά στο Ορφανοτροφείο Σερρών. 
●Μαρία Φούντα ή Φουντά
●Ανθή Τουμπανά ή Τυμπανά
●Όλγα Κωσταμπάρη
●Ευανθία Καλπάκη
●Μαρία Παπαδοπούλου
●Σοφία Γιατζητζόγλου
●Αναστασία Γιατζητζόγλου
●Κατίνα Καρασάββα
●Ευανθία Μαθιά
●Πολύμνια Χριστοφορίδου
●Σμαρώ Παπαδοπούλου
●Μαρία Χαστόγλου
●Αναστασία Χαστόγλου- Ασθενίδου.
●Σοφία Σπίρτου
●Ευανθία Καβούνη ή Καβουνίδου
●Σμαρώ Τσέκου ή Τσέμκου
●Φωτεινή Μπουγλίτση
●Φωτεινή Σιγηνού το γένος Μίγκου: Μετά την Μικρασιατική     Καταστροφή, έζησε στη Ραφήνα.


Οι δάσκαλοι κράτησαν αναμμένη τη λυχνία της ελληνικής παιδείας. Εργάστηκαν με ζήλο και θερμό πατρικό ενδιαφέρον για τους μαθητές τους, έγραψαν ιστορία με το εκπαιδευτικό και πατριωτικό τους παράδειγμα . Οι δάσκαλοι είχαν φήμη άξιου, σώφρονος και σεβαστού πολίτη. Η εκπαίδευση των παιδιών ήταν υπόθεση της δημογεροντίας και των κατοίκων.
Πολύ σημαντικό όργανο υπήρξε η Σχολική εφορεία, της οποίας τα καθήκοντα ήταν εξαιρετικής σημασίας: η καθαριότητα και η συντήρηση του σχολικού κτιρίου και ο διορισμός του διδακτικού προσωπικού, παιδονόμοι κ.α. Η Σχολική εφορεία εκλεγόταν από την Δημογεροντία. Το αξίωμα του εφόρου ήταν ιδιαίτερα τιμητικό εξαιτίας της μεγάλης σημασίας που έδιναν οι Τριγλιανοί στην Παιδεία.
Η Τρίγλια έδινε τεράστια σημασία στη μόρφωση των παιδιών της.
Από τα σχολεία της Τρίγλιας ξεπήδησαν σημαντικές προσωπικότητες στους χώρους της Εκκλησίας ( η πιο σημαντική προσωπικότητα ο Χρυσόστομος Σμύρνης), της παιδείας, των επιστημών και του εμπορίου. Οι Τριγλιανοί με ιδιαίτερο ζήλο καλλιέργησαν τις επιστήμες. Πολλοί Τριγλιανοί πήγαν για ανώτερες πανεπιστημιακές σπουδές στην Πόλη, στην Αθήνα , στο Παρίσι, στη Μόσχα, στο  Βερολίνο κ.α.

■...Εκτός από την τάξη των νηπίων, στην οποία φοίτησα και εγώ, είχε επτά κύριες τάξεις. Διδάσκονταν δε οι μαθητές των τελευταίων τάξεων αρχαία ελληνικά και γαλλικά.
Προ του πολέμου το 14, το σχολείο της Τρίγλιας είχε οκτώ κύριες τάξεις και από την Τετάρτη διδασκόταν και η τουρκική, η οποία , μετά τον πόλεμο, καταργήθηκε.
Χαρακτηριστικό της προόδου των Τριγλιανών, αρρένων και θηλέων, στα γράμματα και της αξίας του σχολείου, ήταν ότι πολλά μεν αγόρια συνέχιζαν σπουδές στην Κωνσταντινούπολη και την Αθήνα, αρκετά δε από τα κορίτσια, μόνο με τα όσα μάθαιναν στο σχολείο τα Τρίγλιας, έκαναν την δασκάλα σε χωριά της Θράκης και της Μ. Ασίας και μάλιστα με επιτυχία.
Η εφορεία του Σχολείου εφρόντιζε να το επανδρώνει με τους καλύτερους και ξένους δασκάλους . Ένας απ' αυτούς, υπήρξε για μικρό χρονικό διάστημα , προ του 14, και ο Ι. Δρόσος, γυμνασιάρχης μου στη Καβάλα το 1933- 1934 και κατόπιν γυμνασιάρχης και μετά τον πόλεμο γενικός επιθεωρητής μέσης εκπαιδεύσεως στη Θεσσαλονίκη.
Μεταξύ των δασκάλων του χωριού, οι μεγαλύτεροι θυμούνται , μετά ην επιστροφή από την Προύσσα, τους τρεις που χρημάτισαν διαδοχικά διευθυντές του Σχολείου: τους αείμνηστους Σωτηριάδη, Τσερέκλα, και Μιλτιάδη και τους Νικόπουλο, Αποστολίδη, Στρατή, Δημητρό και τον παιδονόμο του Σχολείου αξέχαστο Μπόλκα.
Από τις δασκάλες θυμούνται την Ανθή του Τουμπανά, την Μαρία του Φαρμακοποιού και την Αναστάσια την Ασθενίδου.
Εγώ θυμάμαι καλά μόνο τον Μιλτιάδη. Ήταν γείτονάς μας και τον έβλεπα καθημερινώς να πηγαινοέρχεται στο Σχολείο, με το ωραίο του παράστημα , το άψογο ντύσιμο, τα γυαλιά και το μπαστουνάκι με την ασημένια χειρολαβή.
Επίσης θυμάμαι καλά τον Στρατή τον δάσκαλο, με τα κάτασπρα μουστάκια του και τούτο διότι τον είχα δάσκαλο στη δεύτερη και τρίτη τάξη στη Ραφήνα κατά το 1923-1925.  Θυμάμαι μάλιστα που το μάθημα την εποχή εκείνη , κατά το μεγαλύτερο διάστημα του χρόνου,  γινόταν στο ύπαιθρο, έξω από το γραφικό ξωκκλήσι της Παναγίας, που περιβαλλόταν τότε από πυκνό δάσος πεύκων.   

Σταύρος Βελισσάρης, Αναμνήσεις Τριγλιανού, «Τριγλιανά Νέα», 20 Απριλίου 1981, αρ. φύλλου 31, σελ.2

■Ο Νικόπουλος, ήτο ένας από τους επίλεκτους δασκάλους της Παλιάς Τρίγλιας, δίδασκε στον επάνω όροφο του Σχολείου της Παλιάς Τρίγλιας, εκεί που πήγαιναν οι μαθηταί , από την Τρίγλια από την τρίτη τάξη και πάνω. Στον ίδιο όροφο δίδασκαν και ο Μιλτιάδης Παπαλεξανδρής και ο Τσερέκλας στο δε κάτω μέρος ο Ευστράτιος Αντωνιάδης (Μουστάκας) και  Αποστολίδης (Δασκαλέρι).
Ενθυμούμαι τον Νικόπουλο, όταν περνούσε από την γειτονιά μου, από τα Τσιφούτικα, όπως τα λέγανε, ακριβώς κάτω από το σπίτι μας, ήταν ο δρόμος που έβγαινε πάνω στο δημόσιο δρόμο, που πήγαινε στην περιοχή της Βαϊνούς και στην συνέχεια τραβούσε για τα Μουδανιά. Τον καμάρωνα, όταν περνούσε κάτω από το σπίτι μας. Ήταν κομψός, λεπτός και ολόϊσιος με κανονικό ανάστημα, με μπλε κουστούμι και με θερινό καπέλλο ψαθάκι σκληρό, της μόδας εκείνης της εποχής.

Σταύρος Μαργαρίτης, «Εκείνοι που έφυγαν», «Τριγλιανά Νέα», 16 Ιανουαρίου 1982, αρ. φύλλου 35, σελ.2.       

Στα σχολεία της Τρίγλιας (Αρρεναγωγείο και Παρθεναγωγείο) όλα τα μαθήματα διδάσκονταν στην καθαρεύουσα σ' όλες τις τάξεις. Στην καθαρεύουσα ήταν γραμμένα  όλα τα βιβλία και για όλα τα μαθήματα: Ελληνικά, Γραμματική, Ιστορία, Θρησκευτικά κλπ. Στις μεγάλες τάξεις διδάσκονταν Αρχαία Ελληνικά. Τα μαθήματα γίνονταν πρωί και απόγευμα. Επιπλέον δε τους έβαζαν διάβασμα και στο σπίτι, τους «ξεθέωναν» στο διάβασμα. 
Υπήρχε η ποινή της μεσημβρινής νηστείας που σήμαινε κράτηση στο σχολείο κατά το μεσημέρι, όταν σχολούσαν για μεσημβρινό φαγητό. Τους βάζανε να γράφουν ένα κείμενο αντιγραφή, περίπου μια σελίδα από το βιβλίο του αναγνωστικού και μετά να φύγουν.  Αυτό ίσχυε για εκείνους που δεν ήξεραν το μάθημά τους. Τα παιδιά κοροϊδευαν αυτούς που έμεναν τιμωρία στο σχολείο τραγουδώντας τον στίχο: «Νηστεία, νηστεία, ψωμί και τιμωρία».

■ Στην Παλιά Τρίγλια οι δάσκαλοι ήσαν πολύ αυστηροί.  Δεν μπορούσε να γίνει και διαφορετικά, διότι οι μαθηταί λιποτακτούσαν από το σχολείο και έλειπαν μέρες από τα σπίτια τους, διότι εκεί τα κτήματα είχαν ποικιλία από φρούτα και όποια εποχή αν πήγαινε κανείς έξω θα έβρισκε κάτι φαγώσιμο.
Γι αυτό και γινόντουσαν παρέες από 4 -5 παιδιά και φεύγαν στα κτήματα και διανυχτέρευαν εκεί μια που είχε μπόλικα φρούτα στην συνέχεια είχαν και τα ταγιατάκια τους (φίλοι) που τους κουβαλούσαν κρυφά ψωμιά από τα σπίτια τους. Γι΄ αυτό ήταν ανάγκη να πάρουν πιο δραστικά μέτρα και οι γονείς και οι δάσκαλοι.
Η Τρίγλια είχε τρεις παιδονόμους μόνο γι' αυτή την δουλειά, να τους συλλαμβάνουν και να τους φέρνουν στο σχολείο και εκεί τους περίμενε το «δόξα πατρί».
  Ο κάθε δάσκαλος είχε δέκα βέργες από κρανιά. Οι κρανιές είναι δέντρα που έχουν σκληρό και βαρύ ξύλο και κανόνιζαν τώρα πόσες ξυλιές θα δώσουν στον καθένα μέσα στις παλάμες, διότι εκεί οι δάσκαλοι είχαν εντολή να τους δίνουν τιμωρία(τιμάρι) όπως τους χρειάζεται. Δεν ήτο όπως εδώ στην Ελλάδα που αν ο δάσκαλος τραβήξει το αυτί ενός μαθητού θα΄ρθει ο γονιός για να διαμαρτυρηθεί. Και όμως αυτά τα μέτρα που έπαιρναν είχε σαν αποτέλεσμα να μαθαίνουν τα παιδιά γράμματα διότι όπως λέει και η λαϊκή παροιμία «το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο».

Οι δάσκαλοι της Παλιάς Τρίγλιας
Σταύρος Δ. Μαργαρίτης, Νέα Τρίγλια Χαλκιδικής
(από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)


Η  γιορτή του σχολείου- οι εξετάσεις.   

Στο τέλος κάθε σχολικού έτους γινόταν λαμπρή γιορτή στο Σχολείο. Η γιορτή ονομαζόταν «γιορτή των εξετάσεων», διότι γίνονταν «εξετάσεις» προφορικές, επίδειξη γνώσεων των παιδιών, με ερωτήσεις ακόμα και από τους παρευρισκόμενους. Επακολουθούσε γιορτή με απαγγελίες ποιημάτων, τραγούδια που έλεγαν τα παιδιά κ.α. και τελείωνε με την απονομή απολυτηρίων στους αποφοίτους. Την γιορτή τιμούσαν ο Μητροπολίτης, ο Δήμαρχος, η Δημογεροντία, οι έφοροι των Σχολείων, οι Επίτροποι των Εκκλησιών, οι γονείς των παιδιών κλπ.   


Επιμέλεια : Στάθης Δημητρακός.
         

Πηγές: 1. Τρύφων Ε.Ευαγγελίδης, «Βρύλλειον Τρίγλια», Αθήνα 1934.
2.Απόστολος Ηρ.  Τσίτερ «Τρίγλια του Κιανού Κόλπου της             Προποντίδας», Σύλλογος Απανταχού Τριγλιανών, Θεσσαλονίκη 1979.
3. Σταύρος Μαργαρίτης (1912-1995), Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής
   α) Το δημοτικό σχολείο της παλιάς Τρίγλιας
             Τριγλιανά Νέα, 24 Ιουνίου 1977, φύλλο 11.
             Τριγλιανά Λαογραφικά, Θεσσαλονίκη 2002, Σύλλογος  Απανταχού Τριγλιανών.
β) «Εκείνοι που έφυγαν», «Τριγλιανά Νέα», 16 Ιανουαρίου 1982, αρ. φύλλου 35, σελ.2.       
  γ) Οι δάσκαλοι της Παλιάς Τρίγλιας
       (από χειρόγραφο μη δημοσιευμένο κείμενο)
4. Σταύρος Βελισσάρης, Αναμνήσεις Τριγλιανού, «Τριγλιανά Νέα»,   20 Απριλίου 1981, αρ. φύλλου 31, σελ.2. 
5.Χρήστος Σωκρ.Σολομωνίδης, «Ο Σμύρνης Χρυσόστομος», Αθήνα 1993, Εκδόσεις Ειρμός.
6. «Ο Εθνομάρτυρας Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος». Η ζωή και ο μαρτυρικός θάνατός του (Δύο ομιλίες από το Χρυσό Καβουνίδη), Αθήνα 1982. 
7. Θάνάσης Πιστικίδης, «Τρίγλια Βιθυνίας», Ραφήνα 1983.   
8.«Λαογραφικά Παλλαδαρίου Προύσας Μ.Ασίας», Κωνσταντίνου Γ.    Μαντά, «Μορφωτικός Σύλλογος Φουστάνης», Έδεσσα 1983.
9. «Κίος, η αλησμόνητη», Βασίλη Κουλίγκα, Εκδόσεις «Δωδώνη», Αθήνα- Γιάννενα 1995. 
10. «Κίος 1912-1922, Αναμνήσεις ενός Μικρασιάτη», Βασίλη Κουλίγκα Εκδόσεις «Δωδώνη», Αθήνα- Γιάννενα 1995.
11. «Αντίλαλοι από τα Μουδανιά και τα γύρω», Έκδοση του Συνδέσμου του  Προσφύγων Μουδανίων, Θεσσαλονίκη 1931.
12.  «Στα νεότερα και σύγχρονα χρόνια», Ιστορία για τη ΣΤ' Δημοτικού (β'έκδοση), Μαρία Ρεπούση, Χαρά Ανδρεάδου, Αριστείδης Πουταχίδης, Αρμόδιος Τσιβάς, Εκδόσεις Βιβλιόραμα, Ιανουάριος 2008.   

[Παναγιώτης Στρούβελης]

Εντελώς τυχαία, βρήκα μία πληροφορία σχετικά με τον δάσκαλο Ευστράτιο Αντωνιάδη.
Βέβαια αν και προέρχεται απο την ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια el.wikipedia, δεν μπορώ να ξέρω την γνησιότητα του σχετικού.

Αναφέρεται λοιπόν ότι ο δάσκαλος, δίδαξε απο το 1890-95 στο Πλατύ Λήμνου.
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%BB%CE%B1%CF%84%CF%8D_%CE%9B%CE%AE%CE%BC%CE%BD%CE%BF%CF%85

Νομίζω μπορείς να το διασταυρώσης Στάθη.